700 BİN İŞÇİ İÇİN PAZARLIK 'ZAM'ANI! 14 Nisan'da kimler ödeme alacak? İşveren ne teklif etti?

Karayolları, Demiryolları, il özel idareleri, şeker fabrikaları, elektrik üretim santralleri, kömür işletmeleri, Milli Eğitim Bakanlığı, üniversiteler ve hastanelerin de aralarında olduğu kamu kurum ve kuruluşlarındaki 700 binden fazla işçi için toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde önemli haftaya girildi. 2023 Yılı Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Protokolü görüşmelerinde işçi kesimini temsil eden TÜRK-İŞ ve HAK-İŞ heyetleri ile işvereni temsil eden Türk Ağır Sanayii ve Hizmet Sektörü Kamu İşverenleri Sendikası (TÜHİS) yetkilileri pazarlıkta belirli bir noktaya geldi. İşçi ve işveren temsilcilerinin, ikramiyenin de aralarında olduğu pek çok konuda mutabık kaldığı belirtilirken, taban ücret ve yüzdelik zam konusundaki pazarlık ise sürüyor.

TABAN AYLIK MASADA

İşçi tarafının aylık brüt taban ücretin 15 bin liraya yükseltilmesi konusundaki ısrarı devam ederken, TÜHİS'in ilk teklifi 11 bin 500 lira düzeyinde oldu. İşçi ve işveren tarafı, müzakereler kapsamında, kalan maddeleri görüşmek için TÜHİS'in ev sahipliğinde bu hafta tekrar bir araya gelecek.

BELEDİYE ÇALIŞANLARINA DA İKRAMİYE

Görüşmelerde, işçileri temsil eden TÜRK-İŞ ve HAK-İŞ'in belirlediği ortak taleplerde 'aylık brüt taban ücretin 15 bin liraya yükseltilmesi, bunun yapılmasının ardından bütün ücretlere yüzde 15 refah payı ilave edilmesi' yer alıyor.

Taban ücret artışı ve refah payının eklenmesinden sonra ise birinci altı ay için yüzde 45, ikinci, üçüncü ve dördüncü altı aylar için yüzde 5'er zam ve enflasyon farkı isteniyor. Bunlarla birlikte, belediye ve il özel idare şirketlerindekiler de dahil tüm kamu işçilerine ilave tediye (ikramiye) talep ediliyor.

BU HAFTA ÖDEME YAPILIYOR

Pazarlık görüşmeleri sürerken, 700 bin kamu işçisine 13 günlük ikramiye ödemesi de bu hafta ödeniyor. İşçilere her yıl 52 günlük ikramiye veriliyor. 26 günlük tutar yılın ilk yarısında ödenirken, yılın ikinci yarısında Cumhurbaşkanı kararıyla 26 günlük bir ödeme daha yapılıyor.Bu yılın ilk yarısına ilişkin 26 günlük ikramiyenin 13 günlük bölümü 27 Ocak'ta ödenmişti. İkinci 13 günlük bölümü 14 Nisan'da hesaplara yatırılacak. Ödemeler maaşa göre değişecek. Asgari ücretli bir işçinin 13 günlük ödemesi brüt 4 bin 336, net 3 bin 100 lira olacak. Yani bu ay yapılacak en düşük ödeme 3 bin 100 lira olacak. Maaşı brüt 15 bin olan işçiye ise bu ay 13 günlük ödeme olarak brüt 6 bin 500, net 4 bin 646 lira verilecek.

Kamu işçilerinin yılın ikinci yarısında alacağı 26 günlük ikramiyenin takvimi ise Temmuz'da belli olacak. Bu ödemenin ilk yarısının Temmuz'da, kalan yarısının Aralık'ta ödenmesi bekleniyor. Kamu işçilerinden maden işletmelerinin münhasıran yer altı işlerinde çalışanlarına bu yıl ayrıca yapılacak ilave tediyenin tamamı 22 Aralık'ta ödenecek.

BAKAN BİLGİN İLE BİR ARAYA GELDİLER
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, 2023 Yılı Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Protokolü Görüşmeleri kapsamında Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Türk-İş) ve Hak İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Hak-İş) heyetleri ile bakanlıkta bir araya geldi.Kamuda 700 binden fazla işçinin ücretlerine yapılacak zammın belirleneceği görüşmelerde işçi ve işveren tarafı, ikramiyenin de aralarında olduğu mali konularda görüşmelerini sürdürüyor.

MEMURLAR DA İZLİYOR
Yaklaşık 3.5 milyon memur ile 2.5 milyon memur emeklisinin maaşlarına yapılacak zam oranının belirleneceği 2024-2025 yıllarını kapsayan 7. Dönem Toplu Sözleşme görüşmeleri, 1 Ağustos itibarıyla başlayacak.

