Sobaya odun atmak üzere kalktığında telefonu çalan İhsan, konuştuktan sonra masadakilere müjdeyi verdi:
- Arkadaşlar gözümüz aydın! Melih'le Oğuz geliyorlar. Bu arada kestane getirdiklerini de söylemiş olayım… Melih Bey ve Oğuz gelince İhsan, kestane pişirme hazırlıklarına başladı… Çay ikram etme görevini üstlenen Selim, Melih Bey'e dönerek:
- Şu Çaycuma-1 sahasında keşfedilen 58 milyar metreküplük yeni doğal gaz rezervi, hakikaten çok iyi oldu. 2023'e zaten ümitli giriyorduk, gaz miktarının yükselmesi ile bu ümit daha da arttı. Merak ettiğim, daha önce 540 milyar metreküp bulunmuştu ancak yeni bulunanla 710 milyar metreküp nasıl olduğu?.. Melih Bey, cevap verdi:
- Daha önceki keşifler değişik zamanlarda yapılmış ve toplamda 540 milyar metreküp olarak açıklanmıştı, doğru. Ancak birtakım bilimsel çalışmalar, bu rezervlerin aslında 652 milyar metreküp olduğunu gösterdi. Yeni bulunan 58 milyarla da toplamda 710 milyarı buldu… Mehmet:
- Değeri 1 trilyon dolar civarında deniliyor…
- Evet Cumhurbaşkanımızın da söylediği gibi, günümüz fiyatları ile 1 trilyon dolarlık bir rezervimiz oldu, hamdolsun… Tabii rezerv artışının bir başka sebebi de TPAO'nun Karadeniz'de 2004'ten itibaren yoğunlaştırılan aramaları ile ilgili. Akçakoca-3 ve 4 sahasında daha evvel açılan 24 kuyuda üretim yapılıyordu. Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) verilerine göre 2019'da 483 milyon metreküp doğal gaz üretmişiz. Bu arada Trakya açıklarında Tuna-1'de sondaj çalışmaları var… Mustafa, merakla sordu:
- yaptığımız üretime rağmen gazda dışarı bağımlılığımız yüzde 99'du demek?..
- Maalesef, tüketim çok olduğu için doğal gazda yüzde 99 dışarı bağımlı idik. Şimdi, Karadeniz'deki dev rezerv ve bu kuyulardaki yeni keşiflerle önümüzdeki yıl bağımlılıkta ve dolayısıyla enerjiye ödediğimiz dövizde ciddi azalmalar olacak inşallah. Bu da enerji sebebiyle oluşan cari açığın azalması demek… Sobada kestane pişirmekte olan İhsan, sordu:
- En fazla doğal gazı hangi ülke üretiyor?..
- Dünyada yaklaşık 200 trilyon metreküp doğalgaz rezervi biliniyor. Bu rezervin yaklaşık yüzde 70'i Ortadoğu ve Asya'da. Ülke olarak 38 trilyon metreküple Rusya birinci iken, 32 trilyon metreküple İran ikinci. 24,7 trilyon metreküple üçüncü olan Katar'ı, 12,9 metreküp rezervi olduğu bilinen ABD izliyor...
'TOK ALICI…'
Bu sıralamada bizim yerimiz yok mu?.. Soruyu soran selim idi. Melih Bey, gülümseyerek cevap verdi:
- Yeni keşiflerle, yüzde 0,5'le 200 trilyon metreküplük dünya rezerv sıralamasına girmiş bulunuyoruz. Ancak bunu küçümsememek gerek. Ve tabii bunun Türkiye'nin 2017'den itibaren Fatih, Kanuni, Yavuz ile Abdülhamit Han isimli sondaj ve Barbaros Hayrettin Paşa ile Oruç Reis adlı sismik araştırma gemilerini devreye sokmasıyla mümkün olduğunu unutmamak gerek… Remzi, sordu:
- Halen kimlerden doğal gaz alıyoruz?
