Türkiye eğitim göstergelerinde OECD ortalamasını birçok alanda geçti

Raporda Türkiye'nin eğitim sistemine ilişkin dikkat çeken gelişmeler arasında öğretmen kadrosunun yaş yapısı, öğretmen devamsızlığının düşük olması, sınıf ve öğretmen başına düşen öğrenci sayısındaki gerileme ile okul öncesi eğitime katılım oranındaki yükseliş de gösterildi. Genç kadınların yükseköğretim mezuniyet oranındaki artış da son yıllardaki önemli değişimlerden biri oldu.

Türkiye, ilköğretim ve ortaöğretimde öğretmen ihtiyacını tamamen karşılayan iki OECD ülkesinden biri oldu. (Foto: Takvim foto arşivi)

TÜRKİYE ÖĞRETMEN İHTİYACINI KARŞILAYAN İKİ OECD ÜLKESİNDEN BİRİ

OECD'nin bu yıl ana temasını "öğretmen açığı" olarak belirlediği rapora göre Türkiye, ilköğretim ve ortaöğretim düzeylerinde öğretmen ihtiyacının tamamen karşılandığı ülkeler arasında yer aldı. Türkiye, bu konuda Güney Kore ile birlikte OECD üyesi ülkeler arasında iki ülkeden biri oldu.

Türkiye'nin öğretmen kadrosunun yaş yapısı da OECD ortalamasından farklı bir tablo ortaya koydu. Ülkedeki öğretmenlerin yüzde 32'si 35 yaşın altında bulunurken, OECD genelinde bu oran yüzde 22 olarak kaydedildi.

Türkiye'de öğretmen devamsızlığının öğrenmeyi olumsuz etkilediğini belirten okul müdürlerinin oranı yüzde 6'da kaldı. (Foto: Takvim foto arşivi)

ÖĞRETMEN DEVAMSIZLIĞI OECD ORTALAMASININ ALTINDA

Raporda, öğretmenlerin okullardaki devam durumuna ilişkin veriler de yer aldı. PISA kapsamında okul müdürlerine yöneltilen sorular üzerinden hazırlanan verilere göre, Türkiye'de öğretmen devamsızlığının öğrencilerin öğrenme süreçlerini olumsuz etkilediğini belirten okul müdürlerinin oranı yüzde 6 oldu.

OECD ülkelerinde ise aynı görüşü bildiren okul müdürlerinin oranı yüzde 27 olarak hesaplandı.

Türkiye ayrıca öğretmen maaşlarındaki değişim açısından da OECD ortalamasının üzerinde bir artış kaydetti. 2025 verilerine göre, ilkokul düzeyinde mesleğe yeni başlayan öğretmenlerin satın alma gücü paritesine göre hesaplanan brüt maaşları OECD ortalamasının üzerinde gerçekleşti.

2015-2025 yılları arasındaki değişim incelendiğinde ise 15 yıllık deneyime sahip ortaokul öğretmenlerinin reel maaşları Türkiye'de yüzde 31 yükseldi. OECD genelinde aynı dönemdeki artış yaklaşık yüzde 6-7 seviyesinde kaldı.

15 yıllık deneyime sahip ortaokul öğretmenlerinin reel maaşları 2015-2025 döneminde yüzde 31 arttı. (Foto: Takvim foto arşivi)

ÖĞRETMEN BAŞINA DÜŞEN ÖĞRENCİ SAYISI AZALDI

Türkiye'de son yıllarda öğretmen başına düşen öğrenci sayısında da düşüş yaşandı. 2015-2024 döneminde ortaokullarda öğretmen başına düşen öğrenci sayısı 17'den 14'e geriledi.

Ortaöğretim kademesinde ise aynı gösterge 14'ten 11'e düştü. Böylece Türkiye'de ortaöğretimde öğretmen başına düşen öğrenci sayısı 13 olan OECD ortalamasının altına indi. Ortaokullarda ise Türkiye'nin 14 kişilik oranı, 13 olan OECD ortalamasına yakın seviyede gerçekleşti.

Türkiye'de ortaokullarda öğretmen başına düşen öğrenci sayısı 2015-2024 döneminde 17'den 14'e geriledi. (Foto: Takvim foto arşivi)

SINIF MEVCUTLARINDA DA GERİLEME GÖRÜLDÜ

Eğitim ortamlarının iyileştirilmesine yönelik göstergeler arasında sınıf mevcutları da yer aldı. İlkokullarda Türkiye'deki ortalama sınıf mevcudu 23 öğrenci olurken, OECD ortalaması 21 olarak kaydedildi.

Ortaokullarda ise Türkiye'nin sınıf mevcutlarında son 10 yılda düşüş yaşandı. 2015 yılında 25 olan ortalama sınıf mevcudu, 2024'te 23'e geriledi ve OECD ortalamasıyla aynı seviyeye geldi.

