ABD basını itiraf etti: Türk İHA'ları zirvede! Türkiye Çin'i geride bıraktı ABD'nin elini kolunu bağladı

Türkiye'nin insansız hava araçları konusunda kaydettiği ilerleme son zamanlarda dış basında sıklıkla gündem olmaya devam ediyor. Türk İHA'larının Libya, Dağlık Karabağ ve Ukrayna'da elde ettiği başarı ABD'de yapılan bir araştırmaya konu oldu. TÜRK İHA'LARI RAPORA DAMGA VURDU ABD'de yayın yapan Center for a New American Security adlı yayın kuruluşunun, 'Tayvan'ı Savunma Mücadelesinde Gelecekteki Drone Savaşları' başlığıyla yayınladığı rapora Türk İHA'ları damga vurdu. TÜRKİYE ÇİN'İ GEÇTİ! ABD'NİN İHA DİPLOMASİSİ ÇÖKTÜ Raporda Türkiye'nin askeri İHA pazarında zirveye yerleştiği ifade edildi. Türk İHA'larının yakaladığı başarı ile son yıllarda Çin'i geride bıraktığı belirtilen raporda, 'ABD'nin kendini bu konuda kısıtlaması, Çin ve Türkiye arasında rekabete yol açarak ve Washington'un İHA'ların yayılmasını şekillendirme ve İHA diplomasisini kullanma becerisini sınırlayarak ABD'nin etki yollardan birini daraltmıştır.' denildi. ABD VERMEDİ TÜRKİYE YAPTI Raporda Türkiye'nin İHA teknolojini ABD'nin uyguladığı ihracat kısıtlamalarına rağmen geliştirdiği ifade edilirken, Türk Savunma Sanayii Müsteşarı İsmail Demir'in bu yüzden Amerika'ya esprili bir dille teşekkür ettiğine yer verildi. KÖTÜ KOMŞU BİZİ EV SAHİBİ YAPTI Bilindiği gibi Başkan Recep Tayyip Erdoğan, İHA'larla ilgili yaptığı neredeyse her konuşmada, 'Kötü komşu bizi ev sahibi yaptı. Şimdi İHA'mızı da SİHA'mızı da üretiyoruz.' diyerek Türkiye'nin bu alandaki başarısını dile getiriyor. İşte o raporda Türkiye ile ilgili dikkat çeken bölümler: Libya, Dağlık Karabağ ve Ukrayna'daki savaş alanlarında savaşanlar, insansız hava araçlarını (İHA) veya dronları büyük bir etkiyle kullanmışlardır ve bu durum, bazı analistlerin bu araçların savaşın karakterini temelden değiştirdiği sonucuna varmasına yol açmıştır. LİBYA'DA TB2'LER DEVREDE Libya'da, General Halife Hafter'in başını çektiği Libya Ulusal Ordusu'nun (LNA) 2019'daki saldırısı Çin yapımı İHA'lar tarafından desteklenmiştir ve sonuç olarak Birleşmiş Milletler destekli Ulusal Mutabakat Hükûmeti (GNA) Trablus'ta iktidara geçmiştir. Daha sonra 2019'un sonlarında Türkiye, GNA'ya Bayraktar TB2 orta irtifa İHA ve hava savunma sistemleri temin ederek GNA güçlerinin Trablus semalarını kontrol etmesine ve LNA saldırısını püskürtmesine imkân sağlamıştır. DAĞLIK KARABAĞ'DA ZAFER İHA'LARIN Benzer şekilde, Dağlık Karabağ'da 2020'de yaşanan orantısız savaşta, Azerbaycan'ın Türk TB2'lerinden ve İsrail İHA'larından oluşan filosu, Ermeni hava savunmasını yok etmiş ve arka kademe kuvvetlerine saldırma fırsatı sunmuştur. Gözlemciler, İHA'ları Azerbaycan'ın kesin zaferinden sorumlu olan temel yetenek olarak övmüşlerdir. Şimdi, 2022'de başlayan ve devam eden Ukrayna savaşında İHA'lar benzeri görülmemiş bir rol oynamaktadır. Hem Rusya hem de Ukrayna, gözetleme, topçu ateşiyle hedefleme ve saldırı misyonları için hem askerî hem de ticari insansız hava araçlarını yoğun bir şekilde kullanmıştır. Buna ek olarak, Ukrayna ve Rus kuvvetleri, savaş alanında hassas saldırılar gerçekleştirmek ve ön cephelerin derinliklerindeki düşman hedeflerine saldırmak için kamikaze İHA'ları yoğun bir şekilde kullanmaktadır. Pek çok kişi artık insansız hava araçlarını zafere ulaşmak veya en azından yenilgiden kaçınmak için önemli bir yetenek olarak görmektedir.