Takvim.com.tr Neden yorgun uyanıyoruz? Çok rüya görenlerin bilmediği o gerçek
Sabah uyandığınızda kendinizi dinlenmiş hissetmek yerine bitkin ve halsiz hissediyorsanız, bunun nedeni sandığınız gibi yoğun rüyalar olmayabilir. Uzmanlara göre birçok kişi, canlı rüyalar gördüğü gecelerin ardından yaşadığı yorgunluğu doğrudan rüyalara bağlasa da bilimsel araştırmalar farklı bir tablo ortaya koyuyor.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
Hızlı Özet Göster
- Sabah yorgun uyanmanın nedeni rüyaların kendisi değil, gece boyunca yaşanan kısa süreli uyanmalar ve derin uyku süresinin azalması olduğu bilimsel araştırmalarla ortaya kondu.
- Uzmanlar, insanların her gece dört ila altı REM döngüsü yaşadığını ve rüyaların gerçek zamanlı ilerlediğini, 20 dakika sürmüş gibi gelen bir rüyanın gerçekten de o kadar uzun sürdüğünü belirtiyor.
- Rüyaları hatırlayabilmek için rüya sırasında veya hemen sonrasında uyanmak gerekiyor ve bu uyanmalar fark edilmeyecek kadar kısa olsa bile derin uyku süresini azaltabiliyor.
- Beynin gün boyunca biriken adenozin maddesini temizlemesi özellikle derin uyku sırasında gerçekleşiyor ve sık bölünen uyku bu süreci zorlaştırarak sabah yorgunluğuna neden oluyor.
- Neredeyse her sabah rüyaları ayrıntılı hatırlayan ve sürekli yorgun hisseden kişilerin uyku kalitesinin düştüğü ve günlük yaşamı etkilemeye başlaması halinde sağlık profesyoneline başvurulması gerektiği belirtiliyor.
Özellikle duygusal açıdan etkileyici ve gerçekçi rüyalar gören kişiler, gece boyunca daha fazla uyandıkları için sabahları yorgun kalkabiliyor. Araştırmalar, asıl sorunun rüyaların kendisinden çok, uyku düzeninin bölünmesi ve derin uyku süresinin azalması olduğunu gösteriyor.
HER GECE RÜYA GÖRÜYORUZ
Uzmanlar, insanların her gece birden fazla kez rüya gördüğünü belirtiyor. Ancak herkes gördüğü rüyaları hatırlamıyor. Rüyaların büyük bölümü, uyku süresinin yaklaşık yüzde 20 ila 25'ini oluşturan Hızlı Göz Hareketi (REM) evresinde gerçekleşiyor.
Bir gece boyunca ortalama dört ila altı REM döngüsü yaşanırken, sabaha doğru bu dönemlerin süresi giderek uzuyor. REM evresinde veya hemen sonrasında uyanan kişiler ise gördükleri rüyaları hatırlama konusunda daha avantajlı oluyor.
RÜYALARIMIZI NASIL HATIRLARIZ?
Bir rüyanın hafızada kalıp kalmaması birçok faktöre bağlı. Rüyanın duygusal yoğunluğu, gece yaşanan kısa süreli uyanmalar ve beynin uyku sırasında anıları işleme biçimi bu süreçte etkili rol oynuyor.
Araştırmalar, sık sık canlı ve duygusal rüyalar hatırlayan kişilerin genellikle daha hafif ve kesintili bir uyku düzenine sahip olduğunu ortaya koyuyor.
REM UYKUSUNDA BEYİN NELER YAPIYOR?
REM evresinde beyin, neredeyse uyanıkken olduğu kadar aktif çalışıyor. Buna karşın vücut büyük ölçüde hareketsiz kalıyor. Kaslar geçici olarak devre dışı bırakılıyor ve bu sayede kişi rüyasında yaşadıklarını fiziksel olarak gerçekleştirmiyor.
