Takvim

Bugünkü
Takvim
  • Güncel
  • 29.10.2020 11:35
  •  - 
  • Son Güncelleme:
  •  
  • 29.10.2020 11:35
ABONE OL

? Bu yıl ?

? kutlanıyor? 29 Ekim mız coşkuyla kutlanıyor. Törenlerin yanı sıra vatandaşlar da sosyal medyada Cumhuriyet Bayramıyla ilgili mesajlarını paylaşıyor. Arama motorlarında yanıtı merak sorulardan birisi de Cumhuriyet ne zaman ilan edildi oldu. Peki bu yıl Cumhuriyetin kaçıncı yılı? İşte yanıtı…

Cumhuriyet ne zaman ilan edildi? Bu yıl Cumhuriyetin kaçıncı yılı?

Cumhuriyet ne zaman ilan edildi? Bu yıl Cumhuriyetin kaçıncı yılı? Cumhuriyet Bayramımızın kutlandığı bu özel günde Cumhuriyet ne zaman ilan edildi sorusuna yanıt aranıyor. Cumhuriyet yönetiminin ilan edildiği 29 Ekim tarihinde milli bayram kutlanıyor. Peki, Cumhuriyet ne zaman ilan edildi? Cumhuriyetin kaçıncı yılı? İşte cevabı!

CUMHURİYET NE ZAMAN İLAN EDİLDİ?

Milli Mücadele'nin zaferle sonuçlanmasının ardından Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk, yeni Türk devletinin yüzünü çağdaşlaşma ve demokrasiye çevirdi.

Ankara'nın Türkiye devletinin hükümet merkezi olmasının ardından mevcut rejimin isminin de bütün açıklığıyla konulması, yeni devletin başkanının da seçilmesi gerekiyordu. O güne kadar devlet başkanlığı görevi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanı olarak Atatürk tarafından yürütülmüştü.

Bazı yabancı ülkeler de Lozan Antlaşması'nın onayı için Türkiye'deki yeni devlet rejiminin daha açık şekilde belirlenmesini istiyorlardı. Bu sıralarda İcra Vekilleri Heyeti'nin istifası ve Meclisin güvenini kazanacak bir kabine listesinin oluşturulamaması da bu soruna acil çözüm gerektirdi.

25 Ekim 1923'te ise hükümetin istifasıyla bir bunalım ortaya çıktı. Bu olay Atatürk'e, cumhuriyeti ilan etmek için beklediği fırsatı verdi. 28 Ekim 1923 akşamına kadar hükümetin kurulamaması üzerine Mustafa Kemal Paşa, Çankaya Köşkü'nde arkadaşlarına "Yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz." diyerek fikrini açıkladı.

Atatürk o gece, İsmet İnönü ile 1921 Anayasası'nın bazı maddelerini değiştiren kanun tasarısını da hazırladı.

29 Ekim 1923'te parti grubunda görüşe sunulan tasarıda yer alan bazı hükümler şunlardı:

- "Türkiye Devleti'nin hükümet şekli cumhuriyettir."

- "Türkiye Devleti, yönetim birimlerini Bakanlar Kurulu aracılığıyla yönetir."

- "Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kendi üyeleri arasından bir seçim dönemi için seçilir."

- "Cumhurbaşkanı, devletin başkanıdır. Bu sıfatla gerekli gördükçe Meclis ve Bakanlar Kuruluna başkanlık eder."

CUMHURİYET NE ZAMAN İLAN EDİLDİ?

Cumhuriyet, 29 Ekim 1923'te Türkiye Büyük Millet Meclisinde "Yaşasın" nidalarıyla kabul edildi.

İlk toplantısını 23 Nisan 1920'de yapan TBMM'nin kabul ettiği 1921 Anayasasının Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir olan birinci maddesi, açıkça belirtilmese de Cumhuriyet rejiminin habercisiydi. Ancak Cumhuriyeti kabul etmek", 16 Nisan 1923'te görevini tamamlayan Birinci Meclise değil, 11 Ağustos 1923'te toplanan İkinci Meclis'e nasip olacaktı.

İkinci Meclis, Başkanlığa Mustafa Kemal Paşayı, ikinci başkanlığa Ali Fuat (Cebesoy) Paşayı seçti; başbakanlığa Ali Fethi (Okyar) getirildi. Mecliste oluşan muhalif grubun eleştirilerinin yoğunlaşması üzerine Mustafa Kemal başkanlığında 25 Ekimde toplanan Bakanlar Kurulu, istifa etmeyi ve yeni hükümette hiçbir görev almamayı benimsedi. Bakanların istifaları 27 Ekimde Mecliste okundu. Meclis, yeni Bakanlar Kurulu için oluşturulan listeler üzerinde anlaşma sağlayamadı. Uzun süredir Cumhuriyet düşüncesini içinde barındıran Mustafa Kemal, bu siyasi bunalım üzerine, zamanın geldiğine karar verdi. Yakın çalışma arkadaşlarını, 28 Ekim akşamı Çankaya'da yemeğe çağıran Mustafa Kemal, onlara Yarın Cumhuriyeti ilan edeceğiz dedi.

Mustafa Kemal ve yemekten sonra kalmasını istediği İsmet (İnönü) Paşa, cumhuriyetin ilanına ilişkin anayasa değişikliği üzerinde çalıştı.

Halk Fırkası, 29 Ekimde yaptığı toplantıda, Mustafa Kemal'i hükümet bunalımını çözmekle görevlendirdi. Mustafa Kemal de Cumhuriyetin ilanına yönelik anayasa değişikliği önergesini açıkladı.

Halk Fırkası, Meclis Grubunda ve sonra TBMM Genel Kurulunda, Anayasanın 1'inci, 2'nci, 10'uncu, 11'inci ve 12'nci maddelerinin değiştirilmesinin kabul edilmesiyle Cumhuriyet resmen ilan edildi. Yaşasan Cumhuriyet! nidaları, TBMM Genel Kurulunun duvarlarında yankılandı.