Çanakkale Deniz Zaferi'nin 101. Yılını da, muhteşem bir şekilde kutladık. 1915'in 18 Mart'ında, İstanbul'u işgal etmek niyetiyle yola çıkan dönemin en büyük donanması, o gün adeta yok olmuş, Çanakkale Geçilememişti... Çanakkale Deniz Zaferi ile büyük bir darbe yemiş olsalar da, Müttefikler İstanbul'u almaya kararlıydılar.
Ve 25 Nisan 1915 sabahı Kara Harekatı için düğmeye basıldı. İngiliz, İskoç, İrlandalı, Fransız, Hintli, Kuzey Afrikalı, Avusturalyalı ve Yeni Zelandalı askerlerle Rum ve yahudi gönüllülerden oluşan Müttefikler (İtilaf/Anlaşma Devletleri), 25 Nisan'dan itibaren Çanakkale topraklarına çıkarma yapmaya başladılar.
Payitahtının işgali ile Osmanlı'yı savaş dışı bırakmak suretiyle İttifak Devletleri'ni zayıflatmak, Rusya'ya rahat yardım gönderebilmek için girişilmişti kara harekatına da. Dar bir alanda ve belki de benzeri daha önce görülmediği gibi daha sonra da gerçekleşmeyecek bir şekilde yaşanan Çanakkale Kara Muharebeleri, Müttefiklerin 9 Ocak 1916'da son askerlerini çekmesi ile Osmanlı güçlerinin zaferi ile neticelendi... Ancak İtilaf Devletleri ve İttifak Devletleri arasındaki 1. Cihan Savaşı'nın başka cephelerdeki seyri başka türlü gelişiyordu ve nihayetinde Osmanlı'nın da aralarında bulunduğu İttifak Devletleri savaşın kaybedeni oldu. Çanakkale 18 Mart 1915 ve sonrasında uzun bir zaman geçilememişti. Ama 30 Ekim 1918'de Birinci Dünya Savaşı'nı Osmanlı açısından bitiren Mondros Mütarekesi (ateşkes) imzalandıktan sonra memleketin çeşitli bölgeleri 'antlaşma şartlarına uyulup uyulmadığını denetleme' bahanesi ile işgal edilmişti. Kurtuluş Savaşı neticesinde 11 Ekim 1922'de imzalanan Mudanya Mütarekesi ile de işgaller tamamen sona erdirilmişti. Mondros sonrası uğradığımız işgaller ve bunun sonrasında da çeşitli şekilde etkisi altında kalınan zihni işgal sebebiyle 'Çanakkale geçildi mi, geçilmedi mi' tartışmaları halen sürmektedir. Bu, bir bakışla anlamlı bir sorudur ve üzerinde konuşulmayı gerekli kılar.
Fiili işgal, geçici işgal...
Çanakkale eğer 18 mart 1915'deki Deniz Muharebesi ya da 25 Nisan'da başlayan Kara Muharebeleri sırasında geçilebilseydi, başkent İstanbul'un daha o günlerde ve çatışarak işgali tehlikesi çok büyüktü. Yazılı kuralları olup olmadığı bir yana, galip ülkelerin çatışarak girdikleri toprakları kolaylıkla bırakmadıkları, malumdur. Türkiye topraklarında Mondros sonrası yaşanan işgaller, antlaşmaya uyulup uyulmadığını denetlemek adına yapılan 'geçici' işgallerdi. Dolayısıyla her ne kadar Yunanistan başta olmak üzere bazı devletler başka türlü yorumlamaya kalkışsalar da, bu işgallerin kalıcı olabilme şansı yoktu.
Hülasa: Çanakkale, Deniz ya da Kara Muharebeleri sırasında geçilip İstanbul'a girilebilseydi, durum başka olurdu. Konu uzun ve üzerinde ciddi çalışmalar yapılması gerek. Ama o dönemlerde fiilen işgal edilen topraklarda kurulan Suudi Arabistan'ın 1927, Irak'ın 1932, Ürdün ve Suriye'nin 1946, Lübnan'ın 1943 ve Kuveyt'in 1961'de bağımsızlıklarına kavuştuklarını hatırlarsak; eğer Çanakkale geçilip İstanbul'a girilebilseydi Türkiye hangi yıl bağımsızlık kazanabilirdi sorusuna cevap aramak gerekir...
Netice: Aksi yöndeki tezlere hak veriyor olsak da; Çanakkale geçilmedi!.
