Takvim.com.tr Avustralya’dan sanal kabadayılara haber resti: Telif yoksa trafik de yok! | Dijital baronlara ilk tokat | Türkiye’de hak kaybı yüzde 80
Dijital platformların haber içeriklerini bedelsiz kullanarak elde ettiği devasa reklam gelirlerine karşı Avustralya harekete geçti. Başbakan Anthony Albanese, çok uluslu şirketlerin gazeteciliğin emeğini sömüremeyeceğini duyurdu. Yeni yasa tasarısı, teknoloji devlerini medya kuruluşlarıyla masaya oturmaya zorluyor. Uzlaşma çıkmaması durumunda uygulanacak vergi sistemiyle yerel medyaya yıllık 250 milyon dolarlık kaynak oluşturulacak. Şirketler gelirlerinin yüzde 2.25’ini zorunlu vergi olarak ödeyecek. Türkiye’de dijital reklam pastasının yarısından fazlasını alan bu şirketlerin, benzer bir kanun çıkması durumunda Türk medyasına 100 milyon dolardan fazla ödeme yapması gerekecek.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
Hızlı Özet Göster
- Avustralya hükümeti, Google, Meta ve TikTok gibi dijital platformların yerel yayıncılarla anlaşma yapmaması durumunda toplam gelirlerinin yüzde 2,25'i oranında zorunlu vergi ödemesini öngören yasa tasarısı hazırladı.
- Yeni sistem ulusal ve yerel medya kurumlarına yıllık yaklaşık 250 milyon dolar gelir sağlayacak.
- Türkiye'de dijital medya yatırımları 2025 yılında 200 milyar TL'ye yaklaşırken bu bütçenin yarısından fazlası sanal medya platformlarına gidiyor ve yazılı ve görsel medyanın reklam gelirleri son 20 yılda yüzde 80'den fazla azaldı.
- Meta sözcüsü düzenlemeyi dijital hizmet vergisi olarak nitelendirerek karşı çıkarken, Google yönetimi 90'dan fazla yerel haber kuruluşuyla anlaşmaları bulunduğunu belirterek verginin gereksiz olduğunu savundu.
- Avustralya modelinin Türkiye'ye uyarlanması durumunda küresel teknoloji şirketlerinin Türk medya şirketlerine yıllık 100 milyon doların üzerinde telif ödemesi yapması gerekebileceği belirtiliyor.
Google ve Meta gibi dijital şirketlerin "rant düzeni" olarak eleştirilen sistemine ilk fren geldi. Yıllardır medya kuruluşlarının ürettiği içerikler üzerinden milyarlarca dolar haksız kazanç sağlayan küresel teknoloji devlerinin sömürü düzenine Avustralya hükümeti ağır darbe indiriyor.
ZORUNLU VERGİ SİSTEMİ DEVREYE GİRİYOR
Google, Meta ve TikTok gibi dijital platformların gazetecilerin emeğini bedelsiz kullanarak elde ettiği devasa gelirlere karşı hazırlanan yeni yasa tasarısı, şirketleri yerel yayıncılarla masaya oturmaya mecbur bırakıyor.
Gönüllü telif anlaşması yapmaktan kaçınan teknoloji firmaları, Avustralya'daki toplam gelirlerinin yüzde 2.25'i oranında zorunlu vergi ödemekle karşı karşıya kalacak.
MEDYAYA CAN SUYU
Dünyada ilk olma özelliği taşıyan bu sistemin, ulusal ve yerel medya kurumlarına yıllık yaklaşık 250 milyon dolarlık can suyu sağlaması öngörülüyor.
HABERİ ÜCRETSİZ KULLANIP KARINA KAR KATMA
Büyük dijital platformların haber içeriklerinden ciddi gelir elde etmesine rağmen yerel medya kuruluşlarına yeterli katkıyı sağlamadığını belirten Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, "Büyük dijital platformlar haber medya pazarlık yasasındaki yükümlülüklerinden kaçamaz." dedi. Gazeteciliğin ekonomik bir değeri olması gerektiğini vurgulayan Albanese, "Büyük çok uluslu şirketler haber içeriklerini ücretsiz kullanıp bundan kar elde etmemeli." ifadelerini kullandı.