Kamu işçilerini ilgilendiren 2023 Yılı Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Protokolü, memurların toplu sözleşmesi başta olmak üzere özel sektörde imzalanacak toplu iş sözleşmelerinin çerçevelerini belirlemesi açısından da önem taşıyor. Bu nedenle memurlar ve memur emeklileri de heyecanla bekliyor.

EN DÜŞÜK MAAŞ NE KADAR OLACAK?
İşçi konfederasyonlarının teklifi kabul edilirse en düşük işçi maaşı şöyle değişecek:
15 bin liralık taban brüt ücret kabul edilirse işçilere ödenecek en düşük net ücret 12 bin 75 liraya çıkmış olacak.Burada hesap şöyle yapılacak:
Brüt ücret: 15.000 TL
SSK işçi kesintisi: 2.100 TL
İşsizlik sig.: 150 TL
Gelir vergisi: 1.912,50 TLDamga vergisi: 113,85 TL
Asgari ücret istisnası: 1.276,02 TL
Damga vergisi istisnası: 75,96 TLNet ödenecek ücret: 12.075,63 TL
Yüzde 15 refah payı ile en düşük maaş net 13 bin 886 lira 25 kuruşa ulaşacak. Bu ücret, yürürlük başlangıç tarihinden geçerli olmak üzere ilk 6 aylık dönem için uygulanması talep edilen yüzde 45 artışla net ücret 20 bin 135 lira 6 kuruşa çıkacak. Bu ücrete ikinci, üçüncü ve dördüncü 6 aylık dönemler için de enflasyon + yüzde 5 artış ilave edilecek.

6'ŞAR AYLIK ZAMLAR KAÇ İSTENİYOR

İşçi kesimi masaya taban maşa ve refah payı artışlarının ardından hem bu yılın ilk 6 ayı hem de önümüzdeki dönem için zam oranlarını da masaya getirdi.

Buna göre birinci 6 ay için yüzde 45 zam istenirken 2023'ün ikinci 6 ayı ve 2024 dönemi için de yüzde 5 zam ve üzerinde oluşan enflasyon oranı kadar artış talep edildi. Bunun yanında işçilere bayram ikramiyesi verilmesi de masada mutabık kalınan konular arasında bulunuyor.

İLAVE PROTOKOL YAPILMIŞTI

Kamu işçileri için yapılan son toplu sözleşme 2021 yılında imzalanırken 2022 yılında artan enflasyon sebebiyle hükümet ek bir artış yapma kararı da almıştı. Buna göre işçilere 1 Ocak 2022'den geçerli olmak üzere yüzde 2.5 oranında ilave zam yapıldı.

Böylece işçilerin zam oranları yüzde 28'i buldu. Yine 2021 yılında yapılan toplu sözleşme sonrası imzalanan çerçeve protokolü ile de enflasyon farkı verilmesi karar altına alınmış taban ücretlere yapılan seyyanen artış ile zam oranı yüzde 34'e çıkmıştı.

BELEDİYE İŞÇİLERİNE TEDİYE

Bu arada taşerondan kamuya geçen işçiler hem toplu sözleşmeden yararlanıp hem de yıllık 52 gün tediye (ikramiye) alabiliyor. Ancak yine taşerondan belediye şirketlerine geçen işçilerin böyle bir tediye imkanı bulunmuyor. Masaya gelen teklifler arasında belediye ve il özel idare şirketlerindekilere de tediye verilmesi de bulunuyor.

İŞÇİ KESİMİNİN TEKLİFLERİ ŞÖYLE:

2023-2024 YILI KAMU KESİMİ TOPLU İŞ SÖZLEŞMELERİ

TÜRK-İŞ ve HAK-İŞ ORTAK TEKLİFİ

I. TABAN ÜCRET

Toplu iş sözleşmelerinin yürürlük başlangıç tarihinde aylık brüt çıplak ücretleri; 15.000 TL'nin altında olan işçilerin aylık brüt çıplak ücretleri 15.000 TL'ye çekilmiştir.

II. REFAH PAYI

İşçilerin ücretleri birinci fıkradaki taban ücrete çekildikten sonra bütün ücretlere %15 (On beş) oranında refah payı ilave edilecektir.

