Takvim.com.tr ABD'de kabul ettiler, Türkiye’de at koşturuyorlar! Meta Türkiye'de de adım atmalı
ABD’de hakkında açılan davalar sonucu 17 milyar dolar ödemeyi ve genç kullanıcılara yönelik radikal kısıtlamaları kabul eden Meta, güvenlik önlemlerini sadece ABD ile sınırlı tutarak büyük bir çifte standarda imza attı. Türkiye'den her yıl 200 milyar lira reklam geliri elde eden platformun Türk çocuklarını dijital tehlikelere karşı korumasız bırakmasına aileler ve uzmanlar sert tepki gösterdi. Küresel çaptaki tepkiler ve AB'nin 12 milyar dolarlık ceza riski büyürken, uzmanlar kısıtlamaların Türkiye’de de bir "ulusal güvenlik meselesi" olarak derhal uygulanması gerektiğini vurguluyor
Takvim.com.tr Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
Sosyal medya devi Meta, ABD'de hakkında açılan dev davalarda köşeye sıkışınca geri adım atmak zorunda kaldı. Bağımlılığa neden olduğu gerekçesiyle 29 eyalette hakkında dava açılan şirket; Facebook ve Instagram'ın çocuk ve gençler üzerinde bağımlılık yarattığını, kullanıcı güvenliği konusunda kamuoyunu yanılttığını kabul ederek 17 milyar dolarlık devasa bir ceza ve yeni kısıtlamalar karşılığında uzlaşmaya vardı. Şirket bu anlaşmayla ABD'deki büyük cezalardan kurtuldu ancak güvenlik tedbirlerini sadece ABD ile sınırlı tutması dünyayı ayağa kaldırdı.
Instagram ve Facebook, ABD’de çocukları koruma kararı aldı. Türk aileler de RTÜK’ün harekete geçmesini istedi. (Fotoğraflar Takvim Fotoğraf Arşivi’nden alınmıştır.)
AYNI KURALLAR TÜRKİYE'DE DE UYGULANSIN
Yıllık geliri 210 milyar doları aşan Meta için 17 milyar dolarlık ceza "çerez parası" olarak görülürken, Türkiye'den her yıl yaklaşık 200 milyar liralık reklam parasını kasasına koyan şirketin çifte standardı büyük tepki topladı. Türk aileleri, "ABD'de yaşayan çocuklar ve gençler korunurken, bizim çocuklarımız bu dijital teröre maruz kalmamalı. Çocuk aynı çocuk. Güvenlik neden farklı? Aynı kurallar Türkiye'de de uygulansın" diyerek isyan etti. META ise yükselen bu tepkilere yine sessiz kalmayı tercih etti. Aileler RTÜK'ün de harekete geçmesini istedi.
DÜNYADAN ÇİFTE STANDARDA SERT TEPKİ
Zehirli algoritmalarla gençleri zehirlediğini kabul eden şirketin koruma kalkanını yalnızca ABD ile sınırlı tutması, küresel düzeyde düzenleyicileri ve siyasileri harekete geçirdi:
Avustralya: İletişim Bakanı Anika Wells, bu hamlenin şirketlerin istedikleri takdirde gençleri koruyabileceğini ancak bunu bugüne kadar kasıtlı olarak tercih etmediklerini net bir şekilde gösterdiğini savundu.
İngiltere: Çalışma ve Emeklilik Bakanı Pat McFadden, Meta'nın yargılanmak yerine uzlaşmayı seçmesinin dikkat çekici olduğunu belirterek, "ABD'deki çocukların buradaki çocuklardan daha yüksek düzeyde korunmasını kabul edemeyiz" dedi.
Güney Kore: Medya Denetleme Kurulu, Meta'nın taahhüt ettiği önlemlerin küresel olarak uygulanmasını talep etti.
Filipinler: Bilgi ve İletişim Bakanı Henry Aguda, "Çifte standardı kabul edemeyiz" yorumunu yaptı.
META'YA 12 MİLYAR DOLARLIK YENİ CEZA KAPIDA
Avrupa Birliği cephesinde de Meta üzerindeki çember daralıyor. Avrupa Komisyonu, Facebook ve Instagram'ın bağımlılık yapıcı tasarımı nedeniyle Mayıs 2024'te başlattığı Dijital Hizmetler Yasası (DSA) ihlal soruşturmasına dikkati çekerek platform üzerindeki denetimlerin sıkılaşacağı sinyalini verdi. Komisyon, Nisan 2026'da Meta'nın Instagram ve Facebook'ta 13 yaş altı kullanıcıları etkili biçimde engelleyemediğine dair ön bulgularını açıkladı. İhlal kesinleşirse şirket küresel yıllık cirosunun yüzde 6'sına kadar ceza ödemek zorunda kalabilecek. Meta'nın 2025 cirosu üzerinden hesaplandığında bu oran, tek başına 12 milyar dolara yaklaşan bir tutara işaret ediyor.
Benzer sertlikte bir emsal de geçtiğimiz haftalarda ortaya çıktı; AB'nin veri düzenleyicisi, kullanıcı verilerini Çin'e aktardığı gerekçesiyle TikTok'a 530 milyon euro ceza kesti.
