Takvim.com.tr Çocukları bağımlı ettiler iddiası! Meta ve TikTok’a dava yağmuru
ABD’de sosyal medya devlerine karşı hukuk çemberi daralıyor. Meta, TikTok, Google ve Snap’in platformlarını genç kullanıcıları bağımlı hale getirecek şekilde tasarladığı iddiasıyla açılan 3 binden fazla davanın devam etmesine karar verildi. Davalarda bağımlılık yaratan algoritmaların çocuk ve gençlerde depresyon, kaygı ve beden algısı sorunlarını artırdığı öne sürülüyor.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
Dünyanın en büyük sosyal medya şirketleri, platformlarını genç kullanıcılar için kasıtlı olarak bağımlılık yapıcı hale getirdikleri iddiasıyla binlerce davayla karşı karşıya kalacak.
San Francisco merkezli ABD 9. Temyiz Mahkemesi, 10 Ağustos Pazartesi günü aldığı kararla Meta, TikTok, Google, Snap ve diğer teknoloji şirketlerine karşı açılan 3 binden fazla davanın ilerleyebileceğine hükmetti.
Davalar, eyaletler, yerel yönetimler, okul bölgeleri ve bireyler tarafından açıldı.
GENÇLERİ HEDEF ALAN ALGORİTMALAR MERCEK ALTINDA
Davaların merkezinde, sosyal medya şirketlerinin gençler arasındaki sosyal medya bağımlılığı ve giderek büyüyen ruh sağlığı sorunlarındaki rolüne ilişkin suçlamalar bulunuyor.
Davacılar, şirketlerin kullandığı bağımlılık yaratıcı algoritmalar ile zararlı çevrim içi içeriklere karşı yeterli koruma önlemlerinin bulunmamasının gençlerde depresyon, kaygı ve beden algısı sorunlarının artmasına yol açtığını öne sürüyor.
Söz konusu davalar, Oakland merkezli ABD Bölge Yargıcı Yvonne Gonzalez Rogers'ın önünde birleştirildi.
Rogers, 2023 ve 2024 yıllarında davaların büyük bölümünün devam edebileceği yönünde karar vermişti.
META VE TIKTOK "230. MADDE" İLE KORUNDUKLARINI SAVUNDU
Meta ve TikTok ise söz konusu kararlara itiraz etti.
Şirketler, 1996 tarihli İletişim Ahlakı Yasası'nın 230. maddesi kapsamında davalara karşı koruma altında olduklarını savundu.
ABD'deki federal düzenleme genel olarak teknoloji şirketlerini kullanıcıların platformlarda yayımladığı içeriklerden doğan hukuki sorumluluğa karşı koruyor.
Ancak 24 sayfalık mahkeme görüşünde Yargıç Jacqueline Nguyen, söz konusu yasanın şirketlere dava açılmasını tamamen engelleyen bir dokunulmazlık sağlamadığına dikkat çekti.
Nguyen, yasanın şirketlere "sorumluluğa karşı bir savunma" sağladığını ancak doğrudan dava edilmekten tümüyle muaf tutmadığını belirtti.
Nguyen, ocak ayında yapılan sözlü savunmalar sırasında şirketlerin bu iddiasına yönelik şüphelerini de dile getirmiş ve şu ifadeyi kullanmıştı:
"Kongre, dava açılmasına karşı dokunulmazlık vermek istediğinde bunu nasıl söyleyeceğini bilir."
Davacılar ise 230. maddenin, şirketlerin ürünlerini ve platformlarını kasıtlı olarak nasıl tasarlayıp işlettiğine ilişkin iddiaları kapsamadığını savundu.
TEKNOLOJİ SEKTÖRÜ İÇİN KRİTİK DAVA
Temyiz mahkemesi, 230. maddenin şirketlerin platform tasarımlarından kaynaklanan sorumluluklarını engelleyip engellemediği konusunda nihai bir karar vermedi.
Mahkeme, ilk derece mahkemesinin kararının henüz kesinleşmemesi nedeniyle Meta ve TikTok'un itirazının erken olduğuna hükmetti.
Ancak 230. maddenin teknoloji şirketlerini ürün tasarımlarından kaynaklanan hukuki sorumluluktan koruyup korumadığı meselesinin, sektöre karşı açılan diğer davalar açısından da önemli sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor.
