EYT'de komisyon görüşmeleri başlıyor! Bakan Nebati açıkladı: "255 milyar lira olarak hesapladık, kasada hazır duruyor."

Emeklilikte yaşa takılanlar düzenlemesinde adım adım sona yaklaşılıyor. Meclis Başkanlığı'na sunulan düzenleme, Plan ve Bütçe Komisyonu'nda ele alınacak.

Görüşmelerde ilgili bakanlıkların, işçi ve işveren kuruluşlarının dernek ve platformlarından da temsilciler olacak. Kanun teklifi komisyon görüşmelerinin ardından Genel Kurul'a getirilecek.

Düzenlemeyle ilk etapta 2 milyon 250 bin kişi emeklilik hakkı elde edecek. 8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olanlar ve gerekli prim gün şartını sağlayanlar düzenlemeden faydalanacak.

SSK'lı EYT'liler 5 bin-5 bin 975 gün arasında değişen prim günleriyle emekli olabilecek. Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kapsamındaki kadınlar 7 bin 200, erkekler ise 9 bin prim günüyle yasadan yararlanabilecek.

BAŞVURULAR NE ZAMAN YAPILACAK?
Başvurular, kanun Resmi Gazete'de yayımlandıktan sonra başlayacak. Koşulları yerine getirenler, Süre sınırı olmaksızın, SGK ve e-Devlet'ten başvuru yapabilecek. EYT duzünlemesinden yararlanmak isteyenler emeklilik için başvuru dilekçesi verecek.

MAAŞLAR NE ZAMAN ÖDENECEK?
Maaşlar dilekçe verildikten sonraki ay başından itibaren ödenmeye başlanacak. İlk maaşlarının mart ayında ödenmesi planlanıyor. Başkan Erdoğan, katıldığı televizyon programında yaptığı açıklamada, "EYT kapsamında emekliliğe hak kazanan vatandaşlarımıza ilk aylıkları şubat ya da mart gibi bağlanabilir. Bu işi inşallah bir an önce bitireceğiz." dedi.

"EYT'NİN BU YIL İÇİN BÜTÇEYE MALİYETİ 255 MİLYAR LİRA"
Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati, EYT düzenlemesine ilişkin soruları da yanıtlayarak, Türkiye bütçesinin güçlü olduğunu vurguladı.

Geçen yılın aralık ayına kadar EYT düzenlemesi için 2023 bütçesine yönelik çok sıkı tedbirler aldıklarını belirten Nebati, "Bana Türkiye Cumhuriyeti Hazine ve Maliye Bakanı olarak 'Bu ödemeyi yapacaksın' dediklerinde benim hazır olmam gerekiyordu. 31 Aralık'ta biz EYT'nin bu yılki yükünü kasaya koyduk." değerlendirmesinde bulundu.

Nebati, Türkiye'nin 20 Aralık 2021'e kadar yaşanan döviz kuru ataklarını hak etmediğini, makroekonomik göstergelerin hiçbirisinin Türkiye'nin o duruma düşmesini gerektirecek bir altyapı sunmadığını anlattı.

Geçen yılın mayıs ayından itibaren EYT ile ilgili hazırlıklarını sürdürdüklerini anımsatan Nebati, "Emekli ve memurlara 1 puanlık iyileştirmenin maliyeti 19 milyar lira, 15 puana yakın bir maliyet eklendi 270 milyar lira. EYT düzenlemesi için 2023 bütçesine yönelik çok sıkı tedbirler aldık. EYT'nin bütçeye maliyetini de bu yıl için 255 milyar lira olarak hesapladık, kasada hazır duruyor. Buna KGF kefaletleri dahil değil." dedi.

Peki kime, ne kadar prim gerekiyor? Bu süreler nasıl kazanılabilecek? Ne kadar ödeme yapılacak? Merak edilen tüm soruların yanıtları şöyle…

KİMLERE KAÇ GÜN GEREKİYOR?
SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı dahil 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olan herkes düzenleme kapsamında bulunuyor. Borçlanmayla işe başlangıcını bu tarihe çekebilenler de düzenlemeden yararlanabilecek. Bu kişiler, borçlanmayla gelinen işe başlangıç tarihindeki prim gün şartlarına tabi olacak.

Bağ-Kur'dan emekli olacak kadınlara 7200, erkeklere 9000 prim günü tamamladıklarında yaşları ne olursa olsun emekli aylığı bağlanabilecek.
Emekli Sandığı'na bağlı memurlardan kadınlardan 7200, erkeklerden de 9000 prim günü sağlayanlar EYT düzenlemesinden yararlanabilecek.
Mevcut tasarıya göre, SSK'lılardan kadın ise 20 (bu süre doldu), erkek ise 25 yıl hizmet süresini doldurup, işe giriş tarihine göre 5000 ile 5975 arasında prim gününü tamamlayanlar kaç yaşında olursa olsun emeklilik hakkı kazanacak. Erkek çalışanlardan sigorta başlangıcı 23 Kasım 1980 ve öncesi olanlar ile kadın çalışanlardan 23 Mayıs 1985 ve öncesi olanlar için 5000 prim günü yeterli. Bu tarihlerden sonra sigortalı olan kadın ve erkek çalışanlar için kademeli olarak 5975 güne kadar çıkan kademeli prim gün uygulanıyor. Kimilerine 75 gün, kimilerine de 975 gün gerekiyor.