Bu süreçte duyguların işlenmesinden sorumlu olan amigdala, hipokampus ve talamus oldukça aktif hale gelirken, mantıklı düşünme ve karar verme süreçlerini yöneten prefrontal korteks daha düşük seviyede çalışıyor. Bu nedenle rüyalarda yaşanan olaylar son derece gerçekçi hissedilse de çoğu zaman mantık kurallarına uymuyor.
RÜYALAR SANILDIĞINDAN DAHA UZUN SÜREBİLİYOR
Birçok kişi rüyaların birkaç saniyelik görüntülerden oluştuğunu düşünse de bilimsel veriler bunun doğru olmadığını gösteriyor. Uzmanlar, REM dönemindeki rüyaların çoğunlukla gerçek zamanlı ilerlediğini belirtiyor.
Araştırmalarda REM uykusundan uyandırılan kişilerin anlattığı rüyaların süresi, içinde bulundukları REM evresinin uzunluğuyla büyük ölçüde örtüşüyor. Başka bir deyişle, kişiye 20 dakika sürmüş gibi gelen bir rüya gerçekten de yaklaşık o kadar uzun sürmüş olabiliyor.
RÜYALAR MI YORUYOR, BÖLÜNEN UYKU MU?
Uzmanlara göre yaygın inanışın aksine, rüyaların kendisi doğrudan yorgunluğa neden olmuyor. Her ne kadar REM evresinde beyin aktif çalışsa da, bu durum tek başına ertesi gün hissedilen bitkinliği açıklamıyor.
Asıl etkenin, rüya sırasında veya sonrasında yaşanan kısa süreli uyanmalar olduğu düşünülüyor. Çünkü bir rüyayı hatırlayabilmek için çoğu zaman o sırada ya da hemen sonrasında uyanmak gerekiyor. Bu uyanmalar, fark edilmeyecek kadar kısa olsa bile derin uyku süresini azaltabiliyor.
DERİN UYKU NEDEN BU KADAR ÖNEMLİ?
Uyku sırasında beyinde biriken adenozin adlı madde temizleniyor. Gün boyunca artan adenozin seviyesi, kişinin uyku ihtiyacını artıran temel faktörlerden biri olarak kabul ediliyor.
Bu temizleme işlemi özellikle derin uyku sırasında daha etkili gerçekleşiyor. Ancak sık sık bölünen uyku, beynin bu süreci tamamlamasını zorlaştırabiliyor. Sonuç olarak kişi yeterli süre uyumuş olsa bile sabah kendini yorgun hissediyor.
REM UYKUSUNDAN UYANMAK DAHA ZOR
REM evresinde uyanan kişilerde "uyku ataleti" olarak adlandırılan durum daha sık görülüyor. Bu süreçte kişi bir süre boyunca sersemlemiş, zihinsel olarak bulanık ve enerjisiz hissedebiliyor.
Uzmanlar, sabah yaşanan yorgunluğun çoğu zaman rüya görmekten değil, beynin hangi uyku evresinden uyandırıldığından kaynaklandığını vurguluyor.
REM TOPARLANMASI NEDİR?
Uyku süresi kısaldığında veya sık sık kesildiğinde beyin, sonraki gecelerde kaybettiği REM süresini telafi etmeye çalışıyor. Bilim insanlarının "REM toparlanması" olarak adlandırdığı bu süreçte kişi daha uzun ve yoğun REM dönemleri yaşayabiliyor.
Ancak uzmanlar bunun başlı başına bir sorun olmadığını, asıl problemin uyku düzenini bozan faktörler olduğunu ifade ediyor.
SÜREKLİ YORGUN UYANIYORSANIZ DİKKAT
Eğer neredeyse her sabah rüyalarınızı ayrıntılı şekilde hatırlıyor, gece boyunca sürekli rüya gördüğünüzü düşünüyor ve gün içinde kendinizi yorgun hissediyorsanız, bu durum uyku kalitenizin düştüğüne işaret ediyor olabilir.
Uzmanlar, uyku problemlerinin günlük yaşamı, ruh halini ve iş performansını etkilemeye başlaması halinde bir sağlık profesyoneline başvurulmasını öneriyor.
(Science Alert, Takvim foto arşiv)
Sena Demiröz Takvim.com.tr Sağlık