■ Emekliyim. İşveren beni işten çıkarttı.
Kıdem tazminatım ödendi. Ancak ihbar tazminatımı verilmedi.
"Senin ihbar tazminatı hakkın yok" denildi. Bu doğru mu?
İhbar tazminatının İş Kanunu'nun 17'nci maddesine uyarak yapılan geçerli nedenle fesihlerde fesih ihbar süresi tanımaksızın sözleşmenin işverence feshedilmesi durumunda ödenmesi gerekir. Bu bakımdan emekli yahut emekli olmayan işçi ayrımı yapılamaz. Keza iş sözleşmesinin haklı neden olmaksızın işçi tarafından işverene ihbar süresi tanımaksızın derhal feshedilmesi durumunda da bu defa işçi tarafından işverene ödenmesi gerekir ki bu bakımdan da işçinin emekli olup olmadığını önemi bulunmamaktadır.
■ Çalıştığım güvenlik firması bayram mesaimi ödemedi ve ben bu durumu işsiz kalırım endişesiyle dile getiremiyorum. Ne önerirsiniz?
İş Kanunu'na göre ulusal bayram ve genel tatil günlerinde işyerlerinde çalışma yapılırsa yüzde 100 zamlı ücret ödenir. Zamlı ücret ödenmez ise Alo 170 veya Cimer aracılığıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na isminizin gizli tutulmasını isteyerek şikayette bulunabilirsiniz.
■ Üç yıllık sözleşme imzalayarak bir firmada işe başladım. İki yılım dolunca daha bir yıllık sözleşmem varken yani sözleşmem bitmeden işten ayrılmamı istediler. Tazminatımı almak için hangi yolları izlemem gerekiyor?
Bana yardımcı olursanız sevinirim.
Sözleşme süresi bitmeden önce işveren haklı bir neden olmadan iş sözleşmenizi feshediyor ise işten ayrılma tarihinizle sözleşmenin bitim tarihi arasındaki sürenin ücretini borçlar kanununa göre işverenden talep etme hakkınız vardır. Ayrıca kıdem tazminatına hak kazanırsınız.
Bunun için öncelikle işverenlikçe iş sözleşmenizin sona erdirilmesi gerekir.
Siz kendiniz ayrılırsanız herhangi bir tazminat talebinde bulunamazsınız.
İş sözleşmeniz sona erince yargı yoluyla alacaklarınızı talep edebilirsiniz.
■ 6 ayımı doldurduğum satış mağazasında 1 hafta izin kullanmak istedim ancak bana böyle bir hakkımın olmadığını söylediler. Bunun doğru olup olmadığını öğrenmek istedim.
Çok özel durumlarda mazeret izni hakkımız da yok mu?
Yıllık izine hak kazanmak için işyerinde bir yıl çalışmış olmak gerekir.
Bunun dışında kanunda; işçinin evlenmesi veya evlat edinmesi ya da ana veya babasının, eşinin, kardeşinin, çocuğunun ölümü hâlinde üç gün, eşinin doğum yapması hâlinde ise beş gün ücretli izin hakkı vardır.
Ayrıca işçilerin en az yüzde 75 oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisinde, hastalık raporuna dayalı olarak ve çalışan ebeveynden sadece biri tarafından kullanılması kaydıyla, bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde on güne kadar ücretli izin hakları bulunmaktadır. İşçilere, sayılan durumlardan herhangi birinin ortaya çıkması sonucunda, verilmesi gereken bu izinler nedeniyle ücretlerinden bir kesinti yapılamamaktadır.
Mazeret izinleri konusunda, sayılanların dışında herhangi bir yasal düzenleme yapılmış durumda değildir.
Çalışanların bunun ötesinde herhangi bir mazeret izni hakkı oluşabilmesi için, iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmelerinde uygulanacak mazeret izinlerine ilişkin hüküm bulunması gerekmektedir.
