İrlanda ekonomisinde sorun nedir, açıklar mısınız? İrlanda, bankaları için Avrupa Finansal İstikrar Fonu'ndan 750 milyar euroluk destek almaya hazırlanıyor. Acaba, 1990'lı yıllarda başlayan İrlanda mucizesi krizle birlikte bitiyor mu? İrlanda ekonomisinin ortaya koyduğu mucizeyi anlamak için Dublin Büyükelçisi Başkatibi Mustafa Özcan'ın hazırladığı raporun satırbaşlarına göz atmak faydalı olacak. İrlanda, kişi başına GSYİH açısından AB'nin Lüksemburg'dan sonra 41.000 euro ile ikinci en zengin ülkesi. 1995-2000 arası büyüme oranı ortalama yüzde 9.5.
Kriz dönemine kadar işsizlik oranı yüzde 14'ten 4'e gerilemiş. UNDP İnsani Kalkınma ve Yaşam Standardı İndeksi'nde 5. sırada. İrlanda, göç veren bir ülke iken, göç alan ülke konumuna gelmiş.
İrlanda mucizesi nasıl ortaya çıktı?Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarına yönelik yatırım ortamı iyileştirildi. Yeni teşvik uygulamaları ve yeni icat/fikirlere yönelik destek programları uygulandı. Eğitim ve teknolojik gelişme için uzun vadeli stratejik planlar belirlendi. Tüm bu gelişmelerin sonucunu merak edenler için biraz rakam vereyim. Dünyanın önde gelen 10 firmasından 7'si İrlanda'yı önemli bir üs belirledi. Bunlar arasında IBM, Intel, Hewlet Packard, Dell, Oracle, Lotus, Microsoft ve Yahoo, Google ilk akla gelenlerdir. Dünyanın önde gelen 15 ilaç şirketinden 14'ü önemli faaliyetlerinde İrlanda'yı kullanmaktadır. Dünyanın en çok satılan 10 ilacından 6'sı İrlanda'da üretilmektedir. Tıp alanında ileri teknoloji üreten 25 uluslararası şirketten 15'i yine İrlanda'dadır.
İrlanda hatayı nerede yaptı?2004 yılından itibaren İrlanda bankalarının kredi koşullarını kolaylaştıran ve kredi miktarlarını artıran stratejileri, gayrimenkul piyasasına yönelimi artırmıştır. Konut fiyatları ile inşaat sektöründe faaliyet gösteren şirketler ve onlara kredi veren bankaların borsadaki hisseleri aşırı değerli hale geldi. 2007 yılında balon patlayınca, yabancıların borsadan çıkışları başlayınca işler tersine döndü.
Diğer taraftan Avrupa Merkez Bankası'nın faizleri yüksek tutması nedeniyle euronun başta dolar olmak üzere diğer para birimleri karşısında değerli hale gelmesi, ihracatçı İrlanda firmalarının rekabet gücünü zayıflattı. Hükümetin son yıllarda kamu harcamalarını çok büyük ölçüde artırması ve maaş/ücret artışlarının sürekli hale gelmesi enflasyonu yüzde 5'lere çıkardı.
