Ortadoğu'da plan yapılır, bunu da İngilizler yapar. Çünkü AKIL onlardadır.'' Bu değerlendirme, Genel Yayın Müdürümüz Ergün Diler'in köşesinde çıktı. "Türkiye, Suriye'ye yönelik bir askeri operasyon yapmaya niyetli gibi düşünülmesin.
Ancak Suriye geri adım atmaz, (Birleşik Krallık) ellerini ovuşturmaya, Rusya' da sorumluluktan sıyrılma arayışlarına devam ederse, bu ihtimal artar.'' Bu sözler de, Galatasaray Üniversitesi hocası Prof. Dr. Beril Dedeoğlu'nun...
Dikkatinizi çekmiştir: Ergün Diler ve Beril Dedeoğlu'nun işaret ettiği, bir "İngiltere gerçeği'' ve "Ortadoğu derinliği" var.
Uluslararası krizleri yıllardan beri içinden ve dışından takip eden bir duayen büyükelçime, "Derin İngiltere, Suriye olayının neresinde" sorusunu yönelttim.
Değerli büyüğüm, önce İngiltere'nin ne olduğunu anlattı: "İngiliz stratejisi, herhangi bir ulusun klasik olarak uygulayacağı politikaların dışındadır. İngilizler uyguladıkları politikalarda birden bire ters yönde değişiklik yapabilirler. Hangi örgüte veya teşkilata üye olurlarsa olsunlar, hangi devletle dost olurlarsa olsunlar, İngiltere'nin çıkarları söz konusu olduğunda gelişen durumlara göre bağımsız karar alabilirler.
İngilizler bir yandan olayları istedikleri gibi kışkırtırken, diğer yandan uzlaşmacı rolüne soyunabilirler. İngilizler beklerler, önlerindeki seçenekleri açık tutarlar, oyunun nasıl biteceğini gözlemlerler ve en yüksek çıkarı elde edecek şekilde pozisyon alırlar. Bu yüzden İngiltere yüzyıllardır öğrendiği stratejiden kolaylıkla vazgeçemez.
İngiltere zamana oynar ve gelecekteki tarihi değişikliklerin gerçekleşmesini sabırla bekler.
Yüzyıllar boyunca bir avuç insanla dünyayı yönetmişler. Hangi uluslararası komite veya örgütün başına bakarsanız bakın, karşınızda bir İngiliz bulursunuz.
Amerika'nın yönetim kanallarını yönlendirebilecek bir gizli ikna yeteneğine sahiplerdir.'' Değerli büyüğüm; Üstad, "Şimdi soruna cevap vereceğim" dedi ve devam etti: "Yüzyıllık sıkıntıların temellerini atarak, Ortadoğu haritasını çizdi. Libya'da atak oldu, Mısır ve Suriye'de perde gerisinde, (ellerini ovuşturarak) bekliyor. 100 yıl sonra ummadığı bir şey oldu. Türkiye, bölgesel güç konumunda. Şimdi, Türkiye'nin hamlelerine göre perde gerisinde oynuyor. Bakın, derin İngiltere bağlantılı gazeteleri, (Türkiye Suriye'ye girsin) diye yanıp tutuşuyor. Ama,Türk devlet aklı İngiltere'yi daha çok şaşırtacak duruma gelmiştir.'' Osmanlı ve Türkiye tarihindeki isyanlarda, darbelerde, perde gerisi oyunlarda, Libya'nın Taif zindanı, 27 Mayıs darbesi, Yassıada olaylarının arkasındaki İngiltere'yi düşünürken, iki büyük insanı bir kez daha rahmetle hatırlayalım:
MİTHAT PAŞA VE CELAL BAYAR
Tarih sayfalarında hayret verici tesadüfler vardır. Bunun en güzel örneklerinden birisi, Osmanlı-Türk yönetimlerinde hayatları arasında tam 100 yıl fark olan 1950-1960 arasında cumhurbaşkanı olan merhum Celal Bayar ile 1860'larda Sadrazamlık (Başbakanlık) yapan Mithat Paşa arasında şaşırtıcı tesadüflerdir. Bu iki büyük insan, darbelere karıştılar, siyasette reformlara imza attılar, önemli görevlere geldiler, siyasi çalkantılar içinde bulundular ve idamla yargılanmak durumunda kaldılar.
MİTHAT PAŞA
İlk Osmanlı anayasası olan Kanun-i Esasi, Mithat Paşa'nın başında olduğu kurul hazırlamıştır.
Mithat Paşa, reform politikalarıyla tanınmış ve iki kez Sadrazamlık (Başbakanlık) yapmıştır.
Abdülaziz'in tahttan indirilmesiyle sonuçlanan askeri darbenin liderlerinden biri olmuş. Abdülhamit'in tahta geçirilmesi olayında da belirleyici rol oynamıştır.
Hükümetle ters düşünce, sürgüne gönderilmiş, sonra idama mahkum edilmiş, cezası hapse çevrilmiş, 3 yıl sonra Taif zindanlarında muhafızlar tarafından öldürülmüştür.
CELAL BAYAR
Türkiye Cumhuriyeti'nin 3. Cumhurbaşkanı olan Celal Bayar, 16 Mayıs 1883 tarihinde Bursa-
Gemlik'te doğdu. Mithat Paşa'nın kurduğu Ziraat Bankası'nda çalışmaya başladı. İttihat Terakki Cemiyeti'nin İzmir'deki şubesinin genel sekreterliğini yürüttü.
İzmir'de kurulan Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin de faal üyeleri arasına katıldı. Merhum Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan ile birlikte kurduğu Demokrat Parti, 1950 genel seçimlerini kazanınca Cumhurbaşkanlığına seçildi.
Celal Bayar, yüz karası 27 Mayıs 1960 darbesinde tutuklanarak Yassıada'ya götürüldü. Demokrat Parti'nin 15 ileri geleni ile birlikte idama mahkum edildi. (15 Eylül 1961) Demokrasi şehitleri Menderes, Zorlu, Polatkan idam edilirken, Bayar'ın idam hükmü müebbet hapse çevrildi. 22 Ağustos 1986'da İstanbul'da vefat etti.
ZİRAAT VE İŞBANK
Osmanlı ve Türk devletinin bu iki büyük insan arasındaki tesadüflerde, bankacılık tarihinin de izleri vardır. Temellerini 1867 yıllarında Mithat Paşa tarafından atılan, Osmanlı Devleti'nin kurduğu ilk banka, Ziraat Bankası'dır. Türkiye'nin ilk bankası İş Bankası'nı da Celal Bayar kurmuştu. Mithat Paşa ve Celal Bayar'ın 100 yıl arayla ortak kaderi budur. Nur içinde yatsınlar.