"Abi Gedik Piliç zamma geçiyor!" Takvim beyaz et kartelinin gizli dosyasına ulaştı: WhatsApp yazışmaları, fiyat listeleri ve 3,7 milyarlık ceza dosyası

Türkiye'nin gündemine oturan beyaz et operasyonunun perde arkasındaki resmi belgeler ortaya çıktı. Takvim, Rekabet Kurulu kararları, Ticaret Bakanlığı raporları ve soruşturma dosyasındaki WhatsApp yazışmalarına ulaştı.

Belgeler, beyaz et sektöründe yıllara yayılan bir "bilgi ağı" kurulduğunu, şirketlerin yalnızca fiyatları değil; üretim miktarlarını, stok durumlarını, kapasite bilgilerini, pazar paylarını, bayi iskontolarını, yatırım planlarını ve büyük zincir marketlere verilen indirimleri bile birbirleriyle paylaştığını ortaya koydu.

Adalet Bakanı Akın Gürlek'in duyurduğu, beyaz et sektöründe piyasa işleyişini bozarak haksız fiyat artışına yol açtıkları iddiasıyla İstanbul merkezli 8 ilde düzenlenen dev operasyonun yankıları sürerken, 32 şüpheliden 28'i yakalandı, 4 şüphelinin ise firari olduğu öğrenildi. Operasyon kapsamında aralarında Türkiye'nin en büyük beyaz et üreticilerinin de bulunduğu 13 şirkete denetim kayyumu atandı.

Takvim'in ulaştığı Rekabet Kurulu'nun 24-21/488-208 ve 25-35/837-492 sayılı kararları ile Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı raporları, sektörde adeta kusursuz işleyen bir "istihbarat ağı" kurulduğunu gözler önüne serdi.

"ANKARA DEPO" WHATSAPP GRUBU DOSYAYA GİRDİ

Rekabet Kurulu'nun yerinde incelemelerinde ASPİLİÇ'te ele geçirilen 11 Kasım 2023 tarihli WhatsApp yazışması, soruşturmanın en çarpıcı delillerinden biri oldu.

"Ankara depo" isimli WhatsApp grubunda rakip firmaların fiyat listeleri tek tek paylaşıldı.

Dosyaya giren mesajda şu ifadeler yer aldı:

"Şenpiliç 54.00, Bakbi 53.50, Keskinoğlu 53.00, Gedik 52.00, Doyum 51.50... Nuri bey pazartesi itibariyle açık tavuk fiyatları bu şekilde verilecekmiş bilginize sunarım."

Bu yazışma, sektördeki fiyat bilgisinin rakipler arasında anlık olarak dolaştığını gösteren somut delillerden biri olarak değerlendirildi.

Ancak dosya bununla sınırlı kalmadı.

AKPİLİÇ belgelerinde, bir şirket yöneticisinin mobil cihazındaki WhatsApp yazışmalarında LEZİTA, ASPİLİÇ, BAKPİLİÇ, BEYPİLİÇ, KESKİNOĞLU ve ERPİLİÇ'e ait tarihli fiyat listelerinin paylaşıldığı tespit edildi. 7 Ocak 2024 tarihli Keskinoğlu fiyat listesinin ekran görüntüsü de dosyaya girdi.

BEYPİLİÇ belgelerinde ise 4 Şubat 2023 tarihli WhatsApp yazışmasında doğrudan "Elinde rakip fiyatları varsa paylaşır mısın" ifadesi yer aldı. Aynı yazışmada BUPİLİÇ, KESKİNOĞLU, ŞENPİLİÇ, LEZİTA ve ERPİLİÇ fiyat listelerinin paylaşıldığı belirtildi.

Yine BEYPİLİÇ kaynaklı belgelerde HASTAVUK, LEZİTA, ASPİLİÇ, BAKPİLİÇ, BUPİLİÇ, DOYUM, KESKİNOĞLU ve GEDİK'e ait farklı tarihli fiyat listelerinin WhatsApp üzerinden dolaştığı aktarıldı.

"ABİ GEDİK PİLİÇ ZAMMA GEÇİYOR!"

Dosyaya giren en somut delillerden biri de 5 Ağustos 2023 tarihli yazışma oldu.

Bir şirket yöneticisinin attığı mesajda şu ifadeler yer aldı:

"Abi Gedik piliç pazartesi (07.08.2023) çıkışlarda zamma geçiyor, Bupiliç'te pazar (06.08.2023) çıkışlar, zamlı Bupiliç'le ilgili herhangi bir uygulama gelirse haber verecekler, Ankara bayisinden de teyit ettim. Has tavuk ve Aspiliç daha fiyat listesi çıkarmadı, çıkınca paylaşırız. Son durum bu şekilde."

