Yakından bakınca gri, silik...
Sadece insanları öldüren ama yapılara zarar vermeyen bir bomba düşmüş gibi ıssız. Yarım yüzyıl önce terk edilmiş, sıvaları dökülmüş, boyasız binalarıyla renksiz... Rıhtımdan yürümeye başlarsanız, 27 Mayıs askeri darbesinin ardından mahkeme salonuna dönüştürülen spor salonuna girerseniz, demokrasi tarihimizin kara sayfalarının lekelerle doldurulduğu bir dönemi içinizde hissedersiniz.
Duvarların her bir köşesi başka bir şey anlatır sizlere. Duvar yazıları "Bugün de ölmedim", "Sene 1960-Yassıada Menderes", "Ağla yaralı kalbim, hepsi yalan", "Bu kalp seni unutur mu?" sizlere derinlerden mesaj verir.
Siyah-beyaz fotoğraflarda gördüğünüz merhum Menderes'in yargılandığı taş beton tribünlere bakarsınız. Yargılamaların yapıldığı alanın iki ucunda urganlar sarkar. 'Adalet Mülkün Temelidir' tabelalarını taşımak için oraya konuşlandırılmış. Ama orada, adalet katledilmiştir. Birileri ucuna ilmek atmış yıllar sonra, birileri de o ilmeği kesmiş, bir ayıbı örter gibi.
Öylece duruyor orta yerde, bize bir şeyleri hatırlatmak için. Duvarın birinde harflerinin birçoğu kazınmış "Kandan tasarruf edilmez vatan söz konusu olunca" yazısı çok şey anlatıyor oysa...
Dünya zindan edildi
Cumhurbaşkanı Celal Bayar, Başbakan Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu, Hasat Polatkan dahil olmak üzere Demokrat Parti bakanlarının, milletvekillerinin tutuklu bulunduğu 10 metrekarelik odalar gözünüze çarpar. Camları kırık, soğuk, içine sadece bir yatak ve küçük bir komidinin sığabileceği büyüklükte...
Tepelerinde askerlerin gözetleme kulesi. Kireç beyazı ve küçük bir kaleyi andırır. Gözyaşlarınızı tutamazsanız ve yer yer "Yassıada, demokrasi müzesi olmalıdır. Demokrasi nasıl katledildi? Halkın oylarıyla göreve gelenlere dünya nasıl zindan edildi? Burada demokrasi için hayat dersleri verilmeli" diye bağırırsınız. Artık sesiniz kubbede hoş bir seda olarak kalmayacaktır. Bu sesleri duyan Başbakan Erdoğan ve Kültür- Turizm Bakanı Ertuğrul Günay ele ele yeni bir projeyi devreye aldılar.
Bir kara leke nasıl kalkacak? Elbette, bir demokrasi hamlesi ile.
Bakan Ertuğrul Günay, kara lekeyi biraz olsun kaldıracak demokrasi hamlesini, TAKVİM'e açıkladı: Yassıada kara ada olmaktan 2013 yılında çıkacak. Yassıada Demokrasi müzesi gelecek yıl açılacak."
Yassıada müze olunca tüyleriniz diken diken olacak. Türkiye, tarihiyle yüzleşecek. Halkoyuyla seçilmiş iktidar temsilcilerinin yargılandığı salon, o dönemin görüntüsüne büründürülecek.
İnsanlara geçmişin kötü izleri hatırlatılacak. Burayı gezen insanlarımız, dönemin olağanüstü mahkemelerinin fütursuzluğunu merak edecek, belki daha çok araştıracak.
Ada sadece bir müzeden ibaret olmayacak. Müzenin yanı sıra oteller yapılacak.
Adalet katledildi
Sergi, toplantı salonları gibi başka alanlarda düzenlemeler olacak. Yakınındaki Sivriada'da kongre merkezi olarak hizmet verecek.
Yassıada'daki tutukevi olan bölümlerde yatan siyasetçilerin özel eşyaları, çeşitli canlandırmalarla o dönem anlatılacak. Rahmetli Menderes'in yattığı odada bir günü yaşayacaksınız. Demokrasi temalı bir müzenin içinde teşhir edilecek objelere bakarak, demokrasi mücadelesini daha yakından hissedeceksiniz. "Yassıada Demokrasi Müzesi" bağlamında, acısını içinde hala hissettiğimiz demokrasi ayıbını tekrar hatırlayalım: Türkiye, çok partili demokratik hayatına, 1946 yılında geçti. "Yeter Artık Söz Milletindir"sloganı ile yola çıkan Rahmetli Menderes ve arkadaşları,1950 yılında iktidara geldi. CHP'nin tek parti dönemine son verdiler.
Merhum Celal Bayar Cumhurbaşkanı, Adnan Menderes Başbakan oldu. Üç kez arka arkaya seçim kazanan Menderes'i devirmek için sinsi planlar devreye sokuldu. Bir darbe ile demokrasi kesintiye uğratıldı.
Yassıada yargılamaları, 14 Ekim 1960'da başladı.
15 kişilik idam listesi
Köpek davası, bebek davası ve diğer konularla devam etti. Adalet katledildi. Yüksek Adalet Divanı'nından 15 kişilik idam listesi çıktı. MBK' da dokuz üye idamların aleyhine, 13 üye idamların lehine oy verdi. Milli Birlik komitesi, üç idam kararını onayladı. Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan İmralı adasında 17 Eylül 1961'de idam edildi.
Demokrasi şehitlerinin naaşları 29 yıl sonra İstanbul vatan caddesindeki anıt mezara nakledildi. Yassıada, aradan 52 yıl geçtikten sonra "Demokrasi Müzesi" olarak yaşayacak.