Polonya ise Meta'nın zararlı reklam ve içeriklere karşı yetersiz müdahalesini gerekçe göstererek AB Komisyonu'ndan şirkete 250 milyon euro ceza uygulamasını talep etti.
UZMANLARDAN UYARI: "BU BİR ULUSAL GÜVENLİK MESELESİDİR"
Öte yandan Sabah'ta yer alan detaya göre konuyu değerlendiren İletişim Uzmanı Prof. Dr. Serhat Ulağlı, ABD'de gençlerin sosyal medya kullanımına yönelik getirilen kısıtlamaların Türkiye'de de derhal uygulanması gerektiğini söyledi.
Ulağlı, sosyal medyanın yaygın kullanımının bireylerde psikolojik ve fizyolojik sorunlara yol açtığının bilimsel olarak kanıtlandığını belirtti. Yoğun sosyal medya kullanımı kimliksizleştirme, cinsiyetsizleştirme, milli ve manevi duygulardan uzaklaşma gibi sonuçları tetiklemekte olduğuna dikkat çeken Ulağlı sosyal medya ve dijital içeriklerin yönetiminin bir tercih değil, 'ulusal güvenlik meselesi' olduğunu vurguladı.
Öte yandan Yeşilay Cemiyeti de ülkemizde yaş sınırının çocukların dijital güvenliği açısından tek başına yeterli olmadığını belirterek, sosyal medya platformlarına "güvenli tasarım" çağrısında bulundu.
İŞTE META'NIN ABD'DE UYGULAYACAĞI YENİ KURALLAR
ABD'de 2023'te açılan dev davada geri adım atan Meta'nın genç kullanıcılar için varsayılan ayar haline getirmeyi kabul ettiği yeni kısıtlamalar ve ebeveyn denetim araçları şu şekilde sıralandı:
EKRAN SÜRESİ VE ZAMAN YÖNETİMİ
Günlük 2 saat sınırı: Instagram ve Facebook'ta 18 yaş altı kullanıcılar için günlük toplam kullanım süresi otomatik olarak 2 saat ile sınırlandırılacak. Bu sınırı yalnızca doğrulanmış ebeveyn kaldırabilecek. Eğer diğer rakip platformlar da bu kurala katılırsa süre 1 saate düşecek.
Gece modu ve yasağı: 18 yaş altı kullanıcıların hesapları için yerel saatle gece 00.00 ile sabah 06.00 arasında ebeveyn onayı olmadan platformlara erişim tamamen engellenecek. Gece saatlerinde bildirimler de kapatılacak.
Okul modu: Okul yılı boyunca, hafta içi 08.00 - 15.00 saatleri arasında uygulamalardan gelen anlık bildirimlerin büyük bölümü otomatik olarak kapatılacak.
Mola hatırlatıcıları: Gençler uygulamayı aralıksız 20 dakika kullandığında ekranı kapatmaları yönünde uyarılar alacak.
GİZLİLİK, İÇERİK VE İLETİŞİM KISITLAMALARI
Otomatik gizli hesap: 18 yaş altındaki tüm yeni hesaplar varsayılan olarak gizli profil şeklinde açılacak.
Mesajlaşma engeli: Gençler, yalnızca halihazırda takipleştikleri veya rehberlerinde kayıtlı olan kişilerden mesaj alabilecek. Tanımadıkları yetişkinlerin mesaj atması tamamen engellenecek.
Etiketleme sınırı: Gençleri gönderilerde yalnızca takip ettikleri kişiler etiketleyebilecek veya onlar hakkında konuşabilecek.
Beğeni sayısı gizleme: 18 yaşından küçüklerin gönderilerindeki beğeni ve reaksiyon sayıları sosyal karşılaştırma ve rekabeti azaltmak amacıyla varsayılan olarak gösterilmeyecek.
Filtre yasağı: 18 yaş altındaki kullanıcılar için kozmetik prosedürleri teşvik eden görüntü filtreleri yasaklanacak.
Hızlı şikayet mekanizması: Gençlerin zararlı içerikleri bildirmesi için yeni mekanizmalar oluşturulacak ve Meta bu bildirimlerin yüzde 90'ına altı saat içinde yanıt vermek zorunda kalacak.
GELİŞMİŞ EBEVEYN DENETİMİ VE YAŞ TESPİTİ
Genişletilmiş izleme: Bağlantılı ebeveyn hesabı; çocuğun hesap ayarlarını görecek ve kullanım süresini takip edebilecek.
Yetişkin iletişimi bildirimi: Genç bir hesap, ilk kez bir yetişkinle mesajlaşmaya başladığında ebeveyne günlük bildirim gidecek.
Kritik arama uyarıları: Çocuklar intihar, kendine zarar verme gibi hassas kelimeler aradığında ebeveynler anında bilgilendirilecek.
META AI kontrolü: Ebeveynler, çocuklarının son 7 günde META'nın yapay zekasına hangi konuları danıştığını görebilecek.
Yapay zeka ve bağımsız denetim: META, yaşını büyük gösteren kullanıcıları tespit etmek için yeni bir yapay zeka sistemi devreye alacak. Şirketin tüm bu kurallara uyup uymadığını takip etmek üzere bağımsız bir denetçi kurul atanacak.
TAKVİM UYGULAMASINI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYIN
