Takvim.com.tr Önce cips sonra çamur: Maymunlar abur cuburları toprakla nötrlüyor
Cebelitarık’taki makak maymunları turistlerden aldıkları abur cuburların yol açtığı sindirim sorunlarına karşı ilginç bir çözüm geliştirdi. Bilim insanlarına göre bu hayvanlar mide rahatsızlıklarını hafifletmek için bilinçli şekilde toprak tüketiyor.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
Hızlı Özet Göster
- Cebelitarık'taki makak maymunları turistlerin verdiği abur cuburların neden olduğu sindirim sorunlarına karşı toprak yiyerek kendilerini tedavi ediyor.
- Cambridge Üniversitesi öncülüğündeki araştırmaya göre toprak bağırsak yüzeyini kaplayarak aşırı şeker, tuz ve yağ içeren yiyeceklerin yarattığı tahrişi azaltıyor.
- 2022 yazından 2024 ilkbaharına kadar süren saha çalışmasında 98 gün boyunca 44 farklı makakta 46 toprak yeme vakası kaydedildi.
- Toprak yeme davranışının turistlerle daha sık temas eden gruplarda daha yaygın olduğu ve tatil sezonunda arttığı gözlemlendi.
- Araştırmanın bulguları bilim dergisi Scientific Reports'ta yayımlandı.
Cebelitarık'taki makak maymunları turistlerin bıraktığı abur cuburların ardından ortaya çıkan sindirim sorunlarına karşı sıra dışı bir çözüm geliştirdi "toprak yemek". Cambridge Üniversitesi öncülüğünde yürütülen araştırma bu davranışın rastlantı değil öğrenilmiş bir "doğal tedavi" olabileceğini ortaya koyuyor.
Cebelitarık'taki makak maymunları turistlerin verdiği abur cuburların neden olduğu sindirim sorunlarına karşı toprak yiyerek kendilerini tedavi ediyor.
Toprak mideyi koruyan doğal bir kalkan mı?
Bilim insanlarına göre makakların tükettiği toprak bağırsak yüzeyini kaplayarak aşırı şeker, tuz ve yağ içeren yiyeceklerin yarattığı tahrişi azaltıyor. Aynı zamanda zararlı bileşiklerin emilimini sınırlayan bir bariyer görevi görüyor. Bu sayede mide bulantısı ve ishal gibi rahatsızlıkların hafiflediği düşünülüyor.
Elinde bir kutu cips olan bir maymun. Fotoğraf: Martin Nicourt/Gibraltar Macaques
Turistlerle gelen risk
Sky News'te yer alan habere göre araştırma çikolata, cips ve dondurma gibi insanlara ait yiyeceklerin makakların sindirim sistemini olumsuz etkilediğini gösteriyor. Özellikle süt ürünleri yetişkin makaklarda yaygın olan laktoz intoleransı nedeniyle ciddi sorunlara yol açabiliyor. Buna rağmen bu yiyecekler yüksek kalori içerikleri nedeniyle hayvanlar için cazip olmaya devam ediyor.
Davranış sosyal olarak öğreniliyor
Araştırmacılar toprak yeme davranışının makak grupları arasında farklılık göstermesinin bunun sosyal öğrenme yoluyla yayıldığını düşündürdüğünü belirtiyor. Ayrıca turistlerle daha sık temas eden gruplarda bu davranışın daha yaygın olduğu ve tatil sezonunda arttığı gözlemlendi.
Bisküvi yiyen bir makak maymunu. Fotoğraf: Martin Nicourt
2 yıl süren saha çalışması
2022 yazından 2024 ilkbaharına kadar süren saha araştırmasında 98 gün boyunca gözlem yapıldı. Toplam 44 farklı makakta 46 ayrı toprak yeme vakası kaydedildi. Çalışmanın bulguları bilim dergisi Scientific Reports'ta yayımlandı.
"Evrimsel dürtüler tetikleniyor"
Araştırmanın yazarlarından biyolojik antropolog Sylvain Lemoine, hem insanlar hem de makaklar için yüksek kalorili yiyeceklere yönelimin evrimsel bir temele dayandığını belirtiyor. Lemoine'a göre insanlara ait bu yiyeceklerin kolay ulaşılabilir olması makaklarda da aynı "enerji depolama" içgüdüsünü harekete geçiriyor.
Makak maymunu bir paket şekerleme yiyor. Fotoğraf: Martin Nicourt/Gibraltar
Doğal beslenmeden uzaklaşma tehlikesi
Uzmanlar makakların normalde otlar, yapraklar, tohumlar ve böceklerle beslenen bir tür olduğuna dikkat çekiyor. Ancak insanlarla yakın temas bu doğal diyetin yerini giderek işlenmiş gıdalara bırakmasına neden oluyor. Toprak yeme davranışı ise bu dengesiz beslenmenin bir sonucu olarak ortaya çıkıyor.
Doğa kendi çözümünü üretiyor
Araştırma vahşi hayvanların değişen çevre koşullarına karşı ne kadar hızlı uyum sağlayabildiğini gösteriyor. Ancak uzmanlara göre bu durum aynı zamanda bir uyarı niteliğinde. İnsan etkisi hayvanların doğal davranışlarını ve sağlıklarını beklenmedik şekillerde değiştirebiliyor.