Bu mesaj, şirketlerin fiyat listelerini uygulamaya geçmeden günler öncesinden takip ettiğini ve "önceden zam haberi alma" sisteminin nasıl işlediğini açık biçimde ortaya koydu.

Dosyada tarih verilmiş başka zam istihbaratları da yer aldı:

"Gedik-Erpiliç-Lezita zaten yarın listeye geçecekler."

Bu mesajın 19 Eylül 2022 tarihli olduğu belirtildi.

Aynı tarihli bir başka mesajda ise "Hastavuk Çarşamba geçecek" ifadeleri yer aldı. Bu yazışma, BAKPİLİÇ tarafından HASTAVUK'un fiyat değiştireceğinin uygulama tarihinden önce bilindiğini gösteren deliller arasında değerlendirildi.

10 Haziran 2020 tarihinde ise LEZİTA çalışanları arasında HASTAVUK fiyat listesinin paylaşıldığı, HASTAVUK'un aynı tarihte saat 09.12'de uygulamaya başlayacağı fiyat listesini bayi portallerine yüklediği tespit edildi.

Kurul, bazı fiyat listelerinin uygulamaya geçmeden ortalama 2-3 gün önce bayilere gönderildiğini, rakip firmaların da bu bilgileri yayım ve uygulama tarihleri henüz gelmeden ellerinde bulundurduğunu değerlendirdi.

"ZAM YAPACAKLAR" MESAJINA "GÜZEL HABER" YANITI

Takvim'in ulaştığı belgelere göre, bir şirket yöneticisinin diğerine attığı "Zam yapacaklar" mesajına verilen "Güzel haber" yanıtı da soruşturma dosyasına girdi.

Bu kısa diyalog, sektördeki fiyat artışlarının rakipler tarafından "iyi haber" olarak karşılandığını ve koordineli hareket edildiğini düşündüren en çarpıcı delillerden biri olarak değerlendirildi.

SADECE FİYAT DEĞİL: ÜRETİM, STOK VE KAPASİTE BİLGİLERİ DE PAYLAŞILDI

Dosya, şirketler arası bilgi paylaşımının yalnızca fiyat listeleriyle sınırlı olmadığını ortaya koydu.

HASTAVUK'ta ele geçirilen e-posta eklerinde firmalara ait kesim sayıları ile donuk stok durumlarını içeren tablolar bulundu. Toplam donuk stok 92 bin 100 olarak kayıtlara geçti.

Firma bazlı günlük kesim sayıları şöyle sıralandı:

18 Nisan 2023 tarihli "Yurtiçi rakip analiz" belgesinde ise toplam pazar tablosu çıkarıldı.

EXCEL TABLOLARIYLA İL İL, BÖLGE BÖLGE PAZAR PAYI TAKİBİ

Belgeler, şirketlerin birbirlerinin il bazında satışlarını, bayi ağlarını ve kanal dağılımlarını sistematik biçimde takip ettiklerini ortaya koydu.

16 Mart 2023 tarihli bölgesel tonaj karşılaştırmasında Keskinoğlu ile Şenpiliç'in bölge bazlı verileri şöyle yer aldı:

ŞENPİLİÇ belgelerinde "İl bayilar – Firma detayı.xlsx", "Harita rakip analiz.xlsx" gibi dosyalar üzerinden rakiplerin il bazlı ve kanal bazlı satışlarının izlendiği anlaşıldı.

17 Nisan 2023 tarihli "İl payları" başlıklı Excel tablosunda tüm büyük üreticilerin il bazında aylık satış miktarları ve bayi bazında kanal dağılımları yer aldı.

RAKİPLERİN YATIRIM PLANLARI BİLE İZLENDİ

Dosyada yalnızca geçmişe dönük verilerin değil, ileriye dönük üretim ve büyüme tahminlerinin de şirketler arasında dolaştığı ortaya çıktı.

KESKİNOĞLU belgelerinde "2024 saha bilgileri" başlıklı yazışmada rakip şirketlerin gelecek dönem kesim artışı, yeni entegre devreye alma, kesimhane yatırımı ve saha agresifliği öngörüleri paylaşıldı.

Şenpiliç belgelerinde firma bazlı kaplama hattı, şarküteri kapasitesi ve pişmiş döner kapasitesi bile listelendi.

MALİYET VE RASYON BİLGİLERİ DE DOSYADA

Belgeler, şirketlerin birbirlerinin maliyet yapılarını, yem dönüşüm oranlarını ve rasyon bilgilerini de paylaştığını ortaya koydu.

Şenpiliç tarafından Gedik'e gönderilen 16 Şubat 2023 tarihli yazışmada maliyet verileri ve FCR bilgileri bulundu.

