Ömer Özkaya, gizli anlaşmanın bir başka boyutuna değindi: Petrolün kontrolü ABD'de, gazın kontrolü Rusya'da olacak. İran Rusya'nın kanatları altında kalacak. İran'a bir Amerika veya İsrail saldırısı olmayacak."
Ortadoğu Uzmanı Ömer Özkaya, gizli pazarlıkların bazılarını yorumlarken, İsrail eksenli çok dikkati çeken notlar verdi:
İsrail, yıllardır ve ısrarla İran'ın nükleer çalışmalarından kaynaklanan 'hayati bir tehdit'ten söz ediyor. Oysa İsrail'e yönelik 'hayati tehdit', çok daha büyük ve derindir. İsrail'in karşı karşıya olduğu krizler şöyle sıralanabilir: Değişen Ortadoğu ve değişen Dünya, İsrail'i değişmeye zorluyor. Bu nedenle de İsrail, yeni hakikatlerle başa çıkmak üzere yeni bir strateji ve dış politika geliştirme çabası içinde. Bu durum ise, ülke içinde ciddi bir stres kaynağı oluşturuyor. Bu, hem devlette, hem hükümette ve hem de halk arasında mevcut. Örneğin, İsrail'deki seçim sistemi, dünyanın başka yerlerinde parlamentodan içeri adım atamayacak partilerin, 2-3 üyesiyle Knesset'ye yer almalarına imkân sağlıyor.Bu türden partiler o kadar çok ki, büyük partilerin tek başlarına, ya da 2-3 ortaklı bir koalisyon, hükümeti kurmaları neredeyse imkânsız. İsrail'deki bir başbakan, zamanının büyük bölümünü, bu küçük partilerin gönlünü almakla geçiriyor, böyle yapmazsa kabinesinin dağılması an meselesi oluyor. Değişen Ortadoğu ve değişen Dünya, bir şeyi daha açığa çıkardı: Günümüzde, yıllardır ilk kez İsrail'de ciddi bir mücadele yaşanıyor; hem de herkesin gözü önünde. İsrail'in efsanevi istihbaratçısı, MOSSAD Başkanı Meir Dagan, kamuoyu önünde öyle bir açıklama yaptı ki; İsrail'in İran'a saldırısını "o zamana dek işittiği en saçma şey" olarak nitelendirdi; daha sonra da açıklamasını netleştirmek adına, Yahudi devletinin "içinden nasıl sıyrılacağını bilmediği bir bölgesel savaşa karşı koymayacağını" söyledi. Dagan gelen baskı üzerine istifa etti. Önceki yıllarda da garip şeyler oldu: Golan tepelerini Suriye'ye iade etmek gerektiğini düşünen Başbakan İzak Rabin, fanatik bir gence öldürtüldü. Gazze'yi boşaltan Başbakan Ariel Şaron ise, 4 Ocak 2006'dan beri komada.
Stratfor Başkanı Friedman'a göre de "Nihai silahı olarak her zaman askeri güç kullanmış olan İsrail, oyunun kurallarını yeniden tanımlayarak kazanabilecekleri bir formata getirmek istiyor; işte bu yüzden de dikkatlerini İran'ın nükleer programına odaklamış durumda. Ama diğer yandan da İsrail halihazırda öyle bir durumla karşı karşıya ki, mümkün olan tek askeri güç kullanımı hem riskli, hem de İsrail'in karşılaştığı diğer temel meselelerden hiçbiriyle bağlantılı değil. Birçok askeri lider ve istihbarat görevlisi, İran'a yönelik bir saldırıya karşı çıkıyorlar. Yani İsrail devleti içinde de ciddi bir parçalanmışlık hali söz konusu. İsrail'i bu krizinden Türkiye kurtarabilir.
DEĞİŞEN DENGELER
Türkiye'nin son dönem en önemli gündem maddesi yakın çevremizdeki değişen dünya dengeleri. Tunus, Libya, Mısır'da bahar sonrası gelişmeler, Suriye'nin geleceği, Irak'taki karışıklık ve son olarak İran'ın Ortadoğu'da kurduğu Şii hilalinin yarattığı pozisyonlar, Türk diplomasisinin önemli dosyaları olarak önümüzde duruyor.
Değişen dünya dengelerinin üçayağında, ABD, Rusya ve Çin oturuyor. Rusya ve Çin, devlet başkanlarını seçti. Şimdi gözler, Amerika'nın 6 Kasım seçimlerinde. Son anketlere göre, ABD'de Obama altı puan önde. Dünya ve yakın coğrafya denklemini Obama'ın Başkanlığı üzerine kurgulayan Türkiye için böyle bir sonuç, gelecek hamlelerimiz için iyi-olumlu bir durum. Amerikan yönetiminin alacağı etkili kararlar Türkiye'yi yakından ilgilendirmektedir. Şimdi bazı sorular ve cevapları olası gelişmeleri analiz edelim
1) Ortadoğu Şii hilalini kurarak, bölgesel güç olmaya çalışan ve Türkiye'nin önünü kesme hamlelerini eksiksiz yerine getiren İran'a karşı nasıl bir plan devreye girecek?
2) Irak Başbakanı Maliki görevini sürdürecek mi? Yoksa davranışları törpülenecek mi?
3) İsrail seçimleri nasıl sonuçlanacak? İsrail Türkiye'den özür dileyecek mi?
4) Filistin devleti ilan edilecek mi?
5) Kuzey Irak Kürt Yönetimi Başkanı Barzani'ye PKK'nın Kuzey Irak'ta tasfiye etmesi için ne gibi yöntemler önerecek?
SONUÇ: Amerika ve Rusya'nın Suriye konusunda anlaşması ne demek? Türkiye, iki küresel güç ABD ve Rusya kurduğu stratejik işbirlikleriyle geleceğin parlayan yıldızı olmaya namzettir.Türkiye'nin önü inanılmaz şekilde açılacak.
Türkiye, hem Suriye'de Esad'ın gitmesi ile yeni Suriye yönetiminde kısa zamanda etkili konuma girecek hem de İran'a karşı yapılacağı söylenen bir ABD-İsrail saldırısı gündemden düşeceği için çok yönlü sıkıntılardan Türkiye kurtulmuş olacaktır.
