Takvim.com.tr Meta tilkilik peşinde: Çocuk güvenliği kalkanı sadece ABD’ye var... Türkiye'den sınırlama gelir mi? Uzmanından kriminal zaman dilimi uyarısı
ABD'de çocukların sosyal medya bağımlılığı nedeniyle Meta'ya milyarlarca dolarlık fatura çıkarılırken, şirket Facebook ve Instagram'da günlük kullanım ve gece erişim sınırı gibi sert önlemleri yalnızca ABD'de uygulamaya hazırlanıyor. Meta'nın rakiplerini de aynı kurallara çekmek için anlaşmanın 5,3 milyar dolarlık bölümünü şartlı hale getirmesi dikkat çekerken, Türkiye için kritik soru gündeme geldi. ABD'de çocukları korumak için atılan bu adımlar neden Türkiye'de de uygulanmasın? A Haber canlı yayınına bağlanan Sosyal Medya Uzmanı Prof. Dr. Levent Eraslan, Avustralya ve Almanya'daki sert yaptırımları örnek göstererek Türkiye'de de sosyal medya platformlarına yönelik daha etkin bir denetim mekanizmasına ihtiyaç olduğunu ortaya koydu.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
ABD'de ailelerin sosyal medya devlerine karşı yürüttüğü mücadelede kritik bir dönemece girildi.
Çocukların ruh sağlığını olumsuz etkileyen ve genç kullanıcıları platformlarda daha uzun süre tutmak için bağımlılık yaratıcı özellikler kullanmakla suçlanan Meta, 47 eyalet, Washington DC ve ABD'ye bağlı bölgelerle 16,68 milyar dolara kadar uzlaşmaya vardı.
10 YILA YAYILAN ÖDEMELER
Facebook ve Instagram'ın sahibi şirket, anlaşma kapsamında 10 yıla yayılan ödemelerle yaklaşık 18 milyar dolara varan bir bedeli kabul etti. Bunun yanında 18 yaşından küçük kullanıcılar için platformların çalışma biçimini değiştirecek yeni güvenlik kuralları uygulanacak.
GÜNDE 2 SAATLİK SINIRLAMA
Yeni düzenlemeye göre 13-17 yaş grubundaki kullanıcılar için Facebook ve Instagram'daki toplam kullanım süresi varsayılan olarak günde iki saatle sınırlandırılacak.
Bu süre dolduğunda genç kullanıcılar, ebeveynlerinin izni olmadan platformlara erişemeyecek. Ayrıca gece yarısından sabah 06.00'ya kadar çocukların uygulamalara erişimi varsayılan olarak engellenecek.
Meta ayrıca diğer sosyal medya platformlarının da benzer süre sınırlamaları getirmesi halinde genç hesaplarının kullanımını günde yalnızca bir saatle sınırlamayı kabul etti.
Genç bir hesap, ilk kez yetişkin bir hesapla mesajlaşmaya başladığında denetleyici ebeveyn Meta'dan günlük bildirim alacak. Bu bildirimde yetişkin hesabın profiline ulaşılmasını sağlayan bir bağlantı da bulunacak.
Ebeveynler ayrıca çocuklarının intihar, kendine zarar verme veya yeme bozukluklarıyla bağlantılı anahtar kelimeleri araması durumunda da bilgilendirilecek.
GECE YARISI "KAPATMA" DÖNEMİ
Meta'nın yeni sisteminde çocukların sosyal medya kullanımı yalnızca süreyle sınırlandırılmayacak.
00.00-06.00 saatleri arasında "Night Mode" uygulanacak. Bu saatlerde genç kullanıcıların Facebook ve Instagram'a erişimi engellenecek.
Okul saatlerinde de bildirimler susturulacak. Meta'nın planına göre hafta içi 08.00-15.00 arasında çocuklara gönderilen bildirimlerin büyük bölümü kapatılacak.
"BEĞENİ" SAYILARI ÇOCUKLARDAN GİZLENECEK
Yeni dönemde çocukların sosyal medya üzerindeki psikolojik baskısını artırabilecek bazı özellikler de hedefte.
18 yaşından küçük kullanıcılar için gönderilerdeki beğeni ve tepki sayıları varsayılan olarak gizlenecek.
Çocukların kullanımına yönelik bazı güzellik ve aşırı makyaj filtreleri de engellenecek.
META, TİKTOK VE YOUTUBE'U DA İÇİNE ÇEKMEK İSTİYOR
Meta'nın ödeyeceği toplam rakam da dikkat çekiyor.
Anlaşmanın yaklaşık 5,3 milyar dolarlık bölümü, TikTok ve YouTube gibi diğer büyük platformların da benzer çocuk güvenliği önlemlerini kabul etmesi halinde ödenecek. Meta böylece yalnızca kendi platformlarında değil, tüm sosyal medya sektöründe ortak bir standart oluşturulmasını talep ediyor.
Yani Meta'nın mesajı açık: "Çocuklar bir uygulamadan diğerine geçiyorsa, mücadele sadece Facebook ve Instagram'la sınırlı kalmamalı."
Şirket, çarşamba günü yayımladığı açık mektupta TikTok ve YouTube'a da genç hesaplara yönelik benzer düzenlemeleri hayata geçirme çağrısı yaptı. Şirketin hukuk işlerinden sorumlu yöneticisi CJ Mahoney, gençlerin onlarca uygulama arasında rahatlıkla geçiş yapabildiğine dikkat çekerek sektör genelini kapsayan bir çözüm gerektiğini söyledi.
Dijital savunuculuk grubu Tech Oversight Project ise Kongre'ye çağrıda bulunarak bu sınırlamaların yalnızca Meta ile sınırlı kalmamasını, tüm sosyal medya platformlarında zorunlu ve kalıcı hale getirilmesini istedi.
