Okyanusun kalbi yavaşlıyor mu? Dev sistemde endişe verici bulgular

Dünya genelinde sıcaklık rekorları peş peşe kırılırken Atlantik Okyanusu'nun kuzeyinde yaşanan sıra dışı bir gelişme bilim insanlarının dikkatini çekiyor. Grönland ile İzlanda arasında bulunan geniş bir deniz alanı küresel ısınma eğilimine rağmen yıllardır soğumaya devam ediyor. Uzmanlara göre bu gizemli "soğuk kütle", gezegenin iklim dengesini belirleyen en önemli okyanus akıntılarından birinin zayıfladığına işaret ediyor olabilir.

Grönland ve İzlanda'nın güneyindeki geniş bir Atlantik Okyanusu bölgesi küresel ısınmaya rağmen 19. yüzyıldan bu yana yaklaşık 1 derece Celsius soğudu.

Grönland'ın güneyinde dikkat çeken anomali

Küresel sıcaklık rekorlarının peş peşe kırıldığı bir dönemde Atlantik Okyanusu'nun kuzeyinde bilim insanlarının dikkatini çeken sıra dışı bir gelişme yaşanıyor. Grönland ve İzlanda'nın güneyinde bulunan geniş bir okyanus bölgesi çevresindeki suların aksine uzun yıllardır soğumaya devam ediyor.

Bilim dünyasında "Atlantik soğuk lekesi" veya "soğuk kütle" olarak adlandırılan bu alanın, iklim sisteminin en kritik unsurlarından biri olan Atlantik Meridyen Devrilme Dolaşımı'nın (AMOC) zayıfladığını gösteriyor olabileceği belirtiliyor.

Yeni bir araştırmaya göre, Atlantik Okyanusu'ndaki ʺsoğuk kütleʺ küresel sıcaklıkları alt üst ederek kuraklığa ve diğer etkilere yol açabilir. (NASA)

150 yılda tersine dönen sıcaklık eğilimi

Araştırmacıların verilerine göre söz konusu bölgede deniz yüzeyi sıcaklıkları 19. yüzyıldan bu yana yaklaşık 1 derece Celsius (1,8 Fahrenheit) azaldı. Bu durum dünyanın büyük bölümünde gözlenen genel ısınma eğilimiyle çelişiyor. Uzmanlara göre bu anormal soğuma Atlantik'teki büyük ölçekli okyanus akıntılarında yaşanan değişimlerin önemli bir göstergesi olabilir.

Bilim insanları bu soğumanın Atlantik Meridyen Devrilme Dolaşımı'nın (AMOC) zayıfladığına işaret edebileceğini belirtiyor.

AMOC neden bu kadar önemli?

AMOC, tropikal bölgelerden kuzeye doğru sıcak su taşıyan devasa bir okyanus dolaşım sistemi olarak biliniyor. Bu sistem Avrupa'nın görece ılıman iklimini koruyor, İngiltere ve Kuzey Avrupa'nın aşırı soğumasını engelliyor. Kuzey Amerika'nın doğu kıyılarındaki iklim dengelerine katkı sağlıyor ve deniz ekosistemlerinin sürdürülebilirliği açısından kritik rol oynuyor. Bilim insanları, bu akıntı sistemindeki belirgin bir yavaşlamanın yalnızca Atlantik'i değil, küresel iklim düzenini de etkileyebileceğini vurguluyor.

İklim modellemeleri AMOC'un bu yüzyılın sonuna kadar yüzde 43 ila yüzde 59 arasında yavaşlayabileceğini öngörüyor.

Atmosfere aktarılan ısı azalıyor

NY Post'ta yer alan habere göre yeni araştırmada dikkat çeken bulgulardan biri de son 50 yılda okyanustan atmosfere taşınan ısı miktarında önemli bir düşüş yaşanması oldu. Araştırmacılar, kutup çevresindeki soğumanın büyük ölçüde AMOC'un zayıflamasıyla bağlantılı olduğunu düşünüyor. Bu durum kuzey enlemlerine ulaşan sıcak su miktarının azalabileceğine işaret ediyor.

