Ve sonunda belli oldu! Hemen emekli olabilirsiniz! Yıpranma payı ile 45 mesleğe son dakika erken emeklilik geldi

Ülkemizde bazı meslekler için erken emeklilik imkanı var. 'Yıpranma' dediğimiz, kanunda 'Fiili Hizmet Süresi Zammı (FHSZ)' diye yer alan bu avantaj, çalışılan sürelere belli oranda gün eklenerek ve işe girişi belli oranda geriye çekerek emeklilik imkanı sağlıyor. İşte yıpranma payı ile 45 mesleğe erken emeklilik haberinin detayları... Bu sigorta kurumlarının amaçları aynı olsa da gerek işleyişlerinden gerek ücretlerinden oldukça aralarında ayrılmaktadır.SÜRELER FARKLI Bu sistem genelde ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanlara yönelik bir uygulama. 45 iş dalında belirlenen mesleklerin bir kısmı özel sektör kolları iken, kamu kurumları da bulunuyor. Belli mesleklerde çalışanlar her bir yıl için emekliliklerine 60 ya da 90 gün, kimi mesleklerde ise 180 gün fazladan süre (yıpranma hakkı) kazanıyor. SINIRI DA VAR Yıpranma hesabında her meslek için belirlenen süre sınırları da bulunuyor. Bu süre 5 yılı geçemiyor. Yani ne kadar çalışırsanız çalışın, alabileceğiniz ek süre 5 yıldan fazla olamıyor. Bir istisna bulunuyor. Türk Silahlı Kuvvetleri, MİT ve Emniyet mensupları için bu süre 8 yıla kadar çıkıyor. Yaş indiriminden yararlanmak için yeraltındaki işlerde çalışanların bin 800, diğer sigortalıların ise 3 bin 600 gün FHSZ kapsamında çalışmış olmaları gerekiyor. SAĞLIKÇI 5 YIL KAZANIYOR Erken emeklilik imkanı verilen meslek grupları arasına son katılanlar arasında sağlıkçılar var. Sağlık çalışanlarına tanınan yıpranma hakkı, 3 Ağustos 2018 tarihinden sonraki çalışmalara uygulanıyor. Çalışılan her 360 güne karşılık 60 gün ilave ediliyor. Sağlık çalışanları yıpranma hakkından 5 yıla kadar yararlanabilecek.5 yıl yıpranma hakkı elde edilen sağlık çalışanı 2.5 yıl erken emekli olabilecek. ERKEN EMEKLİ NASIL OLUNUR? 1 EKİM 2008'DEN SONRA Bu koşul kadının emeklilik yaşını da erkene çekiliyor. 1 Ekim 2008'den itibaren prim ödeme gün sayılarının dörtte biri, emeklilik yaş sınırlarından indiriliyor. Engelli çocuğu olan kadınlara tanınan bu haktan SSK, Bağkur, Tarım SSK, Tarım Bağkur'u ve Emekli Sandığı kanunlarına tabi çalışanlar yararlanıyor. DOĞUM BORÇLANMASI Sadece biyolojik annelerin değil, evlat edinen annelerin de doğum borçlanması hakkı bulunuyor. Kadın sigortalılar 2 yaşını geçmeyen evlat edindikleri çocukları için doğum borçlanması yapabiliyor. Borçlanma, evlat edinilen tarihten başlıyor. Öte yandan, doğum yaptıktan sonra çocuğunu evlatlık veren anne de doğum borçlanması hakkına sahip. MEMUR VE ESNAF ANNE Daha önce sadece SSK'lılara tanınan bu hak, memur ve esnaf annelere de tanındı. 2 olan doğum borçlanması sınırı da 3 çocuğa çıkartıldı. Buna göre; sigortalı olduktan sonra doğum yapan anneler, 3 çocuğa kadar borçlanma yapabiliyor. Her çocuk için 720 gün kazanılıyor. 3 çocuk için doğum borçlanması yapanlar, 2 bin 160 gün, yani 6 yıl prim kazanabiliyor. 40 YAŞ DOLMASI 23 Mayıs 2002 tarihi itibarıyla sigortalılık süresi 18 (dahil) yıldan fazla olan kadınların emekli olabilmeleri için, en az 20 yıl sigortalılık süresini, 5000 gün prim ödeme gün sayısını ve 40 yaşını tamamlamaları gerekiyor. 