EYT için ‘yıpranma payı’ umudu! Yıpranma payının EYT'de etkisi olur mu? Yıpranmayla ek prim emeklilik getirir mi?
Emeklilikte yaşa takılanlarla ilgili düzenlemeden yararlanmak için 8 Eylül 1999 öncesinde işe girmiş olmak gerektiğini her fırsatta hatırlatıyoruz. EYT düzenlemesi gün sayarken, 45 iş kolunda uygulanan yıpranma payı sigorta başlangıç tarihini öne çekebilecek. Sigortası geç yapılanların veya yapılmayanların hizmet tespit davası açması gerekli. Peki ya bu sınırı birkaç ayla kaçırdıysanız ne yapabilirsiniz? İyi haber: Her şey bitmiş değil. Tabii eğer yıpranma payı bulunan 45 sektörden birinde çalıştıysanız. İşte, yıpranma payı sayesinde EYT kapsamına girebilmenin ayrıntıları.
Yıpranma payınınEYT'de etkisi olur mu?
Bu kapsamda olanmesleklerde her yıla 90gün ek fiili hizmet artışıeklenmesi durumunda biryıl çalışan 15 ay çalışmışkabul ediliyor. Fiili hizmetsüresi zammı olarak dabilinen yıpranma hakkından45 iş kolu faydalanabiliyor.Yıpranmaya tabi çalışmasıolup işe girişi geriçekilebilecek olan kişilerEYT kapsamına girebilir.
Yıpranmayla ekprim emeklilik getirir mi?
Çimento, cam, kurşun,demir ve çelik, yeraltı işleri,askeri görevlerde, emniyetbaşta olmak üzere kapsamdayer alan iş konularındayıpranma nedeniyle erkenemekli olunabiliyor. Bumesleklerde çalışanlariçin ödenen primlerdaha fazla kabul ediliyorve yaş şartında indirimyapılıyor. Ağır bir meslekteçalışıyorsanız yıpranma payıile erken emeklilik mümkünolabiliyor.
Memurlar ve işçileriçin yıpranma payı nasılhesaplanıyor?
Eylül 1999'dan öncehizmette bulunan bir kamuçalışanın yıpranma payınıntamamı emeklilik süresindendüşer. Bu tarihten öncebaşlayan memurun yıpranmapayının yarısı da emeklilikyaşından indirilir. İşçilerdede eklenen prim günsayısının yarısı kadar süreişçinin emekli olabilmesi içindoldurulması gerekli olanyaştan düşürülür. İşçininyıpranma payı kapsamındaolan işlerde minimum3600 gün çalışmış olmasıgerekiyor.
İlk defa sigortalıolunan tarihi geri çekmekmümkün mü?
Borçlanma, ihya ve hizmettespit davası seçenekleri sözkonusu. İşe giriş tarihi 2001olup da 1997'de askerlikyapan bir kişi bu süreyiborçlanarak işe başlangıçtarihini öne çekebilir. Bağ-Kur borcunu ödemediği içinsilinen hizmetleri olan kişilerbu hizmetleri canlandırabilir.Hizmet tespit davası dasigortasız çalıştırılankişiler için dava yoluylabu çalışmaların tespitinisağlayacak.
GEÇ SİGORTAYA DAVA AÇIN
6 Eylül 1999'da işe girişbildirgem verilmiş ancakprimim yatırılmamış.EYT'ten yararlanabilirmiyim?
Bunun için işmahkemesine hizmettespit davası açılmasıgerekiyor. Mahkemekararıyla 1 günlük hizmetalınması durumunda girişbildirgesinin verildiği tarihişe başlangıç tarihi olacaktır.Ayrıca sigortası geç yapılan,eksik yatırılanlar da benzeribir yol izleyerek kayıpgünlerini tamamlayabilir.Eğer 1999'dan önceişveren sigorta bildirgesi,sigortalı hesap fişi gibibelgeleri SGK'ya bildirmişancak prim hizmet belgesigöndermediyse bu durumda5 yıllık zaman aşımı süresiişlemez. Bu kapsamdakikişiler istedikleri zamanyargı yoluyla sigortabaşlangıcını geri çektirebilir.
Prim kazandıracakbaşka süreler var mı?
4C'li olarak görev yapanpersonelin mevzuatınagöre aylıksız izin süreleri,avukatlık staj süreleri,hekimlerin fahri asistanlıktageçen süreleri, kısmi süreliiş sözleşmesi ile çalışansigortalıların, kısmi süreliçalıştıkları aylara ait eksiksüreleri ek prim kazandırır. (Hazal ATEŞ)
