Özel Haber Fransa dijital zorbalığa cephe aldı:15 yaşından küçüğe sanal medya yasağı | Hangi ülkeler kısıtlıyor? Sıra Türkiye’de
Sanal dünyanın kuralsız işleyen çarklarına karşı devletler demir yumruğunu masaya vuruyor. Çocukları birer "tık" ve "veri kaynağı" olarak gören sosyal medya şirketleri, artık 15 yaş altındaki her çocuk için veli kapısında beklemek zorunda kalacak. Fransa'da Senato'dan geçen karar, kuralları çiğneyen platformlara ciddi yaptırımlar getiriyor. Türkiye'de “yasakçı değiliz ama muhatabız” diyen bakanlık, Meclis'te dijital kuşatmaya karşı ilk adımı atmaya hazırlanıyor. Algoritmaların kölesi haline getirilmek istenen nesli kurtarmak için dünyanın birçok ülkesinde benzer kanuni düzenlemeler hayata geçiriliyor. Takvim.com.tr, sosyal medya şirketlerinin sınırsız iştahını kesecek kısıtlamaların dünya genelindeki yansımalarını tek tek sıralıyor.
Özel Haber Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
Hızlı Özet Göster
- Fransa Senatosu, 15 yaş altı çocukların belirli sosyal medya platformlarına erişimini yasaklayan veya veli iznine bağlayan kanun tasarısını onayladı.
- Avustralya, 16 yaş altı çocukların Facebook, Snapchat, TikTok, X ve YouTube gibi platformlarda hesap açmasını yasaklayan yasayı 10 Aralık 2025'te yürürlüğe koydu.
- Türkiye'de 15 yaş altı sosyal medya düzenlemesi için TBMM'ye sunulan kanun teklifi, önümüzdeki hafta ilk Meclis görüşmesine gelecek.
- Çin, 14 yaş altı çocuklar için Douyin kullanımını günde 40 dakika ile sınırlandırdı ve 22:00-06:00 saatleri arasında erişimi tamamen yasakladı.
- Brezilya, 16 yaş altı kullanıcıların sosyal medya hesaplarının ebeveyn hesaplarına bağlanmasını zorunlu kılan Dijital ECA kanununu 2025'te imzaladı.
Çocukların fiziki, zihni ve ahlaki gelişimini tehdit eden sosyal medya platformlarına katı yaş kontrolü yükümlülükleri getiriliyor. Belirli platformlara erişim tamamen yasaklanırken, diğer mecralar için veli onayı zorunlu kılınıyor.
Kısıtlamaların temelinde, çocukların prefrontal kortekslerinin tam gelişmemiş olması nedeniyle medyadaki "beğeni" ve bildirimlerin oluşturduğu dopamin döngülerine karşı savunmasız oldukları gerçeğine dikkat çekiliyor. Özellikle genç kızlar arasında artan depresyon ve kaygı oranları, kanunların küresel ölçekte hızlanmasının en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor.
Türkiye'nin de gündeminde yer alan düzenlemeyle ilgili dünyanın pek çok ülkesinde somut adımlar atılırken özellikle Avrupa'da ciddi hamleler gerçekleştiriliyor.
YAŞ DOĞRULAMASI VE VELİ İZNİ
Fransa, daha önce Avrupa Birliği'nin frenlediği 15 yaş altına sosyal medya kısıtlaması içeren kanun tasarısını revize ederek yeniden gündemine aldı.
Başkent Paris'teki Senato Genel Kurulu'nda ele alınan tasarı, senatörlerin oylaması sonucunda onaylandı. Kabul edilen metin, gençlerin gelişimini olumsuz etkileme potansiyeli taşıyan sanal medya platformlarının, çıkarılacak kararnameyle 15 yaşından küçüklere kapatılmasını öngörüyor.
Düzenleme kapsamında sosyal medya şirketleri, kullanıcılarının yaşını doğrulamakla yükümlü tutuluyor. Kapsam dışındaki diğer platformlara erişim, veli iznine bağlandı.
Senatodan geçen tasarı metni, sonraki aşamada senatörler ve milletvekillerinden oluşan karma komisyonda değerlendirilecek. Parlamenterler, komisyon görüşmelerinde ortak metin üzerinde uzlaşma arayacak.
Fransa kanunlarına göre tasarının nihai olarak yasalaşması, Ulusal Meclis ile Senato'nun aynı metin üzerinde mutabakat sağlamasını gerektiriyor.
2023'TE DE ONAYLANDI AMA AB FRENLEDİ
Fransa'da Senato, 15 yaş altı kullanıcıların sosyal medya platformlarına kaydolmasını ve kullanmasını veli iznine tabi tutan tasarıyı Haziran 2023'te de gündemine almış ve onaylamıştı.
15 yaşından küçük çocukların sosyal medya platformlarına kaydolması için velisinden izin almasını zorunlu kılan tasarı, Senato'da oybirliğiyle kabul edilmişti.
Buna göre platformların, kullanıcıların yaşını ve küçüklerin velisinden izin alıp almadığını doğrulamak için bir sistem kullanması gerekecekti.