III. ÜCRET ZAMLARI

a) Birinci Yıl Birinci Altı Ay Zammı:

İşçilerin ücretleri (I) fıkradaki taban ücrete çekildikten ve (II) fıkradaki refah payı ilave edildikten sonra, toplu iş sözleşmesinin yürürlük başlangıç tarihindeki (aylık/günlük/saatlik) brüt çıplak ücretlerine, yürürlük başlangıç tarihinden geçerli olmak üzere birinci altı ay için yüzde 45 (kırkbeş) oranında zam yapılacaktır.

b) Birinci Yıl İkinci Altı Ay Zammı:

İşçilerin 01.07.2023 tarihinde aldıkları brüt çıplak ücretlerine (aylık/günlük/saatlik), birinci yıl ikinci altı ayının birinci gününden geçerli olmak üzere Türkiye İstatistik Kurumunun 2003—100 Temel Yıllı Tüketici Fiyatları Türkiye Geneli, Haziran 2023 indeks sayısının Aralık 2022 indeks sayısına değişim oranının % 5 (Beş) fazlası oranında zam yapılacaktır.

c) İkinci Yıl Birinci Altı Ay Zammı:

İşçilerin 01.01.2024 tarihinde aldıkları brüt çıplak ücretlerine (aylık/günlük/saatlik), ikinci yıl birinci altı ayının birinci gününden geçerli olmak üzere Türkiye İstatistik Kurumunun 2003—100 Temel Yıllı Tüketici Fiyatları Türkiye Geneli, Aralık 2023 indeks sayısının Haziran 2023 sayısına değişim oranının % 5 (Beş) fazlası oranında zam yapılacaktır.

d) İkinci Yıl İkinci Altı Ay Zammı:

İşçilerin 01.07.2024 tarihinde aldıkları brüt çıplak ücretlerine (aylık/günlük/saatlik), ikinci yıl ikinci altı ayının birinci gününden geçerli olmak üzere Türkiye İstatistik Kurumunun 2003—100 Temel Yıllı Tüketici Fiyatları Türkiye Geneli, Haziran 2024 indeks sayısının Aralık 2023 sayısına değişim oranının % 5 (Beş) fazlası oranında zam yapılacaktır.

NOT: Yukarıda belirlenen zam oranları 01.01.2023 yürürlük süreli toplu iş sözleşmeleri içindir. Her toplu iş sözleşmesinin yürürlük başlangıç süresi esas alınarak madde metinleri ayrıca düzenlenecektir.

1. İKRAMİYE

Toplu iş sözleşmelerinde 6772 sayılı kanuna göre ödenen ilave tediye, kapsamdaki tüm işçilere (Belediye şirketleri ve il özel idare şirketleri dahil) ödenir. İş bu ilave tediye dışında işçilere toplu iş sözleşmesi ile ödenen ikramiye gün sayısı 60 günden az olan işyerlerinde ikramiye gün sayısı 60 güne tamamlanacaktır.

2. SOSYAL YARDIMLAR

Toplu iş sözleşmeleri kapsamındaki işçilere; sosyal yardım olarak 2023 yılı için Net 2.500 TL/Ay, 2024 yılı için Net 3.500 TL/Ay olarak ödenecektir.

3. EK ÖDEME

Toplu iş sözleşmeleri kapsamındaki işçilere; her yıl Mayıs ayında Net 4.000 TL tutarında "ek ödeme" yapılır. Bu tutar, 2023 yılı Kamu Çerçeve Anlaşma Protokolü ile belirlenen ücret zamları oranında ve ücretin zamlandığı tarih itibariyle arttırılarak ödenir. İlk defa toplu iş sözleşmesi imzalanan işyerlerinde de aynı tutarda ödeme yapılır.

4. HAFTALIK ÇALIŞMA SÜRESİ VE FİİLİ ÇALIŞMA SÜRESİ

Kamu işyerlerinde haftalık çalışma süresi 40 saat olarak uygulanır. Fiili çalışmaya bağlı yapılan ödemeler (iş primi ile yemek ve yol yardımı vb.) aylığa dönüştürülerek düzenli olarak ödenir.

5. FAZLA ÇALIŞMA ÜCRETİ

Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin % 70 fazlasıyla ödenir. Resmi ve dini bayramlar ile genel tatil günlerinde yaptırılan fazla mesailerden günlük normal çalışma süresini geçen kısmı % 200 zamlı olarak ödenir. Mevcut uygulamanın bu oranların üzerinde olması durumunda yüksek olan oranlar uygulanır.

6. KIDEM TAZMİNATI

Bütün işçilere çalıştıkları her tam yıl için 35 günlük ücret tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır. Mevcut uygulamanın bu miktarın üzerinde olması durumunda yüksek olan uygulanır.

7. MAKTU ÖDEMELER

Maktu ödemeler adı altında sosyal yardım taleplerimiz protokol kapsamında karara bağlanacaktır.

8. İŞİN GEREKTİRDİĞİ BELGELER

İşçilerin görev tanımlarındaki işleri yapmaları için gerekli olan tüm sertifika ve belge maliyetleri ile gerekli olan izinler işverence karşılanır.