İHA'ların dünya çapında yaygınlaştığı bilinmektedir. Birçok ülke, askerî İHA'ların operatörlere sağladığı prestijden memnundur ancak risklerinin de azaltılmasını istemektedir. Ek olarak, insansız hava araçlarının uygun fiyatlı olması ve mürettebatlı uçaklarla karşılaştırıldığında operasyon kolaylığı, askerî insansız hava araçlarını çeşitli aktörler için nispeten erişilebilir kılmaktadır. Ticari ve askerî insansız hava araçlarının geniş çapta kullanıldığı son savaşlar, İHA saldırılarının birinci şahıs bakış açısıyla izlenen videolarının sosyal medyaya da düşmesiyle satışları artırmıştır. TÜRKİYE'DEN ARZ ŞOKLARI İHA ihraç eden ülkeler nüfuzlarını genişletmek ve rakiplerini zayıflatmak için silah transferlerini kullandıklarından, İHA'lar jeopolitik bir rol de oynamaktadır. Yeni üreticilerin gelişi ise uluslararası İHA pazarında, ilk olarak 2010'da Çin'de ve son olarak 2018'de Türkiye'de arz şokları yaratmıştır. Tedarikçilerin değiştiği gibi, tedarik edilen askerî İHA türleri de gelişmiştir. Türkiye, Amerika'nın ihracat kısıtlamalarının yerli İHA gelişimini nasıl yönlendirdiğinin en önemli örneğini sunmaktadır. 2007-2012 yılları arasında Türkiye, General Atomics (GA) MQ-1 Predator adlı Amerikan silahlı İHA'sının satın alınması için çok sayıda talepte bulunmuştur. Uzayan satın alma süreci ve nihai olarak satın almanın reddedilmesi, Türkiye'yi askeri açıdan kendi kendine yeterlilik arayışına itmiştir. 2016 yılında bir Amerikan düşünce kuruluşunda konuşan dönemin Türk Savunma Sanayii Müsteşarı İsmail Demir, esprili bir şekilde ABD'ye 'teşekkür etmek istediğini' çünkü 'ABD hükümetinin Türk projelerini onaylamaması nedeniyle 'Türkiye'nin kendi sistemlerini geliştirmek zorunda kaldığını'' belirtmişti. 2018 ile Eylül 2023 arasında Türkiye, çok rağbet gören TB2 silahlı İHA'sıyla, askerî İHA transferlerinde Çin'i hızla gölgede bırakmıştır. Sadece dört yıl boyunca askerî İHA ihraç eden Türkiye, 2022 yılında toplam 18 adet satışla Çin'in yıllık satış rekorunu kırmıştır. 2018'den bu yana Çin, Türkiye ve ABD, 40 farklı ülkeye toplam 69 silahlı askerî İHA satışı gerçekleştirmiştir. Satışların yüzde 65'ini Türkiye, yüzde 26'sını Çin, yüzde 8'ini ise ABD sağlamıştır.ABD'NİN KISITLAMALARI TÜRKİYE'Yİ HAREKETE GEÇİRDİ Türkiye, Amerika'nın ihracat kısıtlamalarının yerli İHA gelişimini nasıl yönlendirdiğinin en önemli örneğini sunmaktadır. 2007-2012 yılları arasında Türkiye, General Atomics (GA) MQ-1 Predator adlı Amerikan silahlı İHA'sının satın alınması için çok sayıda talepte bulunmuştur. Uzayan satın alma süreci ve nihai olarak satın almanın reddedilmesi, Türkiye'yi askeri açıdan kendi kendine yeterlilik arayışına itmiştir. 