META TİLKİLİK PEŞİNDE: SADECE ABD'DE GEÇERLİ OLACAK
Ancak şirket, bu koruma kalkanının şimdilik sadece ABD'deki kullanıcılar için geçerli olacağını açıkladı.
İşte tam da bu noktada gözler Türkiye'ye çevrildi.
ABD'de milyarlarca dolarlık yaptırım ve kapsamlı güvenlik kurallarıyla karşı karşıya kalan sosyal medya şirketlerinin, Türkiye'de de benzer yükümlülüklerle karşılaşması gerektiği belirtiliyor.
ABD'de çocukları koruyan kurallar Türkiye'deki çocuklar için neden uygulanmasın?
UZMANLARDAN TÜRKİYE ÇAĞRISI: META'YA DA TİKTOK'A DA YAPTIRIM
Sosyal medya uzmanı Prof. Dr. Levent Eraslan, A Haber ekranlarında konuya ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Eraslan, Türkiye'de bir kişinin günde ortalama 3 saat 5 dakika sosyal medyada vakit geçirdiğine dikkat çekerek, özellikle gençlerin algoritmalar tarafından platformlarda daha uzun süre tutulduğunu söyledi.
Sosyal medya şirketlerinin Türkiye'yi en önemli pazarlarından biri olarak gördüğünü belirten Eraslan, Avrupa ve ABD'de uygulanan kurallara dikkat çekerek Türkiye'deki denetimlerin de daha bağlayıcı hale getirilmesi gerektiğini vurguladı.
Eraslan, Türkiye'de yasaların bulunduğunu ancak teknolojinin çok hızlı gelişmesi nedeniyle mevcut düzenlemelerin yeni tehditlere yetişmekte zorlandığını belirtti.
Özellikle TikTok konusunda ciddi uyarılarda bulunan Eraslan, gece saatlerinde çocukların platformlarda karşılaştığı içeriklere dikkat çekerek ailelere de önemli sorumluluk düştüğünü ifade etti.
Uluslararası alandaki yaptırımlardan örnekler veren Prof. Dr. Levent Eraslan, "Avustralya'da yaş sınırı var, 16 yaş. Aşağı inemezsin, indiği anda cezayı kesiyor. Almanya bu konuda çok büyük oranda para cezaları kesiyor, 50 milyon Euro'ya varana kadar." dedi.
"GECE 02.00-05.00 ARASINA DİKKAT"
Eraslan, çocukların dijital ayak izlerinin aileler tarafından takip edilmesi gerektiğini belirterek özellikle 02.00-05.00 saatleri arasına dikkat çekti.
Çocukların odalarında telefon ve tabletleriyle uzun süre yalnız bırakılmaması gerektiğini belirten Eraslan, ailelerin çocuklarıyla dijital dünyada ne yaptıkları konusunda iletişim kurmaları gerektiğini söyledi.
Ailelere seslenen Eraslan, "Lütfen anne ve babalar, çocuklarınızın dijital ayak izlerini takip edin. Gece 02:00-05:00 arası kriminal zaman dilimidir. Her türlü problemin çıktığı zaman dilimidir." uyarısında bulundu.
Türkiye'de 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımına yönelik düzenlemeler gündemdeyken uzmanlar, yalnızca yaş sınırının yeterli olmayacağı görüşünde.
Çünkü mesele artık sadece "çocuk sosyal medyaya girebilir mi?" sorusundan ibaret değil.
Çocuk platforma girdikten sonra karşısına hangi içerik çıkıyor, algoritma onu ne kadar süre ekranda tutuyor, gece saatlerinde ne görüyor, hangi yetişkinlerle iletişim kuruyor ve platform çocuğun verilerini nasıl kullanıyor?
ABD'deki yeni düzenleme, tartışmanın tam da bu noktaya taşındığını gösteriyor.
TÜRKİYE İÇİN EMSAL OLABİLİR
ABD'deki gelişme Türkiye için emsal niteliğinde değerlendirilebilir.
Sosyal medya platformlarının yalnızca içeriklerden değil, kullanıcıyı platformda daha uzun süre tutmaya yönelik algoritmik sistemlerden de sorumlu tutulması gerektiği belirtiliyor.
TikTok başta olmak üzere Instagram, Facebook ve diğer büyük platformların da çocukların güvenliğini merkeze alan daha sıkı kurallara tabi olması gerektiği ifade ediliyor.
META'YA ÇİFTE STANDART TEPKİSİ
Çocukları koruma kalkanının yalnızca ABD ile sınırlı tutulacağının açıklanması tepkileri beraberinde getirdi.
- Avustralya İletişim Bakanı Anika Wells, söz konusu hamlenin şirketlerin istedikleri takdirde gençleri koruyabileceğini ancak bunu bugüne kadar kasıtlı olarak tercih etmediklerini net bir şekilde gösterdiğini savundu.
- Avrupa Birliği (AB) Avrupa Komisyonu, Facebook ve Instagram'ın bağımlılık yapıcı tasarımı nedeniyle Mayıs 2024'te başlattığı Dijital Hizmetler Yasası ihlal soruşturmasına dikkati çekerek platform üzerindeki denetimlerin sıkılaşacağı sinyalini verdi.
- İngiltere Çalışma ve Emeklilik Bakanı Pat McFadden, Meta'nın yargılanmak yerine uzlaşmayı seçmesinin dikkati çekici olduğunu belirterek, "ABD'deki çocukların buradaki çocuklardan daha yüksek düzeyde korunmasını kabul edemeyiz." dedi.
