TIKLA YANLIŞ OY KULLANMA! Hangi oylar geçersiz sayılacak? Mühür seçim pusulasının nerelerine basılabilir? | Video

14 Mayıs Pazar günü gerçekleşecek seçimler öncesi seçmenlerin aklında oy kullanırken dikkat edilmesi gereken detayların neler olduğu da var. Özellikle pusulada mührün tam olarak hangi alana basılması gerektiği ya da birden fazla mühür basıldığında oyun durumunun ne olacağı merak ediliyor. YSK'nın açıkladığı veriler ışığında, oyların hangi hallerde geçersiz sayılacağı derlendi. İşte detaylar...

YSK'nın seçmenleri bilgilendirme amaçlı hazırladığı kamu spotları ve afişlere göre, seçmenlerin oylarının geçersiz olacağı haller genel hatlarıyla şöyle:

* "Evet" ya da "Tercih" mührünün basılmaması,
* Birden fazla ittifaka, siyasi partiye veya adaya oy basılması,
* Oy pusulasının bütünlüğü bozulacak şekilde yırtılması veya koparılması,
* Oy pusulasının üzerine mühür dışında veya mühür yerine herhangi bir özel işaret, imza kaşesi veya parmak izi basılması,
* Oy pusulasının belirgin şekilde özel olarak karalanması, çizilmesi veya işaretlenmesi,
* Zarftan işaret anlamı taşıyan herhangi başka bir madde çıkması

YSK, yurt dışındaki oy pusulalarında Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın isminin yer aldığı kutucuğun üzerindeki siyah nokta ile ilgili tartışmalar üzerine "görüş verilmesine yer olmadığına" karar verdi. BBC Türkçe'de yer alan habere göre, YSK kararında ilgili kanunun açık olduğu, özel işaret koymak amacıyla yapıldığı kesin olarak anlaşılamayan zarfların geçerli sayılacağı belirtildi.

MİLLETVEKİLİ SEÇİMİ PUSULASINDA MÜHÜR NERELERE BASILABİLİR?

YSK'nın paylaştığı oy pusulası şablonlarına göre, "Evet" ya da "Tercih" mührü kabaca, iki ayrı parti ya da ittifaka aynı anda basılmadığı hemen tüm hallerde geçerli sayılacak.

Buna göre seçime tek başına yani ittifaksız katılan bir partiye oy vermek istiyorsanız, doğrudan o partinin isminin altına, başka bir partiye taşırmadan "Evet" mührü basmanız gerekiyor.

Oy vermek istediğiniz parti bir ittifak içindeyse farklı seçenekler mevcut. YSK'nın kurallarına göre pusuladaki "ittifak alanı" içinde "Evet" mührünün;

-Bir siyasi partiye ayrılan alana,
-Hem bir siyasi partiye ayrılan alana, hem de ittifak ismi bölümüne,
-İttifak ismi bölümüne taşacak şekilde bir siyasi parti alanına,

basılması halinde, bu oy pusulaları geçerli kabul edilecek ve sandık sayım döküm cetvelinde bu oylar o siyasi partinin sütununa yazılacak.

Aynı partiye iki ya da daha çok kez evet mührü basılmış olması ya da "Evet" mührünün - ittifak dışındaki bir partiye taşmayacak şekilde - çizgi dışına taşmış olması halinde de pusulalar geçerli sayılacak.

"İttifak alanı içerisinde 'Evet' veya 'Tercih' mührünün bir siyasi partiye ayrılan alana basılması halinde, bu oy pusulaları geçerli kabul edilir ve bu oy (G) partisine sayılır"

"İttifak alanı içerisinde 'Evet' veya 'Tercih' mührünün hem bir siyasi partiye ayrılan alanlara, hem de ittifak unvanı bölümüne basılması halinde bu oy pusulaları geçerli kabul edilir ve bu oy (F) partisine sayılır."

