Meta'ya başkaldırı sırası Almanya'da! "Sert kural" çağrısı... Türkiye için tehlike sinyalleri

Gençler üzerindeki psikolojik yıkım iddialarıyla köşeye sıkışan Meta, ABD'deki uzlaşma anlaşmasıyla milyarlarca dolarlık davalardan ve yöneticilerinin hesap vermesinden kaçmayı başardı.

Redaktionsnetzwerk Deutschland (RND) ağına konuşan Alman tüketici hakları savunucuları ve uzmanlar ise Meta'nın hamlesini eleştirerek, Avrupa'da çok daha katı kuralların hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.

Uzlaşma metni, şirketin açıkça suçluluğunu kabul etmesini engellerken, iç yazışmaların ifşa olabileceği uzun mahkeme sürecini ortadan kaldırdı.

Anlaşma sayesinde Meta CEO'su Mark Zuckerberg ve Instagram Yöneticisi Adam Mosseri mahkemede yeminli ifade vermekten kurtuldu.

Şirket, ödeme yaparak jüri tarafından gençlerin yaşadığı psikolojik zararlardan doğrudan sorumlu tutulma riskini bertaraf etti.

ABD'de gençlerin ruh sağlığını bozduğu gerekçesiyle açılan davalarda Meta, milyarlarca dolarlık uzlaşma yoluna giderek yöneticilerini yargılanmaktan kurtardı. (Fotoğraflar: Depophotos)

GENÇLERİ KORUMAK İÇİN ÇOK AZ ŞEY YAPTIKLARININ İTİRAFI

Dijital Dünyada Çocuk ve Gençlik Koruması uzman komisyonu üyesi ve Çocuk ve Ergen Hekimleri Meslek Birliği Başkanı Michael Hubmann, RND'ye yaptığı açıklamada, platformların kendi inisiyatiflerine bırakılan sistemlerin çöktüğünü belirtti.

Hubmann, "Platformların sadece kendi inisiyatiflerine bırakılan sözde güvenlik önlemlerinin iflas ettiğini gördük. Ancak Meta'nın artık sosyal medyanın aşırı kullanımının gençler için intihara kadar varabilecek tehlikeler oluşturabileceğini kabul etmesi paradigma değişikliğidir. Şirket uzlaşma yoluyla bugüne kadar gençleri korumak için çok az şey yaptığını itiraf ediyor." dedi.

Komisyonun Eş Başkanı Olaf Köller, uzlaşmayı önemli adım olarak nitelendirirken, ABD'deki önlemlerin fazlasıyla gevşek olduğunu savundu.

TEK TARAFLI EYLEM TEHDİDİ

Anlaşmanın Almanya ve Avrupa için gençliğin korunmasının dijital tekliflerin tasarımına demirlenmesi gerektiği yönünde sinyal verdiğini aktaran Köller, platformların tavsiye algoritmaları ve teşvik mekanizmalarıyla maksimum kullanım süresini optimize etmeye devam ettiği sürece salt zaman sınırlarının anlamsız kalacağının altını çizdi.

Eğitim Bakanı Karin Prien tarafından görevlendirilen komisyon, koruma, güçlendirme ve katılım üçlüsüne dayanan 56 eylem önerisi sunmuştu.

Prien, Avrupa Birliği'nin anlaşmaya varamaması halinde sosyal medya için asgari yaş sınırına yönelik tek taraflı eylem tehdidinde bulunmuştu.

Meta Instagram ve Facebook için günlük iki saatlik kullanım sınırı, gece kilidi ve okul saatlerinde bildirimlerin kapatılması gibi kısıtlamalar açıkladı.

