Takvim.com.tr Sadece sizi değil çocuklarınızı da hasta ediyor: Bu besinleri tüketmek DNA'ya işliyor
Yapay tatlandırıcılar sadece tüketen bireyleri değil sonraki nesilleri de etkileyebilir mi? Yeni bir araştırma bu soruya dikkat çekici yanıtlar veriyor. Yapılan çalışma yapay tatlandırıcılara maruziyetin bağırsak mikrobiyotası ve gen ifadesinde nesiller boyu sürebilen değişikliklere yol açabileceğini ortaya koydu.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
Hızlı Özet Göster
- Şili Üniversitesi'nden araştırmacılar sukraloz ve stevia gibi yapay tatlandırıcıların metabolizma ve bağırsak sağlığı üzerindeki etkilerinin nesiller arası aktarılabileceğini tespit etti.
- 16 hafta süren deney sonucunda tatlandırıcı tüketen farelerin yavrularında kendileri hiç tatlandırıcı tüketmemelerine rağmen metabolik değişiklikler gözlemlendi.
- Frontiers in Nutrition dergisinde yayınlanan çalışmada her iki tatlandırıcının da kısa zincirli yağ asitleri seviyelerini düşürdüğü ve bağırsak mikrobiyal çeşitliliğini değiştirdiği belirlendi.
- Araştırmada bağırsakta iltihapla ilişkili genlerde artış, karaciğerde metabolizma ile ilişkili genlerde azalma tespit edildi ve bu değişimlerin bir kısmının yavru nesillere aktarıldığı görüldü.
- Sukraloz grubunun sonraki nesillerinde glisemik yanıtta hafif değişiklik gözlenirken, sukralozun etkilerinin steviaya göre daha kalıcı olduğu kaydedildi.
Şeker tüketiminin azaltılması amacıyla geliştirilen yapay ve doğal tatlandırıcılar uzun süredir "daha sağlıklı seçenek" olarak görülüyor. Ancak son yıllarda bu maddelerin metabolizma üzerindeki etkileri giderek daha fazla sorgulanıyor. Özellikle obezite ve insülin direnci gibi sorunların yaygınlığının azalmaması bilim insanlarını bu katkı maddelerinin rolünü yeniden değerlendirmeye yöneltiyor.
Şili Üniversitesi'nden araştırmacılar sukraloz ve stevia gibi yapay tatlandırıcıların metabolizma ve bağırsak sağlığı üzerindeki etkilerinin nesiller arası aktarılabileceğini tespit etti.
Araştırmanın amacı ne?
Bilim insanları yapay tatlandırıcıların etkilerinin yalnızca tüketen bireyle sınırlı kalıp kalmadığını yani nesiller arası aktarım olup olmadığını araştırdı. Şili Üniversitesi'nden biyolojik antropolog Francisca Concha Celume yaptığı açıklamada "Bu katkı maddelerinin tüketiminin artmasına rağmen obezite ve insülin direnci gibi metabolik bozuklukların yaygınlığının azalmamış olması ilgimizi çekti" dedi.
Bu kapsamda fareler üç gruba ayrıldı:
- Normal su tüketenler
- Sukraloz içeren su tüketenler
- Stevia içeren su tüketenler
Deney 16 hafta sürdü. Ardından bu farelerin yavruları (F1) ve torunları (F2) incelendi.
Önemli bir nokta: F1 ve F2 nesilleri hiç tatlandırıcı tüketmedi.
Fotoğraf Takvim.com.tr grafik servisi tarafından oluşturulmuştur.
Bağırsak mikrobiyotası ve metabolik etkileri neler?
Frontiers in Nutrition dergisinde yayınlanan bulgular, iki tatlandırıcı maddenin hem ebeveynlerde hem de yavrularında metabolizma ve inflamasyonla bağlantılı genlerin ekspresyonunu artırdığını ve kısa zincirli yağ asitleri (SCFA) konsantrasyonlarını düşürdüğünü gösterdi. Araştırma sonuçları her iki tatlandırıcının da bağırsak sağlığı üzerinde etkili olduğunu kaydetti.
- Kısa zincirli yağ asitleri (SCFA) seviyeleri azaldı
- Bağırsak mikrobiyal çeşitliliği değişti
- Bu etkiler sonraki nesillere de aktarıldı
- Özellikle sukralozun etkilerinin daha kalıcı olduğu gözlemlendi.
Çalışmada her iki tatlandırıcının da kısa zincirli yağ asitleri seviyelerini düşürdüğü ve bağırsak mikrobiyal çeşitliliğini değiştirdiği belirlendi.
Gen ekspresyonunda dikkat çeken değişimler kaydedildi
Araştırmacılar metabolizma ve inflamasyonla ilişkili bazı genleri inceledi. Bulgular şunları ortaya koydu:
- Bağırsakta iltihapla ilişkili genlerde artış görüldü
- Karaciğerde metabolizma ile ilişkili bazı genlerde azalma tespit edildi
- Bu değişimlerin bir kısmı yavru nesillere aktarıldı
Stevia da benzer etkiler gösterse de bu etkilerin nesiller boyunca devam etme gücü daha sınırlıydı.
Fotoğraf AA'dan servis edilmiştir.
Kan şekerini nasıl etkiliyor?
The Scientist'de yer alan habere göre ilk nesilde belirgin bir değişiklik gözlenmese de sukraloz grubunun sonraki nesillerinde glisemik yanıtın hafif şekilde değiştiği görüldü. Bu durum metabolik etkilerin zamanla ortaya çıkabileceğine işaret ediyor.
Yapay tatlandırıcılar gerçekten zararlı mı?
Bu çalışma yapay tatlandırıcıların doğrudan zararlı olduğunu kesin olarak kanıtlamasa da önemli bir ihtimali gündeme getiriyor:
👉 Bu maddeler, metabolizmayı ve bağırsak yapısını düşündüğümüzden daha derin ve kalıcı biçimde etkiliyor olabilir.
👉 Üstelik bu etkiler hiç tüketmeyen sonraki nesillere bile aktarılabilir.
Sukraloz grubunun sonraki nesillerinde glisemik yanıtta hafif değişiklik gözlenirken sukralozun etkilerinin steviaya göre daha kalıcı olduğu kaydedildi. Fotoğraf: sosyal medya
Nelere dikkat etmeli?
Bilim insanları mevcut bulguların kesin sonuçlara ulaşmak için henüz yeterli olmadığını özellikle vurgulamaktadır. Bununla birlikte dikkatli bir yaklaşım benimsemek önem taşımaktadır. Yapay tatlandırıcıların tüketiminde aşırıya kaçılmaması, dengeli ve kontrollü kullanımın tercih edilmesi önerilmektedir. Sonuç olarak "şekersiz" ifadesi her zaman tamamen güvenli olduğu anlamına gelmemektedir.
