Dünyanın dört bir yanındaki ülkeler Rus patronların servetleri tespit etmek için adımlar atıyor. Peki dünyada ne kadar Rus 'kara parası' var? ABD'li düşünce kuruluşu Atlantic Council, "kara para" olarak adlandırdığı ve Rus oligarkların yurt dışında sakladığı servetin yaklaşık 1 trilyon dolara ulaştığını söylüyor.
Kuruluşun 2020 raporu, bu miktarın dörtte birinin Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve yakın ortakları, "oligarklar" olarak bilinen zengin Ruslar tarafından kontrol edildiğini tahmin ediyor.
Raporda, "Bu para, Kremlin tarafından casusluk, terörizm, endüstriyel casusluk, rüşvet, siyasi manipülasyon, dezenformasyon ve diğer birçok kötü amaç için kullanılabilir ve yönlendirilebilir" deniliyor.
BU PARALAR NASIL ELDE EDİLDİ?
Bir başka ABD düşünce kuruluşu olan National Endowment for Democracy, Putin'in yakın ortaklarını "devlet bütçesinden çalmaya, özel işletmelerden para sızdırmaya ve hatta kârlı işletmelere doğrudan el koymaya" teşvik ettiğini söylüyor.
Bu şekilde, on milyarlara ulaşan kişisel servetler elde ettiklerini belirtiyor. Rus muhalefet liderleri Boris Nemtsov ve Vladimir Milov, 2004-2007 yılları arasında petrol devi Gazprom'un fonlarından Putin'in yandaşlarına 60 milyar dolar aktarıldığını iddia ettiler.
Uluslararası Araştırmacı Gazeteciler Konsorsiyumu tarafından yayınlanan Pandora Belgeleri, Putin'e yakın insanların çok zengin olduğunu ve kendi servetini farklı yerlere taşımasına yardımcı olabileceklerini belirtiyor.
PARA NEREDE TUTULUYOR?
BBC Türkçe'nin haberine göre; tarihsel olarak, bu paranın çoğu uygun vergilerin cazibesiyle Kıbrıs'a gitti. Bazıları adayı "Akdeniz'deki Moskova" olarak adlandırıyor.
Atlantik Konseyi'ne göre, yalnızca 2013'te 36 milyar dolarlık Rus parası Kıbrıs'a gitti. Bu işlemlerin çoğunda, paranın gerçek sahiplerini gizlemek için paravan şirketler kullanıldı.
2013 yılında Uluslararası Para Fonu (IMF), Kıbrıs'ı paravan şirketlere ait on binlerce banka hesabını kapatmaya ikna etti.
Britanya Denizaşırı Toprakları'na bağlı Virjin Adaları ve Cayman Adaları gibi bölgeler de favori destinasyonlar arasında yer aldı.
Global Witness'ın bir raporuna göre, 2018'de Rus oligarklarının bu vergi cennetlerinde tahmini 45.5 milyar doları bulunuyordu.
Bu paranın bir kısmı, yatırım yapılabilecek ve getiri elde edilebilecek şekilde New York ve Londra gibi finans merkezlerine de gidiyor.
'RUS ÇAMAŞIRHANESİ' DETAYI
Yolsuzlukla mücadele örgütü Uluslararası Şeffaflık Örgütü, İngiltere'deki en az 2 milyar dolarlık mülkün mali suçla suçlanan veya Kremlin'le bağlantılı Ruslara ait olduğunu iddia ediyor.
Organize Suç ve Yolsuzluk Raporlama Projesi'nin "Rus Çamaşırhanesine" ilişkin 2014 tarihli bir raporunda Rus kara para aklamanın kapsamı daha da açığa çıktı. Raporda, 2011 ile 2014 yılları arasında 19 Rus bankasının 96 ülkede 5140 şirkete 20.8 milyar dolar akladığı belirtildi.
NASIL GİZLENİYOR?
Rus oligarklarının yurtdışındaki "kara paralarını" saklamalarının olağan yolu paravan şirketlerdir. Atlantik Konseyi'ne göre, "Bu oligarklar, fonlarını gizlemek ve aklamak için yasal yollar geliştirmek üzere dünyanın en iyi avukatlarını, denetçilerini, bankacılarını ve lobicilerini işe alıyor".
"Ciddi bir oligark, bir dizi offshore yargı bölgesinde anonim paravan şirketlerden oluşan katmanlara sahiptir ve fonları bunlar arasında yıldırım hızıyla hareket eder."
Uluslararası Araştırmacı Gazeteciler Konsorsiyumu'nun 2016'da yayımladığı Panama Belgeleri'ne göre, tek bir şirketin varlıklı Ruslar için kurduğu paravan şirket sayısı 2000'i aşıyordu.
POTANİN YAPTIRIM LİSTESİNDE DEĞİL!
Vladimir Potanin adını belki de hiç duymadınız ama o dünyanın en zengin insanlarından biri.
Bloomberg Milyarderler Endeksi'ne göre, Rusya'nın en varlıklı kişisi unvanını taşıyan Potanin, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e en yakın isimlerden biri olarak biliniyor. Hatta Potanin'in ismi 2018 yılında ABD Hazine Bakanlığı tarafından açıklanan ve 114 Rus siyasetçi ve iş insanı ile 96 oligarktan oluşan "Putin listesi"nde de yer alıyordu.