28 Mayıs 2021 günü tarihe geçecek bir gün.
Taksim Meydanı bugün en kalabalık günlerinden birini yaşıyor.
Ancak bu kalabalık ne miting için ne de eylem için.
Binlerce Müslüman cuma namazını Taksim Camisi'nde kılmak için bir araya geldi.
Taksim'de temeli 4 yıl önce atılan, 2 bin 250 kişinin aynı anda ibadet edebileceği caminin resmi açılışı bugün yapıldı.
İlk kez ezan sesleri yükselen camide Başkan Erdoğan'ın da katılımıyla ilk namaz kılındı.
Temeli 17 Şubat 2017'de atılan ve Mimarlar Şefik Birkiye ve Selim Dalaman imzasını taşıyan cami, Taksim Meydanı'nın sembollerinden biri oldu.
Cami, hemen yanında yer alan Aya Triada Rum Ortodoks Kilisesi ve Taksim Maksemiyle de Taksim Meydanı'nda ayrı bir bütünlük oluşturdu.
Her bir bölümü en ince ayrıntısına kadar düşünülen camide otopark, sergi alanı, konferans salonu aş evi ve Dijital İslam Kütüphanesi de yer alıyor.
9 Ocak 1994 yılında henüz İBB Başkanlığına aday olan Recep Tayyip Erdoğan, seçim kampanyası sırasında gazetecilere Taksim Camii'ni nereye inşa edeceklerini gösterip, bilgiler veriyor.
"SOL ELİNLE GÖSTER REİS"
Bu sırada gazeteciler "Sol elinle göster Reis istersen" diyerek caminin tam olarak nereye yapılacağını soruyor.
Erdoğan, caminin tam noktasını gösterdikten sonra "İnşallah buranın temelini atmak bize nasıp olur" diyor.
Erdoğan'ın o vaadi, 27 yıl sonra gerçekleşti.
MİNARELERİN YÜKSEKLİĞİ 61 METRE
2 bin 482 metrekare arsa üzerine yaklaşık 16 bin 500 metrekare inşaat alanına sahip caminin inşaatı top-down inşaat yöntemiyle yapıldı.
Caminin zemin üstü yüksekliği yaklaşık 21 metre. Çapı 28 metre olan ana kubbenin yüksekliği ise 9 metre.
Uzunlukları 61 metre olan iki minare ise taşlama.
KUBBE GÖBEK YAZISINI FATİHA SÜSLÜYOR
Caminin hat yazıları Hattat Davut Bektaş ve Nakkaş Adem Turan'a ait.
Ana mekan kubbe göbek yazısında Fatiha, ana mekan kubbe kasnağında Al‐i İmran suresi, ana mekan orta kuşak yazısında Bakara suresinin 285 ve 286. ayetleri ile Haşr suresinin 20-24. ayetleri yer alıyor.
Giriş kubbesi göbek yazısında İhlas, giriş kubbesi kasnak yazısında Ayet-el Kürsi ve sonraki ayet, ana kapı üstü yazısında Nisa suresi 103'üncü ayetinin son kısmı ve İstiklal girişi kapı üstü yazısında ise Ra'd suresinin 24'üncü ayeti işlendi.
Caminin iç alanına 6 hat levha bulunuyor. Hat levhalarında Allah, Muhammed, Ebubekir, Ömer, Osman, Ali isimleri yazıyor.
Taksim'e yapılan cami için Manisa'da özel olarak dokunan deve tüyü rengi halı serildi.
Caminin mihrabı 8,5 metre uzunluğunda yapıldı. Mihrabın yüzeyine Esma'ül Hüsna, mihrabın ortasında Kelime-i Tevhid yazıldı. Alt bölümüne ise Cin suresinin 18. ayetinin "Şüphesiz, mescitler yalnız Allah'ındır. Allah ile beraber hiçbir kimseye yalvarmayınız." şeklindeki Türkçe meali yazıldı.
Camiye için özel olarak tasarlanan minber ve kürsünün üzerine Esma'ül Hüsna özel olarak işlendi.
CAMİNİN ANA GİRİŞİ DAHİL 4 GİRİŞ KAPISI BULUNUYOR
Camiyi 12 metre çapında, yaklaşık 20 metre boyunda 60 ışıklı avize aydınlatacak.
Ana girişiyle birlikte toplamda 4 girişi bulunan caminin ana girişi kapısı çelik olarak yapıldı. Ana kapı 7 metre boyunda, 3 metre 10 santimetre eninde.