3 ÇOCUĞA KADAR Normal şartlarda emeklilik hesabında staj başlangıcı ve stajda geçen süreler dikkate alınmıyor. Ama doğum borçlanmasında bu süreler geçerli. Bu yüzden anneler eğer stajın başladığı tarihten sonra doğum yapmışlarsa bu doğumları 3 çocuğa kadar borçlanabiliyor. ASKERLİK BORÇLANMASI İLE ERKEN EMEKLİLİK Erkeklerde ise askerlik süreleri hem yaşı geriye çekerken hem de prim kazanma imkanı veriyor. Askerliğini işe girmeden önce yapan çalışanlar, borçlanma ile hem prim şartını azaltıyor hem de 1-2 yıl kazanabiliyor. 1988 girişli birisi 1 yıl askerlik borçlanırsa 1987 girişli oluyor ve şartları buna göre belirleniyor. Böylece en az bir yaş önce emeklilik imkanı bulunuyor. YAŞTAN EMEKLİLİK Kısmi emeklilik oldukça bilinen bir kavramdır. Yaştan emekli olma durumuna kısmi emeklilik denilmektedir. Kısmi emeklilikte yaştan emekli olabilmek için belirli bir prim gününün, sigortalılık süresinin ve yaşın doldurulması gerekmektedir. Yaştan emeklilikte 3600, 4500 ve 5400 prim günü ile emekli olabilirsiniz. Mesela erkeklerde aşağıda ilk sigorta başlangıç tarihinizden itibaren 15 yıl ve 3600 günü tamamlamış olduğunuz tarihe göre yaş şartlarına bakabilirsiniz. 24.05.2002-23.05.2005 tarihleri arasında yerine getirenler 56 yaşında 24.05.2005-23.05.2008 tarihleri arasında yerine getirenler 57 yaşında 3.24.05.2008-23.05.2011 tarihleri arasında yerine getirenler 58 yaşında 24.05.2011-23.05.2014 tarihleri arasında yerine getirenler 59 yaşında 24.05.2014 tarihinden sonra yerine getirenler 60 yaşında Aynı durum için kadınlarda; 24.05.2002-23.05.2005 tarihleri arasında yerine getirenler 52 yaşında 24.05.2005-23.05.2008 tarihleri arasında yerine getirenler 54 yaşında 3.24.05.2008-23.05.2011 tarihleri arasında yerine getirenler 56 yaşında 24.05.2011 tarihinden sonra yerine getirenler 58 yaşında emekli olabiliyorsunuz. EVLAT EDİNMİŞ KADINLAR Evlat edinen kadınlar da doğum borçlanması yaparak erken emekli olma şansını elde edebilecekler. Sigortalı olarak çalışan kadınlar 2 yaşından daha küçük olarak evlat edindikleri çocuklar üzerinden erken emekli olmaya hak kazanıyorlar. Borçlanma çocukların evlat edinildiği tarihten itibaren başlıyor. Diğer şekilde ise yine doğum yaptıktan sonra çocuğunu başka bir aileye veren kadınlarda doğum borçlanması yapabiliyorlar. Çocuğunu başka ailelere evlatlık olarak veren kadınların doğum borçlanma süresi ise yalnızca 6 ay olarak belirlenmiştir. ENGELLİ ÇOCUK SAHİBİ OLANLAR Erken emeklilikten yararlanabilecek olan diğer insanlar ise sürekli olarak başkasının bakımına muhtaç olan ve ağır bir engeli bulunan çocukların anneleri. Engelli çocuğu olan kadınların çalışma günleri 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren 1.25 gün olarak hesaplanmaya başlamıştır. Bu hesaplama ile birlikte emeklilik yaşı da daha erkene çekiliyor. Aynı şekilde bu tarihten itibaren prim gün sayılarının da dörtte biri indirilmiş oluyor. Bu yasadan tüm kadın çalışanlar yararlanabiliyor. Erken emekliliğe başvuracak olan kadınların çocuklarının ağır engelini tespit ettirmesi gerekiyor. Engelli çocuğu olan insanların erken emekli olabilme avantajları oldukça yüksektir.