ŞARTLAR DEĞİŞİR Mİ?
Yapılan çalışmalar sırasında prim için de 8 Eylül 1999 öncesi şartlara dönülmesi gündeme geldi. Bu gerçekleşmiş olsaydı SSK'da 5000 gün prim yeterli olacaktı. Şu anda yasa teklifinde kademeli prim günü bulunuyor. Ancak komisyon ve genel kurul aşamalarında milletvekillerinin önergeleriyle değişiklik yapılması mümkün olabiliyor.

PRİM NASIL KAZANILABİLECEK?
Emeklilik hesabını 5000 prim gününe göre yapan SSK'lılar eksik primlerini çalışmaya devam ederek, borçlanma yaparak, ihyaya başvurarak ya da isteğe bağlı sigorta ödeyerek tamamlayabilecek.
Borçlanma yaptığı halde günü yetmeyenler eğer hakkı varsa ilave borçlanma yapabilecek. Doğum ve askerlik borçlanması başvurusunda bulunanlar her gün için en az 106,75 lira ödeyecek. 1 aylık borçlanma için de en az 3 bin 202 lira 56 kuruş ödenmesi gerekecek. Yurt dışı borçlanmasının tutarı da günlük 150,12, 1 aylık 4 bin 503 lira 60 kuruş. Borçlanmada tüm süreler değil, ihtiyaç kadarı ödenebiliyor.

KİM, NE KADAR BORÇLANABİLİR?
Kadınlar çocuğun doğumundan sonraki 2 yıl içinde çalışılmayan süreleri borçlanma ile kapatabiliyor ve primler emeklilik hesabında kullanılıyor. En çok 3 çocuk için borçlanma yapılabiliyor. Çocuk başına 720 gün (2 yıl), en çok 2160 gün (6 yıl) kazanmak mümkün. Doğum borçlanması prim kazandırıyor. Sigorta başlangıç tarihini geriye çekmiyor. Ancak anneler eğer stajdan sonra doğum yapmışlarsa bu doğumları borçlandıklarında başlangıç geriye çekiliyor. 9 Eylül 1999 ve sonrasında sigorta başlangıcı olanlar stajdan sonra yaptıkları doğumları borçlanarak başlangıcını 8 Eylül 1999 öncesine çekebiliyorsa EYT'den yararlanabiliyor.

Erkekler de en çok 540 gün borçlanma yapabiliyor. Sigortadan sonra yapılan askerlik sadece prim kazandırıyor. Eğer sigortadan önce yapılmışsa başlangıç da borçlanma yapılan süre kadar geriye çekilebiliyor. 9 Eylül 1999 ve sonrasında sigorta başlangıcı olanlar, borçlanma yaptıkları süreyle başlangıç tarihini 8 Eylül 1999 ve öncesine çekebiliyorsa EYT kapsamına girebilecek.

Avukatlar, sigortalı olmaksızın ilk 6 ay mahkemelerde, kalan 6 ay da avukat yanında olmak üzere toplam 1 yıllık staj sürelerini gösteren onaylı baro belgesi ve borçlanma talep dilekçesi ile kuruma başvurmaları halinde bu süreleri borçlanabiliyor. 8 Eylül 1999 sonrası sigortalı olanların EYT kapsamına girmesi için bu borçlanma ile başlangıcı 8 Eylül 1999 öncesine çekebilmesi şart.

Gurbetçilere yurt dışı borçlanma imkanı da var. Erkekler yurt dışında 18 yaşından sonra çalıştıkları süreleri, kadınlar ise 18 yaşından sonra bulundukları süreleri borçlanabiliyor. Bu şekilde yurt dışı borçlanmalar Bağ-Kur kapsamında sayılıyor. Türkiye'de sigorta olmadan önceki yurt dışı günlerini borçlanan gurbetçiler işe giriş tarihlerini borçlandıkları gün kadar geri çekebiliyor. Türkiye'de sigorta olduktan sonra yurt dışına giden gurbetçiler için ise eksik primlerini bu şekilde tamamlama imkanı bulunuyor.

İHYA VE İSTEĞE BAĞLIYA NE ÖDENİYOR?
Geçmişte Bağ-Kur prim borçları silinip hizmet süreleri dondurulanlar da ihya kapsamında bu primleri tamamlayabilecek. Geçmiş dondurulmuş hizmet günlerini ihya etmek isteyenler güncel asgari ücret üzerinden ödeme yaparak bu süreleri primlerine ekletebilecek. Mevcut asgari ücrete göre 1 gün için 115,09, 1 ay için 3 bin 452 lira 70 kuruş verilmesi gerekecek. Burada ihtiyaç kadar süre değil, tüm süreler ihya edilebiliyor. Bunu göz önüne almak gerekiyor.

Çalışmayanların, borçlanma ve ihya imkanı olmayanların isteğe bağlı sigorta kapsamında prim ödeme imkanı bulunuyor. İsteğe bağlı sigortada en düşük prim 3.202,56 lira olurken, en yüksek de bunun 7.5 katı ödenebiliyor. Burada dikkat edilmesi gereken bir nokta, yapılacak ödemelerin 1261 günü yani 3.5 yılı bulmaması. Bu sayı aşılırsa isteğe bağlı sigorta Bağ-Kur kapsamından olduğu için emeklilik hesabı da Bağ-Kur'a göre yapılıyor. SSK'dan emeklilik planlayanların prim ödenen son 7 yılda en çok primin SSK'dan yatırılmasına dikkat etmesi gerekiyor.