'ÇOCUKLARIN GÜVENLİ PLATFORMLARA İHTİYACI VAR'

Alman Tüketici Örgütleri Federasyonu (vzbv) Yönetim Kurulu Üyesi Ramona Pop, zaman sınırları ve gece kilitleri gibi koruyucu önlemlerin reşit olmayanlar üzerindeki kullanım baskısını azaltabileceğini belirterek, "Asıl sorun, dikkati mümkün olduğunca uzun süre bağlı tutmak için tasarlanmış iş modelleri ve algoritmalardır. Çocukların ve ergenlerin sadece kullanım sınırlarına değil, baştan itibaren güvenli platformlara ihtiyacı var." diye konuştu.

Platformların, gençleri dijital katılımdan dışlamadan koruyacak şekilde tasarlanması gerektiğini vurgulayan Pop, riskli işlevlerin ancak kullanıcılar reşit olduklarını kanıtladıktan sonra etkinleştirilmesi gerektiğini dile getirdi.

Sorumluluğun velilere kaydırılmasını reddeden Pop, "Sorumluluk sadece ebeveynlerde olamaz ve olmamalıdır." ifadesini kullandı.

Federasyon, mevcut platform tasarımlarının sadece küçükler değil yetişkinler için sorunlu olduğunu belirterek, herkes için tasarımdan itibaren güvenlik çağrısında bulundu.

META'NIN GÖSTERMELİK KISITLAMA PLANI

Meta'nın duyurduğu ve davaya katılan eyaletlerde 10 yıl boyunca geçerli olacak tedbirler arasında, Instagram ve Facebook'ta kümülatif uygulanacak günlük iki saatlik standart kullanım sınırı bulunuyor.

Bu süre sınırı yalnızca ebeveyn izniyle kaldırılabilecek. Gece yarısı ile sabah 06.00 arasında Akış, Hikayeler, Keşfet ve Reels erişimini engelleyen gece kilidi devrede olacak.

Okul saatleri olan 08.00 ile 15.00 arasında, doğrudan mesajlar ve güvenlik uyarıları dışındaki bildirimler sessize alınacak.

Gençler gelecekte varsayılan olarak kişiselleştirilmemiş akış seçebilecek.

Sürekli içerik oynatmayı sağlayan otomatik oynatma işlevi kapatılabilecek, beğeni ve tepkilerin görünümü gizlenecek. Güzellik filtreleri hedeflenecek.

Meta ayrıca yaş doğrulamasını geliştireceğini ve 13 yaşın altındaki kullanıcılara ait daha fazla hesabı tespit edeceğini bildirdi.

Şirket, uygulama mağazalarının gelecekte doğrulanmış yaş bilgileri sağlamasını talep ederken, TikTok ve YouTube'u benzer standartlar getirmeye çağırdı.

Zaman sınırı ve gece modu gibi bazı önlemler başlangıçta yalnızca 5 yıl uygulanacak, rakipler benzer adımlar atarsa 10 yıla uzatılacak.

Rakiplerin katılmaması durumunda Meta'nın verdiği sözlerden hızla cayabileceği öğrenildi.

Alman tüketici hakları savunucuları ve uzmanlar, bu adımları yetersiz bularak asıl sorunun bağımlılık yaratan algoritmalar olduğunu vurguladı.

TÜRKİYE İÇİN TEHLİKE SİNYALLERİ

Meta'nın ABD'de köşeye sıkışarak kabul etmek zorunda kaldığı bu kısıtlamalar, Türkiye'deki milyonlarca genç kullanıcı için hayati önem taşıyor.

Uzmanlar, sosyal medya devlerinin algoritmik tuzaklarına karşı Türkiye'nin kendi kanuni kalkanını acilen oluşturması gerektiğini belirtiyor.

ABD ve Avrupa'da başlayan hesap sorma dalgasının, Türkiye'de ilgili kurumlar tarafından yakından takip edilerek, gençleri dijital zehirlenmeden koruyacak yerel yaptırımların devreye sokulması bekleniyor.

Algoritmaların Türk gençlerinin hayatını tehdit etmesine karşı ulusal güvenlik stratejisi kapsamında adımlar atılması gerektiği vurgulanıyor.