CANLI YAYIN
BÜLENT ERANDAÇ
BÜLENT ERANDAÇ

Kırmızı çantalar açılıyor

Eklenme Tarihi 07 Aralık 2009
Kırmızı çantalarda, "Orta Asya ve Ortadoğu dengeleri, İran'la Batı'nın nükleer konusunda yaşadığı gerilim, yeni strateji gereği Afganistan'a asker gönderilmesi, Irak'tan ABD askerlerinin çekilmesi ve Kuzey Irak, demokratik açılım" dosyaları var. Bu çantaları açmak üzere, bölgesel lider Tayyip Erdoğan, küresel lider Barack Obama ile "ortak akıl" için buluşuyor. Dünya haritasına birlikte bakarak, kırmızı çantaları açalım:

İran

Gelecek iki yıl boyunca İran sorunu, Türkiye ve ABD'nin dış politika alanında ortak bir anlayış zemininde bulunup bulunmadıkları hususundaki en önemli testlerden biri olacak. İran konusunda, Ankara ve Washington hattında farklı yaklaşımlar söz konusu. Ankara, İran'a karşı güç kullanımının bir seçenek olarak düşünülmemesi ve bu ülkenin nükleer silah geliştirme olasılığının diplomatik araçlar yoluyla bertaraf edilmesi gerektiğini söylüyor.
Güvenlik Konseyi üyesi Türkiye bazı zor tercihler yapmak zorunda kalacak. Mesela İran'a karşı ağırlaştırılmış yaptırımlara Türkiye "Evet" mi yoksa "Hayır" mı diyecek? Çekimser mi kalacak? Çin ve Rusya da yaptırımlara "Evet" derse ne olacak? Ortadoğu'dan kaynaklanan baskılar da var Türkiye üzerinde. S. Arabistan, Mısır ve Körfez ülkeleri İran'ın nükleer programı konusunda çok katı bir tutum içindeler.

Ermenistan

Türkiye'nin Ermenistan'la imzaladığı protokoller ABD'de çok olumlu karşılanmıştı. Amerika kısa zamanda uygulama bekliyor. Ancak Ankara'nın, Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki ihtilaflı konu olan beş reyondaki Ermeni işgal güçlerinin geri çekilme süreci başlamadan Erivan ile ilişkileri normalleştirmeyi öngören protokolleri Meclis onayından geçirtmeye hiç niyeti yok.

İsrail
Erdoğan, Davos'taki forumu, tepki olarak terk edip, ünlü "one minute" imza atmıştı. Anadolu kartalı uluslararası tatbikatından İsrail'i çıkartması, Ankara- Tel Aviv hattını daha da germişti. Amerikan liderliğinin daha ziyade bu gerilemenin nereye kadar süreceğini bilmek istediği konuşuluyor. Türkiyeİsrail ilişkilerinde bundan sonra ne olabilir? Erdoğan'ın bu konuda söyleyecekleri yeni stratejiyi belirleyecek. Erdoğan, Gazze'de yaşanan insanlık dışı dramı gündeme getirecek, İsrail'e karşı barışa zorlama imkânlarının devreye sokulmasını isteyecek.

Kıbrıs

Cumhurbaşkanı Talat umutlu. Nisan ayındaki cumhurbaşkanlığı seçiminin kaderi müzakerelerin sonucuna bağlı. Talat bunu bildiğinden uzlaşma için elinden gelen gayreti gösteriyor. Türkiye, Yunanistan ve İngiltere garantör devletler olarak diplomatik arenada ip cambazı gibi incecik dengeler üzerinde oynuyorlar.
BM ve AB bu dengeleri bozacak güç görünümündeler. AB, Rumlar lehine tutum içinde. Erdoğan, son uyarıyı yapacak. "Önümüze 'Ya AB ya Kıbrıs' seçeneğini koyarsınız, Türkiye'nin tercihi sonsuza kadar Kıbrıs Türkünün yanında olacaktır" diyecek.

Afganistan-Pakistan

Obama'nın açıkladığı yeni Afganistan-Pakistan stratejisi çerçevesinde Washington'dan Ankara'ya istekler geldi. Türkiye'nin şu anda Afganistan'da sıcak çatışmaya girmeyen 1800 civarında askeri bulunuyor Türkiye, çatışma bölgesi dışına yeni asker gönderecek.

Ortadoğu

ABD'nin Irak'tan çekilme sürecinde öne çıkan başlıklar. Terörle mücadelede işbirliği, açılım, Kuzey Irak ve Kerkük gündemde.