Takvim

Bugünkü
Takvim
  • Ekonomi
  • 17.09.2020 17:21
  •  - 
  • Son Güncelleme:
  •  
  • 17.09.2020 17:22
ABONE OL

Gözler orada! Emekliler ve çalışanları bu paradan faydalanabilir! 1 tarihine dikkat!

Emekliler ve 'lı çalışanlar için yeni haberler gelmeye devam ediyor. Emekli olan kişiler ile hali hazırda hala eden vatandaşlar haklarını merak etmektedirler. Bu anlamda emekli olan fakat çalışmaya devam eden bireyler için ikinci kıdem tazminatının önü açıldı. Emeklilikten sonra da ’lı olarak çalışmaya devam etmek isteyen vatandaşlar için 1 2008 tarihi çok önemli olacak. Emekli olup kıdem tazminatını sıfırlamış olan bireyler emekli maaşlarını kestirip çalışmaya devam edebilecekler fakat emeklilik dilekçesi verilme şartı bulunacak. Emekli olup da SSK’lı olarak çalışmak isteyen vatandaşlar için 1 Ekim 2008 tarihi büyük önem taşıyacak. Çalışılan süreye göre 1.5 maaşa kadar ihbar tazminatı yükselebilir.

1 Ekim tarihine dikkat! Emekliler ve SSK'lı çalışan bu paradan faydalanabilir

Emekli olan ve hala çalışmaya devam eden vatandaşlar haklarını merak ediyorlar. Emekli olan vatandaşlar çalışma sürelerinde tazminat alabilecekler ayrıca emekli olup çalışmaya devam eden vatandaşlara ikinci tazminat hakkı doğdu. Kıdem tazminatını sıfırlamış olan emekli bireyler de emeklilikten sonra çalışmış oldukları süre için de tazminat alabilecek. Emekli olup SSK'lı olarak çalışmak isteyen kişiler için 2008 yılının Ekim ayı hayli önemlidir. 1 Ekim 2008 ve sonrasında emekli olanlar sigortalı olarak çalışmaya devam etmek isterlerse önlerinde iki seçenek bulunuyor. Ya emekli aylıklarını kestirecekler ya da sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışabileceklerdir.

İKİNCİ TAZMİNAT HESAPLAMASI NASIL YAPILIR?

Çalışmış olduğunuz süreye göre 1,5 maaşa kadar ihbar tazminatı yükselebilir ve ayrıca gerekli bir neden olmadan işinden kovulan işçilerde bu durumdan faydalanabileceklerdir. 20 yıl aynı yerde çalışıp kıdem tazminatını alıp emekli olan ve daha sonra yine aynı yerde çalışmaya başlamış kişiler, 3 yıl daha çalışmaya devam etti ise ikinci kıdem tazminatları 3 yıllık süre üzerinden hesaplanır.

İKİNCİ KEZ ÖDEME VAR

Emekli çalışanların diğer çalışanlardan hiçbir farkı yok. Yani izinleri, tazminatları aynı şekilde hesaplanıyor. Emekli bir çalışan da diğerleri gibi 1 yıl dolduktan sonra işten çıkartılırsa, kanunun tarif ettiği ihbar ve kıdem tazminatını brüt maaş üzerinden alıyor. Ayrıca izin günleri de yine diğer çalışanlar gibi kıdemlerine göre belirleniyor. Hatta 50 yaşından büyük olanlar için kıdemine bakılmaksızın 20 günden az izin verilemiyor. Bir işyerinde çalıştıktan sonra emekli olanlar istedikleri zaman ayrılıp kıdem tazminatını alabiliyor.

Son iş yerinde en az bir yıl çalışmış olmak kaydıyla ne kadar kıdemi varsa o kadar tazminat ödeniyor. Daha sonra bir başka iş yerinde de bir yılı doldurup kendi istek ve kusuru dışında çıkartılırsa bu kez ikinci tazminatı da alabiliyor.

EMEKLİ ÇALIŞANIN KIDEM HAKKI SÜRER

Emekli olduktan sonra çalışmaya devam edenler üç gruba ayrılıyor. Birinci grubu, emekliliği hak ettikten sonra 'kıdem tazminatını almadan' emekli aylığı bağlatarak sosyal güvenlik destek primi ödemek suretiyle aynı işyerinde çalışmaya devam edenler oluşturuyor.

İkinci grupta, o güne kadar hak etmiş olduğu 'kıdem tazminatını alıp' emekli olduktan sonra aynı işyerinde çalışmaya devam edenler; üçüncü grupta ise kıdem tazminatını alıp emekli olduktan sonra 'başka bir işyerinde çalışanlar yer alıyor.