Caminin 3 katlı otoparkı ise 165 araç kapasitesine sahip.
İŞTE 150 YILI AŞAN ANLAMLI ÖYKÜ
Taksim Camii hayalinin 1950'li yıllarda kurulmaya başlandığını söylenilse de tarihçiler bu projenin 1860'lı yılara kadar dayandığının altını çiziyor. Sabah'ta yer alan habere göre, Taksim Camii'nin 150 yılı aşan bu anlamlı öyküsünü tarihçi Prof. Süleyman Kızıltoprak, eski Kültür Bakanı İsmail Kahraman ve eski Beyoğlu Belediye Başkanı Nusret Bayraktar anlattı.
Mimar Sinan Üniversitesi Öğretim Üyesi tarihçi Prof. Dr. Süleyman Kızıltoprak:
CAMİ PROJESİ 1860'LI YILLARA DAYANIR
Islahat Fermanı ile birlikte gayrimüslim vatandaşların kilise yapma ve tamir işleri kanunen kolaylaştı. Taksim Meydanı yakınında İstiklal Caddesinin başında eski Rum mezarlığının üzerine bir kilise inşa edilme girişimi bu sırada başladı. 1860'larda ortaya çıkan yapılaşma ve İstanbul'un genişlemesi esnasında şehrin en modern ve gözde yerine meydanına Görkemli kubbeli bir kilisenin inşa edilmesi birçok açıdan tartışma başlattı.
Bu kilisenin yapılması İstiklal Caddesi'ndeki Ağa Camii'nin mütevazi silüetini gölgeliyordu. Taksim Meydanı'na bir cami yapma fikrinin kökenini bu döneme kadar geri götürmek mümkündür. Çünkü şehir mimarisine ve meydanlara ruhunu veren şehrin sahipleridir. Ama Taksim Meydanı'nda şehrin sahiplerinin bir kesimi temsil edilmiyordu.
NAZIM HİKMET AĞA CAMİİ'NİN YALNIZLIĞINI YAZDI
İstiklal Caddesi ve çevresinde anıtsal nitelikte çok sayıda kilise ve sinagog varken büyüklük ve estetik açıdan onlarla boy ölçüşen bir cami yoktu. Aya Triada'nın ihtişamı karşısında Ağa Camii'nin durumu Nazım Hikmet'i bile hüzünlendirmiştir.
Nazım Hikmet de Ağa Camii'nin bu yalnızlığını 1921'de şiirlerine taşıyor ve "Havsalam almıyordu bu hazîn halî önce, Ah, ey zavallı camî, senî böyle görünce." diyor. Henüz Cumhuriyet ilan edilmeden Nazım Hikmet'i de saran bu "İmansız muhitte yalnız kalmış cami" motivasyonu Taksim'e cami inşaa etme arzusunun mottolarının en akılda kalanıdır.
12 EYLÜL'DEN SONRA CAMİ PROJESİ OTOPARK OLDU
Milliyetçi Cephe Hükümeti zamanında 13 Mayıs 1977 de cami projesi imzalandı. Bunda Erbakan, Türkeş ve Demirel'in payı vardır. Ardından 5 haziran 1977 de kurulan Bülent Ecevit Başbakanlığındaki yeni hükümet zamanında Anıtlar Kurulu da camii projesini onaylamıştır. Proje için tek bir engel kalmıştı; arsadaki diğer mülk sahiplerinin rızası.
İşte o mülk sahiplerinden biri 180 m2'lik alanın sahibi olan İstanbul Belediyesi'ydi. Projeyi uygun görmeyen Ahmet İsvan'ın yerine seçilen yine CHP'li Aytekin Kotil cami için arazi satışına onay vermeyince proje uygulanamadı. Ecevit'in Başbakanlığı 5 Mayıs 1980'de sona erince tekrar Başbakan olan Demirel bir adım daha attı ve arsadaki Ziraat Bankası arazisinin cami yapılmak üzere Vakıflar tarafından satın alınması ve paranın da Hayrat Fonu'ndan karşılanması için bir Bakanlar Kurulundan karar çıkarır. 12 Eylül darbesinden sonra ise cami planı otoparka çevriliyor.
28 ŞUBAT DARBESİNİN GEREKÇELERİNDENDİ
Turgut Özal 80'li yıllarda bir vakıf kuruyor ama bu teşebbüs de kesintiye uğruyor. 1994 yılında Recep Tayyip Erdoğan'ın İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı olması ile Taksim Camii bir kez daha gündeme gelir. 1996 yılında Erbakan'ın Başbakanlığında kurulan REFAHYOL Hükümeti ile artık temel atma aşamasına gelinir. 28 Şubat 1997 MGK kararları ile bu planlar da alt üst olur. Taksim Camii 2012 yılına kadar bir daha Türkiye gündemine gelmez.