YSK'nın belirlediği kurallara göre "Evet" mührünün ittifak içindeki bir partiye doğrudan basılmaması halinde bile o oylar geçerli sayılacak ve "ittifak ortak oyu" olarak tutanağa işlenecek.

"İttifak unvanı bölümüne 'Evet' veya 'Tercih' mührünün basılması halinde, bu oy ittifakın ortak oyu sayılır"

"Başka bir siyasi partiye da ittifak alanı dışına taşmamak kaydıyla siyasi parti ittifak alanına birden çok 'Tercih' veya 'Evet' mührü basılması oy pusulasını geçersiz kılmaz ve bu oy ittifakın ortak oyu olarak sayılır"

MİLLETVEKİLİ SEÇİMİNDE MÜHÜR NEREDE OLURSA OY GEÇERSİZ SAYILIR?

Dönem Milletvekili genel seçiminde, "Evet" ya da "Tercih" mührü birden çok ittifaka basılmışsa, ya da seçime tek başına giren partiler arasında mührün hangi partiye basıldığının belli olmadığı durumlarda geçersiz sayılacak.

"Bir siyasi parti alanına basılan 'Tercih' ya da 'Evet' mührünün alanları ayıran çizgili bölgeyi aşıp, başka bir partiye ayrılan alana taşmış olması oy pusulasını GEÇERSİZ kılar"

"Birden fazla, ittifak alanı içerisinde yer alan siyasi partiye ve ittifak alanı içerisinde yer almayan siyasi partiye 'Evet' ya da 'Tercih' mührü basılmış olan oy pusulaları GEÇERSİZ sayılır"

İTTİFAKA BASILAN 'ORTAK OYLAR' NASIL BÖLÜŞTÜRÜLECEK?

YSK'nın oy pusulası şablonlarında, ittifak için partilere basılmasa bile ittifakın ismine basılan oyların "ittifak ortak oyu" olarak hesaba katılacağı görülüyor.

Seçim yasasında, ittifakları mümkün kılan 2018'deki değişikliğin ardından yapılan genel seçimlerde oylar önce ittifaklar arasında bölüştürülüp sonradan ittifak içi partilere dağıtılmıştı.

Ancak seçim yasasında Nisan 2022'de yapılan değişiklikle artık milletvekilleri doğrudan partilerin aldığı oy oranlarına göre bölüştürülecek.

Peki bu durumda, parti ismi seçmeden doğrudan ittifak ismine ya da aynı ittifak içinde birkaç partiye birden "Evet" mührü basılmış pusulalar nasıl değerlendirilecek?

Bu oylar geçerli sayılacak ve seçim sonuç tutanağında bu oylar için ayrı bir sütun olacak. Daha sonra bu tutanaklar ilçe seçim kurullarına gittiğinde, "ittifak ortak oyları", partilerin o seçim bölgesinde ittifak içinde aldığı oy yüzdelerine göre bölüştürülecek.

OYLAR NASIL SAYILIYOR?

YSK'nın "Seçim güvenilirliği ve şeffaflık" başlıklı kamu spotunda oyların nasıl sayıldığı anlatılıyor.

Oyların kullanılması, sayılması ve tutanağa geçirilmesinde 7 kişilik sandık kurulunun 5 üyesi, o ilçede en çok oy alan siyasi partiler tarafından belirleniyor.

Seçim sonuçları sandık kurulu tarafından tutanak altına alınıyor, tutanağın bir örneği siyasi partilere veriliyor.

Tutanağın bir örneğinin de sandığın kurulduğu yere hemen vatandaşların göreceği şekilde asılması gerekiyor.

Oyların Seçim Bilişim Sistemi'ne (SEÇSİS) girilmesi ve birleştirilmesinin de ilçe seçim kurullarında siyasi parti temsilcileri huzurunda gerçekleşmesi gerekiyor.

SEÇSİS'e girilen bu veriler YSK'ya ulaşıyor, eş zamanlı olarak seçime katılan siyasi partilerle paylaşılıyor.