İş Kanunu'na göre, emekli olduktan sonra çalışmaya devam edenler ile diğer çalışanlar arasında bir fark bulunmuyor. Dolayısıyla, kıdem, ihbar, yıllık izin gibi hakların aynısı emekli olduktan sonra çalışanlar için de geçerliliğini koruyor.

Emekli olduktan sonra çalışmaya devam ederken işveren tarafından işten çıkarılan ya da haklı bir nedenle istifa eden tüm işçiler kıdem tazminatını alabilirler. Emekli olduktan sonra çalışanların yeniden emeklilik gerekçesiyle istifa etmesinde durum değişiyor. Kıdem tazminatını almadan aynı işyerinde çalışmaya devam eden işçiler, artık fiilen emekliye ayrılmak istediklerinde, hem emeklilik öncesi, hem de emeklilik sonrası döneme ilişkin kıdem tazminatlarını topluca alabilirler. İkinci ve üçüncü grupta yer alan, yani önceki döneme ilişkin kıdem tazminatlarını alıp emekli aylığı bağlatarak aynı işyerinde veya başka bir işyerinde çalışmaya devam edenlerin yeniden emekliliği ya da 15 yıl sigortalılık - 3600 gün prim koşulunu ileri sürme hakları bulunmuyor. Ancak, bunlar için başka bir çıkış yolu bulunuyor. İşveren anlaşma yoluyla iş akdini feshetmezse işçinin 5510 sayılı sosyal güvenlik yasasında sağlanan hakkını kullanarak kıdem tazminatını alması mümkün.

5510 sayılı yasa, emekli aylığı almakta iken çalışmaya devam edenlere istedikleri her an emekli aylıklarını kestirip normal çalışmaya devam etme hakkı tanıyor. Canan Hanım'ın durumundaki gibi olanlar, emekli aylıklarını kestirip normal çalışmaya dönme talebiyle dilekçe verebilirler. İki üç ay böyle çalıştıktan sonra yeniden emeklilik dilekçesi verdiklerinde, bu kez, emeklilik sonrasındaki çalışma sürelerine ilişkin kıdem tazminatını alabilirler. Böylece 2-3 aylık emekli aylığı kaybı yaşamalarına karşın önceki emekli aylıkları ve tazminata da kavuşmuş olurlar.

SAĞLIK GEREKÇESİYLE İŞTEN AYRILAN TAZMİNAT ALIR

Emekli olduktan sonra çalışanlar, sağlık sorunlarını gerekçe göstererek de ayrılıp kıdem tazminatı alabili.r Uzun süreli tedavi gerektiren bir sağlık sorunu olan, rapor alarak iş akdini feshedebilir.

YARGITAY 2005'TE 'TAZMİNAT ALIR' DEDİ

Emekli olunduktan sonraki çalışma dönemi açısından kıdem tazminatında örnek teşkil edebilecek Yargıtay kararları mevcut. Bunlardan biri de Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 5 Nisan 2005 tarihli kararı. Ödenmeyen hafta tatili ile bayram ve genel tatil ücretleri nedeniyle sözleşmesini fesheden çalışan için Yargıtay, fesih haklı nedene dayandığı için emeklilik sonrası çalışmalar için de kıdem tazminatına hak kazanıldığının kabul edilmesi gerektiğine karar vermişti. Yargıtay kararında, "… Davacı işçinin emeklilik öncesi ve sonrası hizmetleri birleştirilmek suretiyle kıdem tazminatı isteğinin kabulüne karar verilmelidir" deniliyor.

EYLÜLDE 118 LİRA ARTIRILAN TAZMİNAT TAVANI MEMURA GÖRE BELİRLENİYOR

Kıdem tazminatının hesaplanması, işçinin son ücreti üzerinden yapılıyor. Hesaplama sırasında, ücrete ilaveten işçiye sağlanmış olan para ve parayla ölçülmesi mümkün yemek, giyecek yardımı gibi menfaatler de dikkate alınıyor.Yasada her yıl için 30 gün belirlenen kıdem tazminatı süresi sözleşmeyle işçi lehine artırılabiliyor. Ancak, toplu sözleşmelerle veya hizmet akitleriyle belirlenen kıdem tazminatlarının yıllık miktarı, en yüksek devlet memuruna ödenecek azami emeklilik ikramiyesini geçemez.