- Boru hatları ile Rusya, Azerbaycan ve İran'dan; sıvılaştırılmış (LNG) doğalgaz olarak yani gemilerle de Katar, ABD, Nijerya ve Cezayir'den alıyoruz. Bu arada Azerbaycan üzerinden gelen TANAP boru hattına paralel yeni bir hatla Türkmenistan'dan, ayrıca Irak ve İsrail'den de yine yeni hatlarla doğalgaz alımı yapılması için planlar yapılıyor, bildiğim kadarıyla… Çayını yudumlayan Melih Bey, devam etti:
- Bizim şu andaki gaz tedarik sözleşmelerimizin büyük bir bölümü 2026'da bitip yenilenecek. 2023'te başlayacak olan yerli gazın sisteme verilmesi en yüksek düzeye herhalde bu tarihte başlar. Bunun en güzel taraflarından birisi, başta Rusya ve İran olmak üzere gaz tedarik ettiğimiz ülkelerle yeni anlaşmalar yaparken, 'tok alıcı' konumunda olmamız. Mevcut ve geliştirilecek boru hatlarından Avrupa'ya satılmasından alacağımız pay da cabası. Şu anda net bir şey söylenemez ama bu pay, ithal etmemiz gereken gazın maliyetini bile karşılayabilir… Soru sorma sırası İhsan'da idi:
- Bunlar ülkemizin enerji terminali olma meselesi ile mi ilgili?..
- Evet. Ama bunlara ek olarak çeşitli kısıtlamalara tabi olan Rusya'nın da devreye girmesiyle tedarik konusunda sıkıntı yaşayan Avrupa açısından ciddi bir enerji merkezi olmamız söz konusu. Tabii sıvılar
sıkıştırılmış doğal gaz yani LNG söz konusu olduğunda bu dünya ile ilgili. Bu konudaki gelişmeler sürüyor. Ancak özellikle 2023'ün, yeni keşiflerimizin ve bu arada yapımı sürdürülen depolama tesislerinin de devreye girmesiyle ülkemiz açısından çok önemli bir yıl olacağı söylenebilir… Konya'da ve Silivri'de Marmara Denizi'nde kullanılmış doğalgaz yatakları, depo olarak kullanılmaya başlandı. Sadece Silivri'deki depo, bir yılda konutlarda tükettiğimiz doğal gazın yüzde 25'ini karşılama kapasitesine sahip… Selim, atıldı:
- Şu anda ne kadar doğal gaz kullanıyoruz?
- Yıllık 50 ila 60 milyar metreküp arasında doğalgaz tüketiyoruz. Şu anda 81 ilde gaz var ve nüfusun yüzde 80'den fazlası doğal gaz kullanabiliyor…
- Bu arada aklıma bu kış Avrupalıların durumunun ne olacağı geldi. Şimdi tam da 'ne olacak bu Avrupa'nın hali?' sorma zamanı galiba?..
- Maalesef. Birilerinin olduklarından çok daha fazla önem verdikleri Avrupa ülkelerinin bu koş ne yapacakları, önemli bir problem. Güya Rusya'yı engellemek amacıyla ABD'nin öncülüğünde alınan bir dizi karar sebebiyle kendi kendilerini zora sokmuş gibiler…
Petrol aramaları ümit verici!..