Kararın ardından binlerce dava bölge mahkemesinde görülmeye devam edecek.
Davacılar şirketlerden tazminat, para cezası ve uğranılan zararların karşılanmasını talep ediyor.
3 BİN 300 DAVA DA EYALET MAHKEMELERİNDE
Teknoloji şirketlerine karşı benzer gerekçelerle eyalet mahkemelerinde de binlerce dava açılmış durumda.
Yaklaşık 3 bin 300 dava, California eyalet mahkemelerinde koordineli şekilde yürütülüyor.
Bu davalar kapsamında ilk örnek dava mart ayında görüldü.
Los Angeles'taki jüri, çocukluğunda Instagram ve YouTube bağımlılığı geliştirmesinin ardından depresyon, kaygı ve beden algısı bozukluğu yaşadığını belirten 20 yaşındaki bir kadını haklı buldu.
Jüri, Meta ve Google'ın platformlarını tasarlarken ihmalkâr davrandığına ve kullanıcıları riskler konusunda yeterince uyarmadığına karar verdi.
Kadına 6 milyon dolar tazminat ödenmesine hükmedildi.
TikTok ve Snap ise dava mahkemeye taşınmadan önce davacıyla anlaşmaya vardı.
Şirketler suçlamaları reddetti ve kararlara itiraz etti.
META'YA BİR DARBE DE NEW MEXICO'DAN
Yine mart ayında New Mexico'da görülen başka bir davada jüri, Meta'nın platformlarının güvenliğine ilişkin kullanıcıları kasıtlı olarak yanılttığı ve çocukların cinsel istismarına olanak sağladığı sonucuna vardı.
Meta'nın eyalete 375 milyon dolar para cezası ödemesine hükmedildi.
New Mexico Eyalet Bölge Yargıcı Bryan Biedscheid daha sonra Meta'nın 567 milyon dolar daha ödemesine karar verdi.
Mahkeme ayrıca şirketin daha sıkı yaş doğrulama sistemleri ve kullanım sınırlamaları dahil olmak üzere yeni güvenlik önlemleri uygulamasını istedi.
Meta suçlamaları reddetti ve kararı temyize götüreceğini açıkladı.
29 EYALET META'YA KARŞI MAHKEMEDE
Meta açısından kritik bir başka dava ise 12 Ağustos Çarşamba günü başlayacak.
ABD'deki 29 eyalet tarafından Meta'ya karşı açılan davanın merkezinde, şirketin çocukların verilerini topladığı, bağımlılık yaratabilecek platform özelliklerini kullandığı ve güvenliğe ilişkin yanıltıcı açıklamalarda bulunduğu iddiaları bulunuyor.
Davada Meta'nın federal gizlilik yasaları ile eyalet tüketiciyi koruma yasalarını ihlal ettiği öne sürülüyor.
Meta ise suçlamaları reddediyor.
Temyiz mahkemesi 10 Ağustos'ta Meta'nın bu davayı erteleme talebini de reddetti.
DÜNYADA ÇOCUKLARA SOSYAL MEDYA ÇEMBERİ DARALIYOR
ABD'deki davalar devam ederken dünyanın birçok ülkesinde çocukların sosyal medya kullanımını sınırlamaya yönelik düzenlemeler hız kazanıyor.
Avustralya, aralık ayında 16 yaşından küçük çocukların sosyal medya kullanımını ülke genelinde yasaklayan ilk ülke oldu.
Sosyal medya platformlarının büyük bölümünde hesap açmak için zaten asgari yaş şartı bulunuyor. Ancak hükümetler, ebeveynler ve çocuk güvenliği savunucuları bu kontrollerin kolaylıkla aşılabildiğini ve yeterince uygulanmadığını savunuyor.
Avustralya'nın ardından başka ülkeler de benzer adımlar atmaya başladı.
AVRUPA'DA PEŞ PEŞE YASAK KARARLARI
İspanya, şubat ayında 16 yaşından küçük çocukların sosyal medya kullanımının yasaklanmasını teklif etti. Ancak düzenlemenin yürürlüğe girmesi için parlamentonun onayı gerekiyor.