Lezita ile Gedik arasındaki bir başka yazışmada ise şu ifade yer aldı:

"Bugün Gedik rasyon müdürü Eda Hanım ile yapmış olduğum telefon görüşmesinden edindiğim bilgiler ile hazırlamış olduğum karşılaştırmalar ekte bulunmaktadır."

Ayrıca Gedik'in 1 kilogram canlı maliyetinin 21,05 TL olduğunun telefonla öğrenilmesi, sektördeki bilgi ağının boyutunu gösteren deliller arasında yer aldı.

4 Ekim 2022 tarihli bir WhatsApp yazışmasında ise LEZİTA yetkilisi Hülya Yalçınöz'ün, KESKİNOĞLU yetkilisi Ali Bakanay'a üretim tonajlarını sorduğu, Bakanay'ın da Keskinoğlu'nun verilerini "ileri işlem 1950 ton/ay ortalama 12 ay, piliç eti 12000 ton/ay ortalama" şeklinde yanıtladığı görüldü.

BAYİ İSKONTOLARI VE BİM İNDİRİMLERİ BİLE TAKİP EDİLMİŞ

KESKİNOĞLU belgelerinde 2021 ve 2022 tarihli "rakip çalışma analizi" yazışmalarında rakiplerin iskontoları, tonaj primi, market primi, sadakat primi, erken ödeme primi, tabak primi ve poşet primi gibi bayi fiyatlarını etkileyen ticari koşulların şirket bazında karşılaştırıldığı görüldü.

Bir market ile yapılan indirim görüşmeleri üzerinden rakip üreticilerin birbirlerinin iskonto oranlarını ve tavırlarını izlediklerine ilişkin tartışmalar da dosyada yer aldı.

Büyük zincir marketlere uygulanan ciro primi ve iskonto oranlarının diğer şirketler tarafından bilindiği ve buna göre pozisyon alındığı Kurul kararlarında detaylıca belgelendi.

31 Mayıs 2023 tarihli bir e-postada "FİRMA M2.xlsx" isimli dosya üzerinden diğer firmaların fason üretim yaptırdığı bölgelerdeki çalışma metrekarelerinin bile paylaşıldığı görüldü.

MALİYET-FİYAT MAKASI: MALİYET YÜZDE 21, FİYAT YÜZDE 82 ARTTI

Ticaret Bakanlığı raporları, sektördeki maliyet-fiyat makasını net biçimde ortaya koydu.

Bupiliç'in Kasım 2023-Nisan 2024 döneminde fiyat artışları maliyet artışlarına paralel gitse de asıl büyük fark Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu kararlarında ortaya çıktı.

• Mart 2024'te maliyet yüzde 7,01 artarken fiyat yüzde 11,21 arttı.
• HFDK kararlarına göre fahiş fiyat oranları çok daha çarpıcı şekilde kayıtlara geçti.
• Keskinoğlu'nda maliyet yüzde 21 artarken fiyat yüzde 82 arttı. Aradaki yüzde 60-64'lük fark fahiş fiyat olarak değerlendirildi.
• Banvit'te maliyet yüzde 44 artarken fiyat yüzde 84 arttı. Aradaki fark yüzde 41 olarak kayıtlara geçti.
• Şenpiliç'te kanat fiyatı 79,5 TL'den 115,97 TL'ye fırladı.
• İdari cezaların aykırılık başına 331 bin 289 TL'de kalması ise "cezalar caydırmadı, adli operasyon geldi" yorumlarına neden oldu.

UZLAŞMA SÜRECİ VE İLK CEZALAR: 1 MİLYAR 29 MİLYON TL

Dosyadaki en kritik gelişmelerden biri, bazı şirketlerin 2024'ün ilk yarısında uzlaşma başvurusu yaparak 4054 sayılı Kanun'u ihlal ettiklerini fiilen kabul etmeleri oldu.

Keskinoğlu'nun 3 Mayıs 2024 tarihli nihai uzlaşma kararında ceza 107 milyon 981 bin 782 lira 50 kuruş olarak kesinleşti.

Uzlaşma süreçlerini tamamlayan beş şirketin ceza tablosu şöyle:

Erpiliç ise 25 Haziran 2024'te uzlaşma görüşmelerinden çekildi.

3-4 YILLIK İHLAL SÜRESİ VE CEZA ORANLARI

18 Eylül 2025 tarihli ana soruşturma kararında ihlal süreleri ve uygulanan ceza oranları netleşti. Soruşturmanın yıllara yayılan bir bilgi dolaşımı iddiasına dayandığı görüldü.

ŞİRKETLER SAVUNDU, KURUL KABUL ETMEDİ

Şirketler, dosyadaki tespitlere karşı çeşitli savunmalar yaptı.

Gedik, fiyat listelerinin müşteri ve bayi kanalıyla piyasaya dağılmış olabileceğini, rakiplere doğrudan iletilmediğini öne sürdü.