TAKSİM MEYDANI DEĞER KAZANDI
2013 yılında Başbakan Erdoğan Taksim'e bir cami yapımı için harekete geçtiklerini açıklar. 19 Ocak 2017'de İstanbul 2 Numaralı Kültür varlıklarını Koruma Kurulu'nun onayına kadar ise bu konuda bir adım atılmamıştı. Planlama sürecinde birçok mimar gibi merhum ünlü Mimar Ahmet Vefik ALP in de görüşleri alındı. 17 Şubat 2017'de Taksim Camii'nin temeli atıldı. Nazım'ın Ağa Camii şiirinden ise 100 yıl sonra Taksim Camii'nin yapımı tamamlandı. Taksim Meydanı yeni bir değer daha kazandı.
REFAHYOL Hükümeti Kültür Bakanı İsmail Kahraman:
ERDOĞAN'DAN BAŞKASI YAPAMAZDI
1950'li yılarda Taksim Camii Derneği kurulur ama aslında hikaye 1878 yılına yani 93 harbine kadar dayanır. Bu savaş sonunda yapılan anlaşmada Ruslar'ın Taksim'e bir kilise yapımı konusunda bir talebi vardır. Osmanlı Devleti de bir Pera'da bir camii yapmak için kolları sıvar. Aya Triada Kilisesi yapılır ama biz Taksim'e cami yapmayı nedense gerçekleştiremeyiz.
Menderes, Demirel ve Özal döneminde de Anıtlar Kurulu kararına rağmen cami yapımı gerçekleştirilemez. Atılan her adım bürokratik engellere takılır. Biz 1997 yılında Taksim Camii yapılmasının yolunu açtık. Beyoğlu Belediye Başkanı Nusret Bayraktar projelendirir. CHP'li meclis üyelerinin hepsi ayağa kalkar. Dönemin Anıtlar Kurulu Başkanı Semavi Eyice karşı çıktı ve görevinden ayrıldı. 28 Şubat'ta darbeci askerlerin gerekçelerinden biridir Taksim Camii.
Şimdi bir yiğit çıktı bu hayali gerçekleştirdi. Ben yaparım dedi yaptı. Bu yiğidin adı Recep Tayyip Erdoğan'dır. Erdoğan'dan başkası da açamazdı. Taksim'de büyük bir ihtiyaçtı. Allah razı olsun.
Eski Beyoğlu Belediye Başkanı Nusret Bayraktar:
PROJE YARIŞMASI YAPTIK ASKERLER ÜZERİMİZE GELDİ
Şuna çok inanıyorum. Eğer Mimar Sinan bugün hayatta olsaydı kesinlikle Taksim'e böyle bir eser bırakmayı çok isterdi. Şişli Camii ile Beyoğlu Ağa Cami arasında tek bir Cami yok. Ama bu güzergahta 49 tane kilise ve havra var. Bunlar elbette olsun ama olmalı da. Ama Taksim'de gerçekten böyle bir esere ihtiyaç vardı. Taksim bölgesinde kalan turistler ezan sesi duyamadıkları için bize sık sık şikayetlerini dile getiriyorlardı.
28 Şubatçıların baskılarının arttığı bir dönemde ben Beyoğlu Belediye Başkanı'ydım. Taksim Camii için yarışma yaptık ama ne yazık ki sonunu getiremedik. 28 Şubat döneminde Taksim Camii üzerinden tansiyonu yükseltmeye çalıştılar. Medya ve askerler çok üzerimize geldi.
Recep Tayyip Erdoğan önderliğindeki güçlü iktidar, İstanbulluların ihtiyacı olan Taksim Camii'ni en güzel şekilde hayata geçirdi. Sadece İstanbulluların değil İstanbul'a gelen yerli ve yabancı milyonlarca turistin ihtiyacıydı. İddia edildiği gibi ne Gezi Parkı'na, ne AKM'ye, ne otellere ne de Atatürk heykeline bir zarar verilmedi. Estetik ve mimari açıdan Taksim'e de çok yakıştı. Ne oldu dünyanın sonu mu geldi? Kıyamet mi koptu?
Biz gayret sarfettik ama olmadı. Bugün başta Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere emeği geçen herkese çok teşekkür ederim.