- Avrupa ülkelerinde enerji fiyatlarında durum nasıl?.. Soruyu Mustafa sormuştu:
- İyi ki sordun Mustafa Bey. Biliyorsunuz salgın ve sonrasında başlayan savaş sebebiyle enerji fiyatlarında müthiş artışlar oldu. Avrupa ülkeleri bir yandan bununla bir yandan da yoklukla uğraşmak durumunda. Pahalılık önemli bir şey ama olmayan ihtiyaç maddesinden daha pahalı bir şey de yoktur. Bizim açımızdan problem olmaması, yöneticilerimizin gerekenleri vaktinde yapmaları ve bu arada dışarının dolduruşuna gelmemelerinden. Ülke olarak bir başka avantajımız da yöneticilerimizin insanımızın alım gücünü artıracak tedbirle almaktan kaçınmaları. Baksanıza doğal gaz faturalarının yüzde 80'ini ve elektrik faturalarının yarıdan fazlasını devlet ödüyor şu anda… Selim:
- Çok zengin Avrupalıların yapamadığını bizim yapabiliyor olmamız dikkat çekici bir husus bence. Bu nasıl olabiliyor ki?..
- Gaz piyasasının yüzde 80'i devlet şirketimizin BOTAŞ'ın kontrolünde. Avrupa ülkelerinde bu konularda ciddi bir özel sektör ağırlığı var. Tabii asıl önemlisi, hiçbir Avrupa devletinde 'sıkıntı çeken insanlara çeşitli şekillerde yardımcı olma' diye bir kaygı yok. Bu bir sistem meselesi olduğu için, zaman zaman ufak tefek bazı katkılarda bulunsalar da, bu sadra şifa değil. Sabit ve dar gelirlileri rahatlatmak için adımlar atmak, sadece ülkemize has bir durum. Devletimiz insanımızın sıkıntılarını asgariye indirebilmek için elinden geleni yapıyor... Pişen kestaneleri masaya getiren İhsan:
- Evet, afiyet olsun. Umarım iyi pişmiştir. Bu arada Melih Bey bize petrol konusunda da bir şeyler söyler herhalde:
- Ülkemizde bilinen yaklaşık 50 milyon ton petrol rezervimiz var. Yıllık üretimiz 3 milyon ton civarında. Bu da tüketimin yaklaşık yüzde 7'si demek. Güneydoğu'daki yeni keşifler petrol arama ve konuyla ilgili teknoloji geliştirme çabalarının yoğunlaştırılmasının neticesi. Yakında petrol konusunda yeni keşif haberleri duyulursa şaşırmamak gerek. Unutmayalım ki ülkemizin Cumhurbaşkanı, ihtiyaç olan adımların atılması ve bu hususta gereken her tünlü desteğin sağlanmasında kararlı bir duruşa sahip… Selim, hatırlattı:
- Yenilenebilir enerji ile ilgili gelişmeler de bu kapsamda herhalde?..
- Ağzına sağlık, Selim: 2022 Kasım rakamlarına bakılırsa, Türkiye'de elektrik enerjisi kurulu gücü 103.541 MW. Bunda hidrolik enerji payı yüzde 30,5 iken doğalgaz yüzde 24,4; kömür yüzde 21,1; rüzgar yüzde 11; güneş yüzde 9; jeotermal ve diğer kaynakların payı yüzde 4. Dikkat edilirse bundan 6-7 sene evvel neredeyse yok mesabesinde olan rüzgar ve güneş enerjisinde ciddi artışlar söz konusu… İhsan'ın getirdiği kestanelerden alan melih Bey:
- Bu sayede yenilenebilir enerji kurulu gücümüzün payı yüzde 54,12'ye yükseldi ki, bu hakikaten çok güzel bir gelişme. Doğal gaz aramalarında kullanılacak gemilerin alınması ve benzeri hususlar yanında yenilenebilir enerji konusundaki ısrarlı duruşu ile ilgili Enerji eski Bakanımız Berat Albayrak'ı anmadan geçmek olmaz. Allah kendisinden razı olsun, Cumhurbaşkanımızın da desteğiyle muhteşem adımlar atılmasını sağladı… Mehmet, ilavede bulundu:
- Evet, yaşananları ve bırakın dışarıyı içeriden gelen engellemelere rağmen bu konuda atılmasını sağladığı adımları düşündüğümüzde, hakikaten büyük işler yaptığını söylemek gerek…