'ŞEFFAF, GÜVENİLİR, DENETLENEBİLİR BİR SEÇİM'

YSK, "şeffaf, güvenilir ve denetlenebilir bir seçim" için aldığı önlemleri şu şekilde sıralıyor:
Sandık kurulunun düzenlediği imzalı ve mühürlü sandık sonuç tutanağının bir sureti sandığın kurulduğu yere asılırken, birer sureti de sandık kurulunda görev yapan siyasi parti üyeleri ve müşahitlere veriliyor.
Seçim sonuçları kesinleştikten sonra tüm sandık sonuçları ve ıslak imza tutanakları YSK'nın internet adresinden vatandaşların erişimine açılıyor.

GÖRME ENGELLİLER NASIL OY KULLANIYOR?

YSK'ya göre görme engellilerin oy kullanması için özel bir şablon hazırlanıyor.

Talep etmeleri halinde sandık kurulu başkanı, akrabalarından biri veya orada bulunan herhangi bir seçmenin yardımıyla oy pusulasını mühür deliklerine gelecek şekilde hazırlanan şablona yerleştirmek suretiyle oy kullanabilecek.
Bir seçmenin birden fazla engelliye yardımcı olması ise yasak.

YSK'DAN SANDIK KURULU BAŞKANLARINA UYARI MESAJI
Yüksek Seçim Kurulu (YSK), yarın yapılacak Cumhurbaşkanı ve 28. Dönem Milletvekili Genel Seçimleri'nde, sandık kurulu başkanları, oy kullanacak yerlerdeki bina sorumluları ile seyyar sandık kurulu başkanlarını kısa mesajlarla bilgilendirecek.

YSK tarafından, sandık kurulunda görev alacak başkan ve üyelere, bugün ve oy verme günü, aralıklarla bilgilendirme mesajları atılacak.

Sandık kurulu başkanlarına bugün ve yarın 24, seyyar sandık kurulu başkanlarına bugün ve yarın 18, bina sorumlularına ise yarın ve seçim günü 5 kısa mesaj gönderilecek.

YSK'nın sandık kurulu başkanlarına göndereceği kısa mesajlara göre, sandık kurulları başkanları, YSK'dan gelecek SMS'lerin doğruluğunu www.ysk.gov.tr adresinden kontrol edebilecek.

Sandık kurulu başkanları, gelen tüm bilgilendirme mesajlarını sandık kurulu üyeleri ile paylaşacak.

Oy torbasında bulunan birleşik oy pusulaları ve oy zarfları, seçim günü sandık kurulunun huzurunda açılacak ve sayılacak.

Seçim günü, sandık kurulu, en geç saat 07.00'de, görevlendirilen sandık alanında toplanacak.

Sandık kurulu başkanları, oy zarfı ile birleşik oy pusulalarını sayacak, oy pusulalarının arka yüzünü ve oy zarflarının ön yüzünü sandık kurulu mührü ile mühürleyecek.

Sandık kurulu başkanı, sandık başına gelen seçmenin önce sandık seçmen listesinden ismini bularak, imza hanesinin boş olduğunu tespit edip T.C. kimlik numarasını taşıyan, resmi dairelerce verilen soğuk damgalı, kimliğini tereddütsüz ortaya koyan, resimli ve resmi belgelerden biri ile oyunu kullandıracak, seçmenin daha sonra Sandık Seçmen Listesi'ne imzasını atmasını sağlayacak.

Başkanlar, seçmene cep telefonu, fotoğraf makinesi gibi görüntü kaydedici cihazlarla oy kabinine girmesinin yasak olduğunu, varsa bunların iade edilmek üzere masa üzerine bırakılması gerektiğini söyleyecek. İsteyen görme engelli seçmenler, yanında getirdiği "Oy Pusulası Şablonu" aracılığıyla oylarını kullanabilecek.

Görme engelli seçmenlere şablon ile oy kullanabilecekleri hatırlatılacak.