6 AYDA BİR DEĞİŞİYOR

Bu rakam her 6 ayda bir memur maaş katsayısına göre yeniden belirleniyor. Ancak bu sene memurlarla ağustos ayında imzalanan toplusözleşmenin ardından memur emekli aylıklarında ilave artış yapıldı. Bu da kıdem tazminatı tavanında 118 lira artış sağladı. Bu yıl ocak – haziran döneminde 3 bin 541.37 lira uygulanan kıdem tazminatı tavanı, temmuz ayında 3 bin 709.98 lira oldu. Memur emekli aylıklarında eylül ayında ilave artış yapılınca, kıdem tazminatı tavanı da 118 lira ilave arttı ve 3 bin 828.37 liraya çıktı. Memur emeklilerine yapılan bu artışlar kıdem tazminatı tavanı dolayısıyla ücreti yüksek olan işçilere de yansıdı.

TAZMİNAT ALAN EMEKLİ ÇALIŞANIN İZNİ AZALIR

Kıdem tazminatını almak suretiyle emekli olup aynı işyerinde çalışmaya devam edenlerin izin süreleri kısalıyor. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 53. maddesi uyarınca, işçinin izne hak kazanabilmesi için en az bir yıl çalışmış olması gerekir. Yıllık ücretli izin süresi, 1-5 yıl arası çalışan işçilerde 14 gün, 5 yıldan fazla 15 yıldan az olanlara 20 gün, 15 yıldan fazla olanlara 26 gün olarak uygulanıyor.

Bir işyerinde 15 yıl çalıştıktan sonra emekli aylığı bağlatarak yeniden çalışmaya başlayan kişi eğer kıdem tazminatını almışsa ertesi yıl sadece 14 gün izin kullanabilir. Kıdem tazminatını almadan aynı işyerinde çalışmaya devam ederse yılda 26 gün izin hakkı devam eder.

İHBAR TAZMİNATI HAKKI SÜRÜYOR

Emekli aylığı almakta iken çalışmaya devam edenlerin ihbar tazminatı hakları da diğer işçilerle aynı hükümlere tabi. Kıdem tazminatını almadan emekli olup çalışanların ihbar tazminatında, emeklilik öncesindeki çalışma süreleri de dikkate alınıyor. Kıdem tazminatını aldıktan sonra aynı işyerinde veya başka bir işte çalışanların ihbar tazminatı hesabında ise sadece emeklilik sonrası sürelerdeki çalışmalar dikkate alınıyor.

Emekli maaşına 1.261 gün katkısı!

Tüm çalışanların hayali iyi bir maaşla emekli olmak. 5510 Sayılı Yasa'yla tüm sosyal güvenlik kurumları tek çatı altında toplanmış olsa da Bağ-Kur, Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK) ve Emekli Sandığı mensuplarının emeklilik hesaplamaları ayrı ayrı yapılıyor.

2008'DEN SONRA FARKLI

Ancak son 3.5 yıl, yani 1.261 gün ile emeklilik statünüzü kendiniz değiştirebilirsiniz. 1 Ekim 2008'den önce sigortalı olanların hangi kurumdan emekli olacağını son 3.5 yıldaki çalışmaları belirliyor. Emeklilik tarihlerinden önceki son 7 yılın yarısından bir fazla olan 1.261 gün çalışma hangi statüde gerçekleşmişse o statüden emekli olunuyor.

Dolayısıyla 10 yıl Bağ-Kur'lu olarak çalışmış olsanız bile emekliliğinize 1.261 gün kala SSK'lı olarak çalışmaya başlarsanız bu kurumdan emekli olabiliyorsunuz.

Böylece Bağ-Kur'a göre daha yüksek maaş alma imkanı doğuyor. Emeklilik kurumu olarak bakılacak son 7 yıl, geriye doğru takvim olarak değil, sigortalı geçen 7 yıl olarak anlaşılmalı. Eşitlik halinde de son kuruma bakılıyor.

DAHA AZ PRİM İMKANI

Örneğin; Bay A, 10.05.1992'de Bağ-Kur'lu olarak çalışmaya başladı. Bay A için emeklilik şartları 9 bin gün (25 yıl) prim ödemek ve 53 yaşını tamamlamak. Bay A, eğer son 1.261 günde Bağ-Kur yerine SSK'lı olursa bu kez ödeyeceği prim günü 5600'e düşecek ve daha erken emekli olacak. Eğer yaşı da müsaitse emekli olup 9.5 yıl daha fazla maaş alacak, üstelik maaşı yüksek olacak.