AMOC'un zayıflaması durumunda Kuzey Yarımküre'nin bazı bölgelerinde sıcaklıklar 15 derece Celsius'a kadar düşebilir ve Avrupa'nın iklim dengesi değişebilir.

Yüzyıl sonuna kadar büyük yavaşlama riski

Daha önce yapılan iklim modellemeleri AMOC'un bu yüzyılın sonuna kadar yüzde 43 ila yüzde 59 arasında yavaşlayabileceğini öne sürüyor. Bazı uzmanlar bu tahminlerin önceki çalışmalara göre çok daha yüksek bir gerilemeye işaret ettiğini belirtiyor. Akıntı sistemindeki bu zayıflamanın devam etmesi halinde iklim üzerinde geri dönüşü zor etkiler ortaya çıkabilir.

Atlantik Okyanusu'ndaki ʺsoğuk kütleʺnin haritası (mavi renkte gösterilmiştir). (Kai-Yuan)

"Dönüm Noktası" senaryosu korkutuyor

Bilim insanlarının en çok endişe ettiği senaryolardan biri AMOC'un kritik bir eşiği geçerek ciddi ölçüde zayıflaması veya çökmesi. Araştırmaya göre böyle bir durumda Kuzey Yarımküre'nin bazı bölgelerinde sıcaklıklar ciddi şekilde düşebilir ve Avrupa'nın iklim dengesi değişebilir. Yağış düzenleri bozulabilir ve tarımsal üretim üzerinde büyük baskılar oluşabilir. Bazı modellemeler, belirli bölgelerde sıcaklıkların yaklaşık 15 derece Celsius'a (27 Fahrenheit) kadar gerileyebileceğini ortaya koyuyor.

Son 50 yılda okyanustan atmosfere taşınan ısı miktarında önemli bir düşüş yaşandı.

AMOC zayıflarsa iklim dengeleri değişebilir

Araştırmacılar Atlantik Meridyen Devrilme Dolaşımı'nın (AMOC) zayıflamasının yalnızca bölgesel bir soğuma riski yaratmayacağını, küresel ölçekte önemli iklim değişikliklerini de beraberinde getirebileceğini belirtiyor. Uzmanlara göre akıntı sistemindeki yavaşlama özellikle Akdeniz havzası ve Güney Avrupa'da yağış düzenlerini değiştirerek uzun süreli kuraklıkları tetikleyebilir ve tarımsal üretim üzerinde ciddi baskı oluşturabilir.

Bunun yanı sıra Kuzey Amerika'nın Atlantik kıyılarında deniz seviyelerinin daha hızlı yükselmesi ihtimali bulunurken okyanus sıcaklıklarındaki değişimlerin balık popülasyonlarından deniz canlılarının göç rotalarına kadar birçok ekolojik süreci etkileyebileceği ifade ediliyor. Bilim insanları, Atlantik'te tespit edilen gizemli soğuk bölgenin iklim sistemindeki daha büyük değişimlerin erken bir işareti olabileceğini vurgulayarak AMOC'taki gelişmelerin yakından izlenmesinin büyük önem taşıdığına dikkat çekiyor.

Haberde kullanılan fotoğraflar AA'dan servis edilmiştir.

85 yıllık atmosfer arşivi açıldı: Doğduğunuz gün ve saatte hava nasıldı?

85 yıllık atmosfer arşivi açıldı: Doğduğunuz gün ve saatte hava nasıldı?

SONRAKİ HABER

Nesli tükendi sanılan cüce tilki!

ÖNCEKİ HABER

Fizik kuralları izin vermiyor: Uzaylılar neden aramızda değil?

Zeynep Durusoy Takvim.com.tr Haberler