Klima tarihe mi karşıyor? Bilim Kurulu üyesi Tevfik Özlü uyardı: Bu yaz klima değil camları açın

Koronavirüs nedeniyle yaz aylarında bizi zorlu ve dikkatli olmamız gereken günler bekliyor. Sağlık Bakanlığı Koronavirüs Bilim Kurulu Üyesi ve Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Tevfik Özlü, COVID- 19 küresel salgını döneminde klima kullanımı hakkında Sabah'a önemli açıklamalar yaptı… Eğer sıcağa dayanamıyorsanız, evinizde veya kişisel aracınızda klima kullanabilirsiniz. Klimanın kendisinin bir zararı yok ancak bulunduğunuz ortamda, araçta virüsü saçan, bulaştıran birisi varsa (çünkü bu olasılık hep var bundan sonra), klimalar o kişinin bulaştırma özelliğini artırabilir. Çünkü fanlı klimalar kullanılıyor. Yani rüzgarla hava damlacıklarının size çarpması daha kolay olur. Konuşmayla, hapşırmayla havaya saçılan partiküller pozitif basınç nedeniyle size daha çabuk ulaşabilir DOĞAL HAVALANDIRMA DAHA DOĞRU Klima çalışınca içerideki hava soğusun diye pencereler, kapılar kapatılıyor. Bu yüzden de sürekli içeride aynı hava devridaim oluyor. Bulaşma açısından çok uygunsuz. Çünkü biz içerideki virüs yoğunluğunu azaltmak istiyoruz; kapıyı, pencereyi açmalıyız ki karşılıklı sürekli hava değişimi olsun, virüs yükü ve bulaşma azalsın. Virüsle karşılaşmak kadar, virüsün yoğunluğu, yükü de önemli. O nedenle bu dönemde başkalarıyla birlikte olduğumuz alanlarda klima kullanmak güvenli değil, doğal havalandırma daha doğru. Pencereyi, kapıyı açıp sürekli hava akımı sağlamamız lazım. Sıcağa çok dayanıklı değiliz ama sıcakla beraber yaşamayı öğrenebiliriz. Giydiklerimize dikkat ederek, öğle saatlerinde kendimizi kalabalıktan izole ederek, çalışma saatlerimizi düzenleyerek klima kullanmadan bu yazı geçirebilecek planlar yapmakta fayda var. Merkezi sistem klima kullanan binalarda da aynı sorunlar var. İçerideki havayı kullanıyor, yeni havayla değiştirmiyor. Mesela belli bir havalandırma kapasitesi var, 30 kişilik planlanmış; eğer orada 300 kişi olursa yetersiz olur ve bu da risk oluşturur. Akıllı binalar bu dönemde riskli, doğal havalandırma her zaman için daha güvenlidir. Kendi çapınızda önlemlerinizi alın. Küçük bir işletme sahibiyseniz pencereyi kapatıp içeriyi klima ile soğutmaya çalışmak çok doğru değil. Büyük oteller, AVM'ler ise havalandırma sistemlerini güvenli şekilde düzenleyecek. Büyük AVM ve otellerde de uçaktaki sistemler devreye girerse ya da belki de yapmışlardır, hazırlamışlardır; bu şekilde önlemler alındıysa korkacak bir şey kalmayacak. Bakteri, virüs tutan filtreler varsa akıllı binalarda, AVM'lerde, otellerde; o zaman sorun olmayabilir. Şu an hangisinde ne kadar var ve kapasiteleri ne kadar bilmiyoruz. Önlemler alınacak turizm sezonu öyle başlayacak Burada en önemli şey, kalabalık, toplu alanlar. Şu anda Türkiye'de bununla ilgili, 'COVID-9 free otel' çalışmaları yapılıyor. Bunlar yakın zamanda paylaşılacak. Bu tedbirlerin hepsi düşünülüyor. Sadece oteller