Suriye'de ne oluyor? Suriye nereye gidiyor? Türkiye için hangi riskler ve fırsatlar çıkıyor?sorularına bir bilen olarak analiz yapacak bir isim. TAKVİM okuyucularının kafasında uyanan her soruyu Cevat Öneş'e sordum. İşte Suriye olaylarının kılcal damarları,bu analizde ortaya çıkacak:
Suriye'de PKK bir bölgeyi aldı, Batı Kürdistan yorumları aldı başını gidiyor. Durum nedir?Bazı çevreler iktidarı kuşatarak, Suriye'ye askeri müdahalede bulunması için uğraşıyor. Bir anlık durum üzerinde psikolojik harekat yapılıyor. Olayları bir süreç içinde değerlendirmekte yarar var. Biten, sona eren bir durum yok. Küresel güç dengeleri ve gelişmeler, bir sıkıntının olacağını göstermiyor. Türkiye, böyle bir şeyden korkmaz.
Suriye sürecini Türkiye nasıl takip ediyor, çeşitli senaryolar masalarda yok mu?Türkiye, Suriye sürecini dünyada en iyi takip edebilecek bir ülke.
Yıllardan beri Suriye'nin kılcal damarları biliniyor. Arap Baharı başlayınca, ülkeler bazında bütün senaryolar masaya yatırıldı.
Türkiye'nin tecrübeli MİT ve Dışişleri gibi kurumları var. O bakımdan Batı Kürdistan korkutmacıları karşısında Türkiye şaşırmaz. Her senaryo biliniyor. Anlık değerlendirmeler yanlış. Önemli olan Suriye'de sonuçta ne olacak? O senaryo esastır.
Suriye'de esas senaryo ne?Esad gidecek. Hemen gitmeyebilir.
Önümüzdeki sürece bakalım. Esad sonrası, Suriye etnik ve coğrafi olarak bölünecek mi? Yoksa, Suriye bir bütün halinde kalacak ama toplumsal kesimler demokratik haklarını alacaklar. Yeni Anayasa, yeni hak ve özgürlükler dönemimi başlayacak. Bu iki senaryo içinde, küresel güçler coğrafi ayrışmaya giden bir Suriye istemiyor. Yani, Şam'da bütün Suriye'yi yönetecek geniş katılımlı bir model olacak. Diyelim, Lazkiye'de Nusayriler, Kamışlı'da Kürtler, başka tarafta Sünni Araplar ve ayrıca Hıristiyanlar, parçalanacak bir Suriye üzerinde küresel güç savaşlarının devamını sağlar. Bir parçaçığın İran'la, bir parçacığın İsrail'le ,Kürtlerin bir başka ülke ile ilişkilerini Suriye kaldıramaz.''
Küresel güçler ve bölgesel güçler,masada nasıl oturuyor?Ortadoğu'da coğrafi harita değil, küresel sermayeye açılacak demokrasiye geçirilmek istenen ülkeler var. Masada, ABD, Rusya, Türkiye ve Avrupa (Almanyaİngiltere-
Fransa ) var. Bölgenin, petrol yapısı, doğal gaz sahaları, boru hatları, denizyolları, yeni Ortadoğu güç haritasını çizdiriyor.
Rusya, PYD-Suriye Kürt liderleri ile görüştü mü? Çok dikkat çekici. Ders verici bir örnek. Sen Türkiye'sin, Müslim Salih'le o konuşmuş, sen de konuşacaksın. Küresel güç, çıkarına bakar. Türkiye'de çıkarına bakacak.
Sen onlardan önce, herkesle kapalı-açık devrede olacaksın.
Geleceğin politikası bu.
Barzani ve Batı Kürdistan bağlantısı işi ne olacak?Kuzey Irak Kürt yönetimini Türkiye yaratmadı. Irak anayasasına göre, Saddam döneminde de kuzey Irak gerçeği var. Amerikan'ın Irak işgali ile Kuzey Irak, gelişme fırsatını kullandı. Barzani, orada nasıl oturduğunu ve gelecekte nasıl oturmaya devam edeceğini bilir.
Elbette Suriye'deki Kürtlerle ilişki içinde olacak. Suriye'de ayrı bir Kürt bölgesi olamayacağı için,bu bölgenin Kuzey Irak'a coğrafi olarak bağlanması söz konusu olamaz.
Ekonomik ilişkilerini de kimse engelleyemez.
Barzani, ayrı devlet ilan eder mi?Küresel ve bölgesel dengeler, Ortadoğu'da ne Barzani'ye ne de Suriye'de ayrı bir bölgeye izin vermez. Uzun bir süre bu görülmüyor.
Bakan Davutoğlu'nun Erbil temaslarının anlamı ne?Türkiye, uzun zaman Kuzey Irak gerçeğini kabul etmedi.
Kırmızı çizgiler koydu.Stratejik gelişmeler iyi okundu, Türkiye-Barzani yakın ilişkileri başladı. Bu sadece Irak Kürtleri için geçerli değil.
Suriye, İran Kürtleri içinde geçerlidir.
Türkiye, tüm Kürtlere yakın olmak zorunda. Bu bakımdan, Batı Kürdistan psikolojik oyunlarına kanmadan, bütün Kürtlere el uzatmak, yakın olmak durumunda.
Oradan Türkiye için bir tehlike olmaz.
Dışişleri Bakanı Davutoğlu, Türkiye'nin elbette bazı sıkıntılarını anlatacak, Barzani'ye dikkatli adımlar atması konusunda uyaracak.
Müsteşarım, Suriye'de Salih özerklikten bahsediyor?Bahsedebilir, bu iş tamam noktasında değil ki. Bir siyasi parti, düşüncesini söyleyecek. Önemli olan yapabilir mi? Küresel ve bölgesel güç dengeleri açısından olmaz.
Türkiye, Suriye Kürtleri dahil her kesimin öncüsü olabilir mi?Olmak zorunda. Bunun için öncelikle kendi içimize bakacağız.
Kürt vatandaşlarımız demokratik çerçeve ile önünü görmelidir.İçi halletmeksek dışta yön çizemeyiz.
Tarih bize, Ortadoğu'da aktif rol veriyor,fırsatlar açıyor. Kendi Kürtlerimizi koruyacak, kollayacak.
Sonra küresel güç dengelerinde bu paradigma ile yer alacağız.