2023 yılında Fransa'da 15 yaş altındaki çocukların ebeveyn izni olmadan sosyal medya hesabı açmasını yasaklayan ve "Dijital Reşit Olma Kanunu" bilinen girişim, Avrupa Birliği (AB) hukukuna aykırı bulunduğu için yürürlüğe girememişti.
Fransa Cumhurbaşkanı Macron tarafından 7 Temmuz 2023'te onaylanmasına rağmen, kanunun yürürlüğe girmesi Avrupa Komisyonu'nun AB hukukuna uygunluk onayına bağlıydı. Ancak Komisyon, 14 Ağustos 2023'te gönderdiği mektupla tasarıdaki bazı hükümlerin AB mevzuatıyla uyumlu olmadığını bildirdi.
AB'nin dijital platformlara yönelik genel çerçevesini belirleyen DSA, "maksimum uyumlaştırma" sağlayan düzenleme olarak faaliyet yürütüyor. Bu durum, üye ülkelerin dijital platformlara kendi başlarına ek yükümlülükler getirmesini sınırlandırıyor. 2023'teki tasarının, platformlara doğrudan yaş sınırı uygulama yükümlülüğü getirdiği için AB kurallarıyla çeliştiği öne sürülmüştü.
Bu başarısız girişimin ardından Fransa, 2026 yılından itibaren uygulanmak üzere, AB hukuku ve özellikle DSA ile daha uyumlu olduğu belirtilen yeni kanuni düzenleme hazırladı.
HANGİ ÜLKEDE NASIL KISITLANIYOR
Dünya genelinde hükümetler çocukları dijital dünyanın zararlarından korumak amacıyla sosyal medya kullanımına yönelik kanuni kısıtlamaları ele alıyor.
Birçok ülke, çocukları sosyal medyanın bağımlılık yapıcı etkilerinden, zararlı içeriklerden ve siber zorbalıktan uzak tutmak için yaş sınırları, ebeveyn onayı mekanizmaları ve sıkı yaş doğrulama sistemleri getiriyor.
Fransa'nın 15 yaş altı kullanıcılar için ebeveyn onayı veya tam erişim engeli düzenlemesini gündemine alması benzer adımları atan ülkelere gözleri çevirdi.
Avustralya 16 yaş altı için kesin yasaklar uygularken, Florida gibi bölgelerde 15 yaş altı kullanıcılar için ebeveyn onayı veya tam erişim engeli gibi düzenlemeler devreye giriyor. Çin ve Brezilya gibi ülkeler ise ekran süresi limitleri ve gelişmiş yaş doğrulama sistemleri aracılığıyla platformları daha sıkı denetliyor. Türkiye dahil birçok ülkenin benzer koruyucu yasaları gündemine almış durumda.
İspanya, Danimarka, Norveç, Yunanistan, İngiltere, Slovenya, Portekiz, Yeni Zelanda, Endonezya, Malezya, Güney Kore gibi ülkelerde benzer adımlar atıldı.
Sosyal Medya şirketleri olarak Facebook, Instagram, TikTok/Douyin, Snapchat, X (Twitter), Threads, Bluesky kısıtlamaya tâbi tutuluyor.
Video ve Oyun platformları YouTube, Roblox, Bigo Live çocuklar için yasaklanıyor.
Mesajlaşma uygulaması WhatsApp da belirli ülkelerde kapsam dahilinde tutuluyor.
İşte çocuklara sosyal medya kısıtlaması getirilen ülkeler ve uygulamaları…
BAŞBAKAN ADINI KOYDU: SOSYAL MEDYA DİJİTAL BİR VAHŞİ BATI
-Avrupa Bölgesi-
Fransa: Senato, 15 yaşından küçüklerin belirli platformlara erişimini yasaklayan veya ebeveyn iznine bağlayan yasayı onaylamıştır. Sosyal medya şirketlerine yaş doğrulama yükümlülüğü getirilmiş olup, uymayan şirketlere gelirlerinin %1'ine kadar ceza kesilmesi öngörülüyor.
İspanya: Hükümet, 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını yasaklamayı planlamaktadır. Başbakan Pedro Sánchez, bu alanın "dijital vahşi batı" olmaktan çıkarılması gerektiğini belirtti.
Danimarka: Hükümet, 15 yaş altı çocuklar için sosyal medya yasağı getirme konusunda anlaşmaya vardı. Uygulamanın ulusal elektronik kimlik sistemi üzerinden yürütülmesi planlanmaktadır.
Norveç: Sosyal medya kullanım yaş sınırını 15'e çıkarmayı ve erişim için zorunlu yaş doğrulaması getirmeyi planlamaktadır.
Yunanistan: Komşu ülke, sosyal medya kullanım eşiğini 15 yaş olarak belirleyen bir yasa hazırlığında. Yunanistan Dijital Yönetişim Bakanlığının 15 yaşın altındaki çocuklara sosyal medya yasağının uygulanmasına yönelik hazırlıkları sürdürdüğü bildirildi.