değil, toplu ulaşım araçları, trenler, metro, metrobüs, tramvaylar üzerinde de çalışılıyor. Bu çalışmalar yakın zamanda yayınlanacak ve belki de Türkiye bu konuda bu çalışmayı yapan ilk ülke olacak. COVID-19 açısından güvenli bir tatil, güvenli bir otel, güvenli bir seyahat ile ilgili tedbirler alınacak. Şu an eski ezberler üzerinden konuşuyoruz ama yeni sezonda pek çok şey eskisi gibi olmayacak. Merkezi havalandırmaların filtreleri virüsler için uygun hale getirebilirse (biraz zor ve masraflı ama) o zaman sorun kalmayabilir. Havalandırma kapasitelerinin artırılması önemli. Bir de otellerdeki müşteri yoğunluğu azaltılacak muhtemelen, oteller düşük kapasite ile hizmet verecek. İnsanların sağlığı için gerekli önlemler alınmadan sezon başlamayacak. BELİRTİLERİNİZİ GÜN GÜN MUTLAKA TAKİP EDİN Corona virüsü belirtileri için çalışmalar son sürat devam ediyor. Corona virüsü üzerine gerçekleştirilen çalışmalar sonrasında yeni semptomlar ortaya çıktı. Son gelen bilgilere göre koku ve tat duyusu kaybının corona virüs belirtileri arasında olabileceği açıklandı. Peki corona virüs belirtileri neler? İŞTE HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ'NİN HAZIRLADIĞI GÜN GÜN CORONA VİRÜS BELİRTİLERİ TAKVİMİ 1-3. gün Soğuk algınlığı ve gribe benzeyen belirtiler ortaya çıkar. Hafif ateş ve boğaz ağrısı görülebilir. Bağışıklık zayıfsa mide bulantısı ve ishal görülebilir. 4. gün Boğaz ağrısı şiddetlenir. Ses boğuklaşır. Yeme ve içmede zorluk yaşanabilir. Hafif baş ağrısı ile birlikte ishal başlar. 5. gün Boğaz ağrısı şiddetlenir. Yeme ve içme oldukça ağrılı bir hale gelir. Vücudu ve uzuvları hareket ettirmek sancılı olur. Eklem ağrıları görülür. 6. gün Kuru öksürük başlar. Konuşurken yutkunurken boğaz ağrısı şiddetlenir. Şiddetli bitkinlik başlar. Mide bulantısı artar. Zaman zaman nefes almada zorluk yaşanır. İshal ve kusma şiddetlenir. 7. gün Ateş 38 dereceye yükselir. Öksürük ve balgam çok şiddetlenir. Vücut ve baş ağrılarıyla birlikte kusma çok şiddetli bir hale gelir. 8. gün Soluk alıp vermek çok güç bir hale gelir. Göğüs bölgesi çok ağır olarak hissedilir. Öksürükle birlikte baş ve eklem ağrıları son derece artar. Vücut sıcaklığı 38 derecenin üzerine çıkar. 9. gün Tüm belirtiler şiddetle artar. Yüz veya dudaklarda mavileşme görülür. Öksürük ve balgam çok şiddetlenir. Vücut ve baş ağrılarıyla birlikte kusma çok şiddetli bir hale gelir. Bu belirtilere sahipseniz hemen tıbbi yardım alın. CORONA VİRÜSÜ BELİRTİLERİ NELERDİR? Kuru öksürük: Virüs alt ve üst solunum yollarını etkilediği için en sık görülen belirti. Yüksek ateş: Virüsün yol açtığı tahribatlar ve vücuda verdiği zarar nedeniyle aynı şekilde kuru öksürük gibi en sık görülen bir diğer belirti yüksek ateş. Boğaz ağrısı: Yüksek ateş ve kuru öksürüğe oranla daha az görülse de solunum yollarına bulaşan virüsler bulaştığı bölgede ağrıya neden oluyor. Boğaz ağrısı da bu hastalığın belirtileri arasında gösterilebilir. Nefes