Sandığa gelen seçmenler, başkan tarafından sıra ile alınacak. 75 yaş ve üstü, hamileler, hastalar ve engelli seçmenler bekletilmeden oylarını verecek.

Sandıklar, saat 17.00'den önce açılmayacak. Oyların sayımında önce cumhurbaşkanı seçimine ait oy pusulalarının sayım ve dökümü yapılacak.

Sandık kurulu başkanları tarafından, sayım döküm işlemine başlanmadan önce, sayım döküm cetvelinin boş ve yazısız olduğu, hazırda bulunanlara gösterilecek.

Milletvekili Genel Seçimi Sandık Sonuç Tutanağında, "ittifak ortak oyları" bölümüne sadece ittifakın aldığı ortak oy yazılacak.

Sandık sonuç tutanakları, sandık kurulu üyelerince imzalanıp bir örneği sandık çevresine asılacak. Talep eden siyasi partiler ve müşahitlere imza karşılığı verilecek.

Oyların sayım ve döküm işlemi tamamlandıktan sonra sandık alanında seçim ile ilgili evrak bırakılmayacak, oy torbası, sandık kurulu başkanı ve siyasi partili üyeler arasından ad çekme ile belirlenecek en az iki üye ile birlikte ilçe seçim kuruluna en kısa sürede teslim edilecek.

Sayım döküm işlemlerinin yapıldığı odanın kapısı açık tutulacak ve sayım dökümü izleme hakkı olanlara işlemleri izlemeleri için gerekli kolaylık gösterilecek.

SEYYAR SANDIK BAŞKANLARINA UYARILAR

Seyyar sandıklarda oy kullanabilmeleri için hastalığı ve engeli sebebiyle yatağa bağımlı olduğunu beyan eden seçmenlerin ayağına bu seçimde de sandık götürülecek.

Seyyar sandık kurullarının başkanları için de 18 uyarı mesajı bulunuyor.

Buna göre, seçim günü seyyar sandık kurulu başkan ve üyeleri saat 06.00'da ilçe seçim kurulu başkanlığında hazır bulunacak.

Başkanlar, seçmenlerin adreslerine göre bir güzergah belirleyecek. Seyyar sandık kurulu başkanı, adreste seçmenin bulunmaması veya makul sürede kapının açılmaması durumunda, bu hususu sandık seçmen listesine şerh düşecek ve aynı zamanda tutanak defterine işleyerek imza altına alacak. Bu durumda o seçmenin adresine tekrar gidilmeyecek.

Seyyar sandık seçmen listesinde kaydı olmayanların oy kullanmalarına izin verilmeyecek. Oy vermenin bitiş saati geldiği halde, seyyar sandık seçmen listesinde yer almasına rağmen adresine gidilemeyen seçmenler varsa bu seçmenlerin adreslerine gidilerek oy vermeleri sağlanacak.

Sandıklar, açılış saatinde ilişkilendirildiği sandıkla beraber açılacak. Seyyar sandık kurulu, saat 17.00'den önce oy verme işlemini tamamlamış ise saat 17.00'ye kadar ilişkilendirildiği sandıkta bekleyecek.

Seyyar sandık kurulu ile ilişkilendirilen sandık kurulu, seyyar sandık kurulu gelmeden ve uygunluk teslim tutanağı ile seyyar sandık kuruluna ait geçerli ve geçersiz zarflar teslim alınmadan kendi sandığını açamayacak.

BİNA SORUMLULARINA MESAJLAR

YSK tarafından, bina sorumlularına ise "Oy verme günü, oy vermenin başlama saatinde görev yerine gelmeyen sandık kurulu başkanlarını derhal ilçe seçim kuruluna bildiriniz.", " Sayım ve döküm işleri biter bitmez sandık kurullarının ulaşımını sağlamak için ilçe seçim kuruluna haber veriniz.", "Sandık kurulu binadan ayrıldıktan sonra sandık çevresini kontrol ediniz. Unutulan seçim malzemelerini ilçe seçim kuruluna teslim ediniz." şeklinde SMS'ler atılacak.