Hastavuk, ileri tarihli listelerin bizzat rakiplerle paylaşılmadığını, bazı yazışmaların yalnızca bayi veya dağıtım kanalından gelen bilgi kırıntıları olduğunu savundu.

Bupiliç ise fiyatların maliyete göre değil arz ve talebe göre yönetilmeye çalışıldığını, stoklamanın sınırlı olması nedeniyle fiyat listesi değişince siparişlerin aniden arttığını ileri sürdü.

Kurul ise ileri tarihli fiyat listelerinin birkaç gün önceden piyasada dolaşmasının rekabete hassas bilgi değişimi sonucu doğurduğunu ve piyasa şeffaflığını yapay biçimde artırdığını değerlendirdi.

Kurul ayrıca rekabete hassas bilgilerin paylaşıldığı bir düzende tüm oyuncuların aynı ölçüde fayda sağlamasının zaten beklenemeyeceği yorumunu yaptı.

İLERİ TARİHLİ FİYAT LİSTESİ YASAĞI: TÜKETİCİ İÇİN YENİ DÖNEM

Kurul, soruşturmanın tek yapısal sonucunu da hükme bağladı.

Alınan karara göre, beyaz et sektöründeki şirketlerin güncellenen satış fiyatlarını yeniden satıcılara dahil olmak üzere alıcılarına duyurdukları andan itibaren uygulamaya koymaları ve ileri tarihli fiyat listesi uygulamalarını sonlandırmaları yönünde davranışsal tedbir kararı alındı.

Böylece fiyat listeleri artık "gelecek hafta geçerli olacak" şeklinde duyurulamayacak. Fiyatlar duyurulduğu anda yürürlüğe girecek.

2019'DAN BERİ SİSTEMATİK TAKİP

ŞENPİLİÇ belgelerinde yer alan 2019 tarihli "sektör analizi" başlıklı Excel tablosu, bu bilgi trafiğinin anlık değil, yıllara yayılan sistematik bir takip pratiği olduğunu gösterdi.

Tabloda sektör şirketlerinin yem, kuluçka, damızlık, broiler, kesimhane, işlenmiş ürün, üretim, dağıtım ve şube gibi çok sayıda başlık altında rakip bazında izlendiği görüldü.

Delil matrisinde şirketlerden elde edilen bilgilerin kapasite, geleceğe yönelik fiyat, stok, kesim miktarı, maliyet, iskonto ve parça oranı gibi "kamuya açık kaynaklardan sağlanamayacak ayrıntı düzeyinde" olduğu belirtildi.

OPERASYONUN BOYUTU: TÜRKİYE'NİN STRATEJİK GIDA PAZARI

Türkiye'nin 2023 yılında 2,3 milyon ton tavuk eti üretimiyle dünyada sekizinci sırada yer aldığı dikkate alındığında, soruşturmanın stratejik büyüklükteki bir gıda pazarını ilgilendirdiği görülüyor.

Dosyadaki şirketlerin hissedarlık yapıları da operasyonun derinliğini ortaya koydu.

TOPLAM 3,7 MİLYAR TL'LİK CEZA DOSYASI

Rekabet Kurulu'nun 18 Eylül 2025 tarihli ana kararında 8 şirkete verilen cezalar şöyle şekillendi:

2024'teki uzlaşma cezaları olan 1 milyar 29 milyon TL ile birleştiğinde dosyanın kümülatif ceza boyutu 3,7 milyar TL'yi aştı.

KRONOLOJİ

Takvim'in ulaştığı belgeler, bugünkü operasyonun münferit bir soruşturma olmadığını; Rekabet Kurulu kararları, Ticaret Bakanlığı raporları ve savcılık dosyasının birbirini tamamlayan üç ayrı hukuki zemin üzerinde yükseldiğini ortaya koydu.

Şirketlerin savunmaları "maliyet arttı, arz-talep dengesi bozuldu" çizgisinde kalırken, dosyadaki WhatsApp yazışmaları, Excel tabloları ve tarih verilmiş zam istihbaratları bambaşka bir tablo çizdi.

Türkiye'nin konuştuğu beyaz et operasyonunda gözler şimdi adli sürecin ve kayyum atanan 13 şirketteki incelemelerin sonucuna çevrildi.

Takvim, milyonlarca vatandaşı ilgilendiren bu dev soruşturmanın belgelerini açıklamaya devam edecek.

Beyaz et sektörüne operasyon: İşte denetim kayyumu atanan 13 şirket! | Gözaltı listesinde isim isim

TAKVİM UYGULAMASINI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYIN

SONRAKİ HABER

Ali Mahir'e ihraç tebliğinde soğuk duş

ÖNCEKİ HABER

YÖK'ten istihdam odaklı eğitim hamlesi

Yunus Akseki Takvim.com.tr Güncel