GAZETECİLİĞİN EMEĞİNE KATKI
Sanal medya platformlarının haber içeriklerini kullanarak trafik ve reklam geliri elde etmesine karşılık yerel yayıncılara maddi destek sağlamasını amaçlayan tasarıya ilişkin Avustralya İletişim Bakanı Anika Wells değerlendirmelerde bulundu. İnsanların haberleri giderek daha fazla doğrudan Facebook, TikTok ve Google üzerinden okuduğuna dikkat çeken Wells, "Büyük dijital platformların, yayınlarını zenginleştiren ve gelirlerini artıran gazeteciliğin emeğine katkıda bulunmasının adil olduğuna inanıyoruz." diye konuştu.
Medya kuruluşlarının ürettiği içeriklerle milyarlarca dolar kazanan ancak telif ödemeye yanaşmayan teknoloji şirketleri köşeye sıkıştı. Avustralya’nın hazırladığı yeni yasa tasarısı, Google ve Meta gibi platformlara zorunlu ödeme yükümlülüğü getiriyor.
İŞLERİNE GELMEDİ
Avustralya hükümetinin 2021 yılında çıkardığı yasaların artık etkili çalışmaması nedeniyle gündeme getirdiği yeni Haber Pazarlık Teşviki, teknoloji devlerinde rahatsızlığa yol açtı.
ki yıl önce benzer bir kanun gündeme geldiğinde haber içeriklerini platformlarından kaldırarak ödeme yükümlülüğünden kaçan ve Avustralya'daki kullanıcılar için haber sekmesini kapatan Facebook'un çatı şirketi Meta, yeni düzenlemeyi "dijital hizmet vergisi" olarak nitelendirdi.
Haber kuruluşlarının içeriklerini platformlara gönüllü yüklediğini ve bundan zaten fayda sağladığını savunan Meta sözcüsü, vergiye karşı çıktı.
Google yönetimi ise ülkede 90'dan fazla yerel haber kuruluşuyla ticari anlaşmaları bulunduğunu öne sürerek yeni verginin gereksiz olduğunu iddia etti.
TÜRKİYE'DE REKLAM KAYBI YÜZDE 80'İ AŞTI
Avustralya'nın teknoloji devlerine karşı başlattığı hukuk mücadelesi, gözleri Türkiye'deki tabloya çevirdi.
2025 yılında dijital medya yatırımları 200 milyar TL'ye yaklaşırken, bu devasa bütçenin yarısından fazlası sanal medya platformlarının kasasına girdi.
Türkiye'de haber içeriğinin kanuni olarak eser sayılmaması nedeniyle teknoloji şirketleri medya kuruluşlarına herhangi bir telif hakkı ödemiyor.
Yaşanan bu haksız rekabet ortamı yüzünden yazılı ve görsel medyanın reklam gelirleri son 20 yıl içinde yüzde 80'den fazla eridi.
TÜRK MEDYASINA 100 MİLYON DOLARLIK KAYNAK İHTİMALİ
Nüfusu 27 milyon olan Avustralya ile kıyaslandığında Türkiye'nin dijital platformlar için ne kadar büyük bir pazar olduğu rakamlarla ortaya çıkıyor.
Türkiye'de 62 milyon 300 bin Instagram, 57 milyon 900 bin YouTube ve 44 milyon 900 bin TikTok kullanıcısı bulunuyor.
Kullanıcıların cep telefonlarındaki günlük ekran süresi 4 saat 4 dakika ile Avrupa'da zirvede yer alıyor.
Avustralya'nın hayata geçirmeye hazırlandığı yasanın Türkiye'ye uyarlanması durumunda, küresel teknoloji şirketlerinin Türk medya şirketlerine yıllık 100 milyon doların üzerinde telif ödemesi yapmak zorunda kalacağı belirtiliyor.