İngiltere ise bazı sosyal medya platformlarında 16 yaş altına yönelik yasak uygulanacağını açıkladı. Düzenlemenin gelecek yılın başında yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Fransa Parlamentosu da geçen ay 15 yaşından küçük çocukların sosyal medya kullanımını yasaklayan düzenlemeyi kabul etti. Düzenleme şu anda anayasal inceleme aşamasında.
Danimarka, Yunanistan ve Norveç dahil Avrupa'daki başka ülkelerde de benzer kısıtlamalar tartışılıyor.
AB'DEN YAŞ DOĞRULAMA HAMLESİ
Avrupa Birliği de çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin yaş kontrollerini güçlendirmek için harekete geçti.
AB, teknoloji şirketlerinin yaş doğrulamasına ilişkin gizlilik ve uygulama konusundaki endişelerini gidermek amacıyla nisanda bir yaş doğrulama uygulaması tanıttı.
Avrupa Komisyonu ayrıca Avrupa Birliği genelinde sosyal medya kullanımına yönelik yaş sınırlamalarını da gündemine aldı.
ASYA'DA DA 16 YAŞ SINIRI
Çocukların sosyal medya kullanımını sınırlayan adımlar Asya'da da hız kazanıyor.
Endonezya, mart ayında pornografi, siber zorbalık, çevrim içi dolandırıcılık ve bağımlılık gibi riskleri gerekçe göstererek 16 yaşından küçük çocukların büyük sosyal medya ve oyun platformlarında hesap açmasını yasaklamaya başladı.
Malezya da haziran ayında platformların kullanıcıların yaşlarını doğrulamasını ve 16 yaşından küçük çocukların hesap açmasını veya mevcut hesaplarını kullanmasını engellemesini zorunlu hale getirdi.
ABD'DE 20 EYALET YASA ÇIKARDI
ABD'de de çocukların sosyal medya kullanımına yönelik eyalet bazlı düzenlemeler giderek yaygınlaşıyor.
En az 20 eyalet, genç kullanıcıların sosyal medya kullanımıyla ilgili çeşitli yasalar çıkardı.
Ancak bu düzenlemelerin birçoğuna karşı hukuki süreçler devam ediyor.
Illinois, temmuz ayında sosyal medya platformlarının çocukların izleme geçmişlerini veya cihazlarındaki verileri kullanarak kişiselleştirilmiş içerik akışları oluşturmasını yasaklayan bir düzenlemeyi kabul etti.
2028'de yürürlüğe girecek yasa, ayrıca saat 22.00 ile 07.00 arasında çocuklara bildirim gönderilmesini sınırlandırıyor ve küçükler için daha güçlü gizlilik ayarlarının uygulanmasını zorunlu kılıyor.
2026 yasama döneminde en az 40 eyalet ve Porto Riko'da çocuklar ve sosyal medya konusunda 300'den fazla düzenleme gündeme geldi.
Bunlardan 10 eyalette yeni yasalar çıkarıldı veya kararlar kabul edildi.
TEKNOLOJİ ŞİRKETLERİNDEN YASAKLARA KARŞI HUKUK SAVAŞI
Dünyanın farklı bölgelerinde hayata geçirilen düzenlemeler teknoloji sektörünün sert tepkisiyle karşılaşıyor.
Meta ve TikTok dahil büyük teknoloji şirketlerini temsil eden ticaret birliği NetChoice, bazı eyalet yasalarına ifade özgürlüğü ve gizlilik gerekçeleriyle dava açtı.
Arkansas, California, Colorado, Georgia, Nebraska ve Virginia'daki mahkemeler çevrim içi güvenlik yasalarının tamamını veya bazı bölümlerini geçici ya da kalıcı olarak durdurdu.
Bu davaların büyük bölümü halen devam ediyor.
Florida, Mississippi, Tennessee ve South Carolina'daki düzenlemeler hakkında da hukuki süreçler sürüyor.
Reddit ise Avustralya'nın 16 yaş altı sosyal medya yasağına karşı dava açtı.
Şirket, düzenlemenin siyasi iletişim özgürlüğüne ilişkin anayasal hakları ihlal ettiğini ve Reddit'in söz konusu yasak kapsamında değerlendirilmemesi gerektiğini savunuyor.
TAKVİM UYGULAMASINI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYIN
SONRAKİ HABER
Mekke Paktı dengeleri değiştirdi!
ÖNCEKİ HABER
Yunanistan Başbakanı Miçotakis bisikletten düştü