9. İŞYERİNE/İŞLETMEYE ÖZGÜ SORUNLAR

İşyeri/işletme/işkoluna özgü idari ve mali konular (yatay ve dikey skaladaki farkın ayarlanması, iş riski ve sorumluluk zammı, yıpranma-üretim-kampanya primi, işyerindeki günlük yevmiye farklılığı vb.) ile çalışma şartları sorunları, toplu iş sözleşmelerinin tarafları arasında görüşülerek sonuca bağlanır.

Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışmakta olan veya naklen/açıktan atanarak ya da kanunla geçiş yapan işçilerin toplu iş sözleşmelerinden doğan her türlü hak ve menfaatleri (intibakın) gittikleri işyerlerindeki benzer işçilerin seviyesine, geldikleri işyerlerindeki hizmet yılları emsal alınarak getirilir.

10. 696 SAYILI KHK KAPSAMI DIŞINDA BIRAKILAN TÜM KAMU ALT İŞVEREN (TAŞERON) İŞÇİLERİNİN DAİMİ KADROYA GEÇİRİLMESİ

696 sayılı KHK kapsamı dışında bırakılan tüm kamu alt işveren (taşeron) işçilerinin Kamu Kurum ve Kuruluşlarında istihdam edilmesi ile ilgili çalışmalar ivedilikle sonuçlandırılacaktır.

11. GEÇİCİ İŞÇİLER

Kamu kurum ve kuruluşlarında çalıştırılan geçici işçilerin daimî işçi kadrolarına geçirilmesi yönünde gerekli yasal düzenleme ivedilikle yapılacaktır.

12. 696 SAYILI KHK İLE KADROYA GEÇEN İŞÇİLERİN ÖZLÜK HAKLARI

İşçilerin iş ve işyeri değişikliği ile özlük hakları (hastalık, engellilik, sağlık, eş durumu vb. zorunlu nedenler) konularında mevcut mevzuattaki sınırlandırıcı hükümlerin kaldırılması çalışmaları ivedilikle sonuçlandırılacaktır.

İşçilerin kadroda belirtilen iş unvanları ile fiilen yaptıkları işler dikkate alınarak iş/görev tanımları toplu iş sözleşmesinin eki olarak ilave edilir. İşçilerin fiilen yaptıkları iş ile SGK'ya bildirilen meslek kodları uyumlu hale getirilecektir. Bu kapsamda kadroya geçirilen işçilerin emeklilik/yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları tarihe kadar çalışmalarına ilişkin sınırlandırıcı hükmün kaldırılması için yasal düzenleme yapılacaktır.

13. YETKİ UYUŞMAZLIĞI DEVAM EDEN İŞYERLERİ

Yetki uyuşmazlığı devam eden işyerlerinde çalışan işçilere işbu "Çerçeve Anlaşma Protokolü" ile belirlenen ücret zamları, avans niteliğinde uygulanır. İmzalanacak olan toplu iş sözleşmesi farklarından mahsup edilir.

14. FARKLARIN ÖDENME ZAMANI

a) Toplu iş sözleşmelerinin yürürlük tarihi ile imza tarihi arasında oluşacak ücret ve diğer tüm ödemelere ilişkin farklar kurumların bütçe imkânları göz önüne alınarak geciktirilmeden ödenecektir.

b) 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 127nci maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 23 üncü madde kapsamında sürekli işçi kadrolarına geçirilen işçiler ile işe ilk defa alınan işçilere işverence yapılan ödemeler ile yeni dönem de imzalanacak olan toplu iş sözleşmesi ile yapılacak olan ödemeler mükerrerliğe yer vermeyecek şekilde mukayese edilerek mahsuplaşma işlemi yapılacaktır. Bu işlem sonucunda işçi lehine fark doğması halinde oluşan farklar, kurumun bütçe imkânları göz önüne alınarak gecikmeden ödenecektir. Yeni dönem toplu iş sözleşmelerinde düzenlenmeyen herhangi bir ödeme veya uygulama varsa bu ödeme veya uygulamaya yeni toplu iş sözleşmesinin imza tarihinden itibaren son verilecektir.

15. GELİR VERGİSİ DÜZENLEMESİ

Gelir vergisi yükünü hafifletmeye yönelik olarak ücretlerdeki gelir vergisinin %15'i aşması halinde aşan kısım işveren tarafından karşılanır.

16. GÜVENLİK GÖREVLİLERİNİN İŞ GÜVENCESİ

Güvenlik görevlisinin, yüz kızartıcı suçlar hariç, ceza alması durumunda, işveren uygun göreceği bir başka göreve geçirir. Sağlık sorunları nedeniyle görevini yapamayacak duruma gelirse, başka bir işte çalıştırılmasına devam edilir.

NOT: Konfederasyonlarımız, müzakereler sırasında gerektiğinde yeni tekliflerde bulunabileceklerdir.