Türkiye'de ilkokullarda ortalama sınıf mevcudu 23 öğrenci olurken, OECD ortalaması 21 olarak kaydedildi. (Görsel: AA)

EĞİTİM HARCAMALARINDA YATIRIMLARIN PAYI YÜKSELDİ

Türkiye, kamu harcamaları içerisinde eğitime ayrılan kaynakların oranında da OECD ortalamasının üzerinde yer aldı. Eğitim harcamalarının kamu harcamaları içindeki payı Türkiye'de yüzde 9,9 olurken, OECD ülkelerindeki ortalama yüzde 9,8 olarak gerçekleşti.

Eğitim yatırımlarının toplam eğitim harcamaları içerisindeki payında ise Türkiye ile OECD ortalaması arasındaki fark daha belirgin oldu. Bina, tesis, ekipman ve diğer yatırımları kapsayan eğitim yatırımlarının toplam eğitim harcamalarındaki payı Türkiye'de yüzde 14'e ulaştı.

OECD ülkelerinde ise bu oran yüzde 9 olarak kaydedildi.

ORTAÖĞRETİMİ ZAMANINDA TAMAMLAMA ORANI YÜZDE 92

Raporda Türkiye'nin ortaöğretimin tamamlanma süresine ilişkin verileri de dikkat çekti. Türkiye'de öğrencilerin yüzde 92'si ortaöğretimi öngörülen dört yıllık süre içerisinde tamamlıyor.

OECD genelinde bu oran yüzde 75 seviyesinde bulunuyor.

Öte yandan, öngörülen dört yıllık sürenin üzerinden iki yıl geçmesine karşın ortaöğretimi tamamlamayan veya eğitimine devam etmeyen öğrencilerin oranı Türkiye'de yalnızca yüzde 1 olarak hesaplandı. OECD ortalamasında ise bu oran yüzde 12 oldu.

Türkiye, ortaöğretimin öngörülen sürede tamamlanması göstergesinde Kanada, İrlanda ve İsviçre'nin de aralarında bulunduğu ülkelerle birlikte üst sıralarda yer aldı.

Türkiye'de öğrencilerin yüzde 92'si ortaöğretimi öngörülen dört yıllık sürede tamamlıyor. (Foto: AA)

OKUL ÖNCESİ EĞİTİME KATILIMDA ÖNEMLİ ARTIŞ

Türkiye'nin son 10 yılda ilerleme kaydettiği alanlardan biri de okul öncesi eğitim oldu. 3 yaşından zorunlu eğitimin başladığı yaşa kadar olan çocukların okul öncesi eğitime katılım oranı, 2015-2024 döneminde Türkiye'de 13 puan arttı.

Aynı dönemde OECD ülkelerindeki ortalama artış ise 4 puanda kaldı.

Yaş gruplarına göre bakıldığında Türkiye'de okul öncesi eğitime katılım oranı 3 yaşında yüzde 15, 4 yaşında yüzde 43,5 ve 5 yaşında yüzde 87 olarak ölçüldü.

GENÇ KADINLARIN YÜKSEKÖĞRETİM MEZUNİYET ORANI YÜKSELDİ

Türkiye'de 25-34 yaş grubundaki kadınların yükseköğretim mezuniyet oranında da son 10 yılda önemli bir artış görüldü.

2015 yılında bu yaş grubundaki kadınların yüzde 27'si yükseköğretim mezunuyken, 2025'te oran yüzde 50'ye çıktı. Böylece 10 yıllık dönemde Türkiye'deki artış 23 puan oldu.

OECD genelinde ise aynı yaş grubundaki kadınların yükseköğretim mezuniyet oranı 2015'te yüzde 46 iken, 2025'te yüzde 54'e yükseldi. OECD ortalamasındaki artış 8 puan olarak gerçekleşti.

Türkiye’de 25-34 yaş grubundaki kadınların yükseköğretim mezuniyet oranı 10 yılda yüzde 27’den yüzde 50’ye yükseldi. (Foto: Takvim foto arşivi)

TÜRKİYE'NİN EĞİTİM GÖSTERGELERİNDE ÖNE ÇIKAN VERİLER

"Bir Bakışta Eğitim 2026" raporunda yer alan veriler, Türkiye'nin eğitim sisteminde farklı göstergelerde son yıllarda değişimler yaşandığını ortaya koydu. Öğretmen ihtiyacının karşılanması, genç öğretmenlerin toplam kadro içerisindeki oranı, öğretmen devamsızlığı, öğretmen maaşlarındaki reel artış, sınıf ve öğretmen başına düşen öğrenci sayıları, eğitim yatırımları, ortaöğretimin tamamlanma süresi, okul öncesi eğitim ve genç kadınların yükseköğretime erişimi raporda öne çıkan başlıklar oldu.

Türkiye'nin bazı göstergelerde OECD ortalamasının üzerine çıkması, bazı göstergelerde ise OECD ortalamasına yaklaşması, ülkenin eğitim alanındaki son dönem verilerinin çok sayıda farklı ölçüt üzerinden değerlendirildiğini gösterdi.