darlığı: Hastalığın ölümcül sonuçlar doğurmasındaki en büyük etkenlerden biri de oluşturduğu nefes darlığı. Özellikle solunum problemi olan hastalar, virüs nedeniyle artan nefes darlığına bağlı olarak yaşamlarını yitirebiliyor. Yorgunluk: Virüsün vücutta oluşturduğu genel tablo nedeniyle hasta kendisini yorgun hissedebilir, kas ve eklem ağrıları yaşayabilir. Baş ağrısı: Üst solunum yollarına etki eden virüsün nefes darlığı, boğaz ağrısı ve diğer belirtiler nedeniyle oluşturduğu etki dönem dönem baş ağrısıyla da baş gösterebiliyor. Nezle ve ishal: Virüsün en az görülen belirtileri ise nezle ve ishal. Bu belirtiler çok az sayıda hastada ortaya çıkıyor. VÜCUDA NASIL GİRİYOR? Corona virüs öksürme, hapşurma veya virüs bulaşmış yere temasla vücuda giriyor. Vücuda bulaştığı ilk andan itibaren hücrelere yayılmaya başlıyor. Corona virüs ilk olarak boğaza yerleşiyor. Daha sonra solunum yolları ile akciğere yerleşiyor. Bu erken aşamada, insanlar hastalık belirtisi göstermiyor. Hatta bazı vakalarda hiçbir zaman belirti görülmüyor. İlk belirtilerin görülmesiyle birlikte ilk beş gün büyük önem taşıyor. Koronavirüs bulaşmış kişinin beşinci günün arından durumu ağırlaşabiliyor. Koronavirüs için riskli gurupla kronik hastalığı olan kişiler. İleri yaşta olan ve kronik hastalığı bulunan kişiler bağışıklık kazanamadığı için ağır geçiriyor veya ölümle sonuçlanıyor. 10 kişiden sekizi hastalığı hafif geçiriyor. Ortak belirtiler ateş ve öksürük. Halsizlik, boğaz ağrısı ve mide bulantısı her virüs bulaşan kişilerde ortaya çıkan belirtiler değil. Koronavirüsü kişiden kişiye farklı belirtilerle ortaya çıkabiliyor. Hastalığın ölümcül sonuçlar doğurmasındaki en büyük etkenlerden biri de oluşturduğu nefes darlığı. Özellikle solunum problemi olan hastalar, virüs nedeniyle artan nefes darlığına bağlı olarak yaşamlarını yitirebiliyor. Ateş, bağışıklık sisteminin enfeksiyona tepkisinden kaynaklanıyor. Koronavirüs öksürüğü, başlangıçta kuru oluyor. Virüsün en az görülen belirtileri ise nezle ve ishal. Bu belirtiler çok az sayıda hastada ortaya çıkıyor. COVİD-19 NASIL BELLİ OLUR? Şu aşamada hastanın eğer yurt dışı teması mevcut ise ya da yurt dışından gelen herhangi bir kişiyle temas halindeyse yukarıdaki belirtileri gördüğü takdirde SABİM ALO 184 üzerinden bilgi almalı. Buradan yapılacak olan yönlendirmeye göre hastalar en yakın Sağlık merkezine ya da yönlendirme yapılan kuruluşa müracaat etmeli. KORONAVİRÜS TEDAVİSİ NASIL YAPILIYOR? Covid-19 tespit edilen hastalarda virüsün vücutta oluşturduğu etkileri ortadan kaldırmaya yönelik tedavi uygulanıyor. Örnek olarak birçok hastada olduğu gibi yüksek ateş mevcut ise bu ateşi düşürmek ve semptomları ortadan kaldırmak için gerekli tedavi uygulanıyor. Ya da hastanın solunum sıkıntısı mevcutsa bu sıkıntıyı gidermeye yönelik tedavi devreye sokuluyor. Birkaç semptom bir araya geldiğinde hastanın kronik problemleri de mevcutsa covid-19 ölümcül sonuçlar doğurabiliyor.