2016 yılında bir Amerikan düşünce kuruluşunda konuşan dönemin Türk Savunma Sanayii Müsteşarı İsmail Demir, esprili bir şekilde ABD'ye 'teşekkür etmek istediğini' çünkü 'ABD hükümetinin Türk projelerini onaylamaması nedeniyle 'Türkiye'nin kendi sistemlerini geliştirmek zorunda kaldığını'' belirtmişti. TÜRKİYE ÇİN'İ GÖLGEDE BIRAKTI 2018 ile Eylül 2023 arasında Türkiye, çok rağbet gören TB2 silahlı İHA'sıyla, askerî İHA transferlerinde Çin'i hızla gölgede bırakmıştır. Sadece dört yıl boyunca askerî İHA ihraç eden Türkiye, 2022 yılında toplam 18 adet satışla Çin'in yıllık satış rekorunu kırmıştır. 2018'den bu yana Çin, Türkiye ve ABD, 40 farklı ülkeye toplam 69 silahlı askerî İHA satışı gerçekleştirmiştir. Satışların yüzde 65'ini Türkiye, yüzde 26'sını Çin, yüzde 8'ini ise ABD sağlamıştır.ÜLKELER SIRAYA GİRDİ Son üç yılda aralarında Finlandiya ve İtalya gibi NATO müttefiklerinin de bulunduğu en az 13 ülke Türkiye'den İHA satın almakla ilgilendiğini ifade etmiştir. TB2, İHA'nın Libya iç savaşında ve 2020'de Dağlık Karabağ'daki Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki savaşta başarılı bir şekilde konuşlandırılmasının ardından uluslararası alanda tanınmıştır. TB2'nin gözlemlenen 'savaşta test edilmiş' yetenekleri, Çin İHA eksiklikleriyle birleştiğinde, Çin askerî İHA'larından memnun olmayan alıcılar yüzünü Türkiye'ye yöneltmiştir. Dolayısıyla Türkiye, yeni alıcılar bularak askerî İHA pazarını genişletmekle kalmamış; aynı zamanda Çin'in pazar payını da kısıtlamıştır. Örneğin Irak, 2014 yılında Çin'den 2016 yılında teslim edilmek üzere 20 adet silahlı CH-4B İHA sipariş etmiştir. Teslimattan sonraki bir yıl içinde sekiz uçak düşmüş ve geri kalan 12 uçağın ise yaşları ve 'sözleşmeden kaynaklanan sorunlar' nedeniyle, 2017'den 2022'ye kadar uçmasına izin verilmemiştir. Stockholm Uluslararası Barış Araştırma Enstitüsü (SIPRI), Irak'ın daha sonra 2021'de sekiz TB2 satın aldığını bildirmiştir. Çin'den silahlı İHA satın alan 21 ülkeden neredeyse yarısı Türk silahlı İHA'sını tercih etmeye başlamıştır.TÜRKİYE'Yİ ASKERÎ İHA PAZARINDA ZİRVEYE TAŞIMIŞTIR Yazarların İHA satışlarına ilişkin verilere sahip olduğu son yıl olan 2022'de altı yeni ülke, tamamı Türkiye'den silahlı Bayraktar TB2 İHA satın almıştır. Aynı yıl, sekiz ülke daha askerî İHA satın almakla ilgilendiğini ifade etmiş ancak henüz bir sözleşme imzalamamıştır; bu ilgi 2021'den itibaren ikiye katlanmıştır. Çin'in İHA satışları 2014'te zirveye ulaşmış ve 2021'de Türkiye, en büyük tedarikçi olarak Çin'i geride bırakmıştır. Türk İHA'larının Libya, Dağlık Karabağ ve Ukrayna'daki savaş alanlarından aldığı olumlu tepkiler ve Türkiye'nin kısa sürede teslimatı, Türkiye'yi askerî İHA pazarında zirveye taşımıştır. Daha büyük, daha pahalı ve yeniden kullanılabilen askerî sınıf İHA'lar ilk başlarda piyasayı yönetirken, askeri kamikaze İHA satışları son zamanlarda artmıştır ve Ukrayna'daki faydaları göz önüne alındığında satışları muhtemelen artmaya devam edecektir. ABD'nin kendini bu konuda kısıtlaması, Çin ve Türkiye arasında rekabete yol açarak ve Washington'un İHA'ların yayılmasını şekillendirme ve İHA diplomasisini kullanma becerisini sınırlayarak ABD'nin etki yollardan birini daraltmıştır.