Birleşik Krallık: 2023 Çevrimiçi Güvenlik Yasası kapsamında, platformların çocukların zararlı içeriklere erişimini engellemesi gerekiyor. Bu kapsamda Reddit ve Bluesky gibi platformlar yaş doğrulama sistemlerini devreye aldı.
Slovenya: 15 yaş altı çocuklar için TikTok, Snapchat ve Instagram gibi platformlara yönelik yasak taslağı hazırlanıyor.
Portekiz: 16 yaş altı kullanıcıların ebeveyn onayı olmadan platformlara girmesini engelleyecek aknun taslağını sundu.
UYMAYANA 50 MİLYON CEZA
-Okyanusya Bölgesi-
Avustralya: Dünyanın en sert düzenlemelerinden birini hayata geçirerek 16 yaş altındaki çocukların Facebook, Snapchat, TikTok, X ve YouTube gibi platformlarda hesap sahibi olmasını yasakladı. Yasa 10 Aralık 2025'te yürürlüğe girdi. Yasağa uymayan platformlara 50 milyon AUD'ye kadar ceza verilebiliyor.
Yeni Zelanda: Avustralya modeline benzer şekilde, 16 yaş altı için sosyal medya hesabı açılmasını yasaklayan yasa tasarısı sundu.
Papua Yeni Gine: Sosyal medyaya erişim için 14 yaş sınırı getirmiş ve yaş doğrulamasının "SevisPass" dijital kimliği üzerinden yapılmasını zorunlu kıldı.
AKŞAMDAN İTİBAREN YASAK
-Asya Bölgesi-
Çin: "Gençlik Modu" uygulamasıyla dünyadaki en özgün modellerden birini kullanmaktadır. 14 yaş altı çocuklar için Douyin (TikTok'un Çin versiyonu) kullanımı günde 40 dakika ile sınırlandırıldı. Ülkede 22:00-06:00 saatleri arasında erişim tamamen yasaklandı. Ayrıca çevrimiçi oyunlarda haftada sadece 3 saatlik süre tanınıyor.
Endonezya: 16 yaş altı çocuklar için sosyal medyayı yasaklayan ilk Güneydoğu Asya ülkesi oldu. Yasak kapsamında YouTube, TikTok, X, Facebook, Instagram ve Roblox gibi platformlar "yüksek riskli" olarak işaretlendi.
Malezya: Ocak 2026'dan itibaren 16 yaş altı çocukların sosyal medya hesabı açmasını yasaklandı. Elektronik kimlik doğrulama (e-KYC) sistemi zorunlu kılındı.
KISITLAMA YAŞI 19'A KADAR ÇIKTI
Güney Kore: 19 yaş altı olarak belirlenen reşit olmayanlar için algoritma tabanlı içerik önerilerini sınırlayan ve ebeveyn denetimi gerektiren yasa tasarıları üzerinde çalışılıyor.
-Amerika Bölgesi-
Brezilya: 2025'te imzalanan "Dijital ECA" kanunu ile 16 yaş altı kullanıcıların hesaplarının ebeveyn hesaplarına bağlanması zorunlu hale getirildi. Platformların yaş doğrulama yapması ve bağımlılık yaratan özellikleri kısıtlaması gerekiyor.
Amerika Birleşik Devletleri (Eyalet Düzeyinde):
Florida: 14 yaş altındaki çocukların hesap açması yasaklandı. 14-15 yaşındakiler için ebeveyn onayı şartı getirildi.
Mississippi ve Tennessee: 18 yaş altı için yaş doğrulaması ve ebeveyn onayı gerektiren kanunlar yürürlüğe konuldu.
New York: 18 yaş altındaki çocuklara yönelik algoritma destekli akışları ve gece yarısı bildirimlerini sınırlayan yasayı kabul etmiştir.
Utah, Arkansas ve Ohio: Benzer kanunlar çıkarıldı fakat itirazlar nedeniyle mahkemeler tarafından askıya alındı.
KISITLAMA İÇİN TÜRKİYE'DE RESMİ GÖRÜŞMELER BAŞLIYOR
Türkiye'de 15 yaş altı sosyal medya düzenlemesinde ilk adım atılıyor.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, çocukları dijital dünyanın zararlarından korumak amacıyla hazırlanan "15 yaş altı sosyal medya düzenlemesi" için ilk Meclis görüşmesinin önümüzdeki hafta yapılacağını açıkladı.
Bakan Göktaş, "Ülkemize özgü bir model çalıştık. Amacımız yasakçı zihniyet değil, bir muhatap bulmak" ifadelerini kullandı.
TBMM Başkanlığı'na sunulan kanun teklifiyle sosyal medya ve dijital oyunlara yönelik kapsamlı düzenlemeler getiriliyor.
Teklife göre sosyal ağ sağlayıcılar 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak, yaş doğrulama ve ebeveyn kontrol mekanizmaları zorunlu hale gelecek.
Yükümlülüklerini yerine getirmeyen platformlara para cezası, reklam yasağı ve bant daraltma yaptırımı uygulanabilecek.
