İran Beşar Esad’ı neden kurtarmadı? Devrimden önce Şam-Tahran hattında neler yaşandı?
Suriye’de muhaliflerin 61 yıllık Baas rejimini devirmesinin ardından Beşar Esad Rusya’nın başkenti Moskova’ya kaçarken akıllara ise “İran Esad’ı neden korumadı?” sorusu geldi. Son günlerde İsrail ile Suriye arasında İran ile ilgili gizli yazışmalar ortaya çıkmış gündeme damga vurmuştu. Peki, 7 Ekim 2023 ile Suriyeli muhaliflerin Şam’ı ele geçirdiği 8 Aralık 2024 tarihleri arasında Tahran-Şam hattında neler yaşandı? İran, Beşar Esad’ı neden kurtarmadı?

Suriye'de muhaliflerin kritik kentleri tek tek ele geçirmesi ile 60 küsur yıllık Baas ve 50 küsur yıllık Esad rejimi çöktü ve Beşar Esad Rusya'nın başkenti Moskova'ya kaçtı. Şam düşüp Beşar da kaçarken akıllara ise "İran Esad'ı neden kurtarmadı?" sorusu geldi.
İran Dini lideri Ayetullah Ali Humeyni, AA
DEVRİM MUHAFIZLARI ESAD'I BIRAKIP KAÇTI
Muhalifler Halep, İdlib, Hama ve Humus derken adım adım başkent Şam'a ilerledi. Muhaliflerin ilerleyişi sırasında ise İran Devrim Muhafızları'nın Suriye'den kaçtığına dair haberler geldi. Oysa İran 2013'te Esad rejimine destek için adeta seferber olmuştu.
Beşar Esad, Takvim Fotoğraf Arşivi
İRAN İÇİN SURİYE'NİN ÖNEMİ BİTTİ Mİ?
Avustralya merkezli "The Conversation" haber sitesi, Suriye'nin İran için jeostratejik değerinin, Tahran'ın Hizbullah'a dağıttığı silahların Suriye'den geçmesine bağlı olduğunu be bu yüzden de söz konusu değerin son yıllarda azaldığını belirtti.
BELGELER ORTAYA ÇIKTI
Suriye ile İran arasındaki en büyük kriz ise Suriye ile İsrail arasındaki gizli iş birliğine dayanıyor. Geçtiğimiz günlerde 2023 ortalarından kalma belgeler ortaya çıktı ve gündeme damga vurdu. Musa kod adlı İsrail bağlantılı bir ajanın Suriye Savunma Bakanı Ali Mahmud Abbas ile doğrudan WhatsApp üzerinden iletişim kurduğu ortaya çıkmıştı.
İSRAİL'DEN SURİYE'YE TEHDİT
Belgelerde İsrail'in Suriye'yi Hizbullah'a destek konusunda açıkça tehdit ettiği de gözler önüne serilmişti. Anlaşma şuydu: İsrail Suriye ordusunu hedef almayacak ve buna karşılık Suriye ordusu da Hizbullah'ın Suriye sunucularının altyapıya erişimini kısıtlayacaktı.
Geçtiğimiz günlerde 2023 ortalarından kalma belgeler ortaya çıktı ve gündeme damga vurdu. Musa kod adlı İsrail bağlantılı bir ajanın Suriye Savunma Bakanı Ali Mahmud Abbas ile doğrudan WhatsApp üzerinden iletişim kurduğu ortaya çıkmıştı, Takvim Ekran Görüntüsü
SURİYE İRAN'I İSRAİL'E SATTI MI?
Musa'nın 2023'te Abbas'a bir kez daha "uyarıda bulunduğu" ve Suriyelilerin İran'dan Hizbullah'a silah transferini engellememesinin Suriye ordusu için ciddi sonuçlara yol açabileceğini belirttiği öğrenildi. Bunun ardından Hamas'ın İsrail'e Aksa Tufanı Operasyonu'nu düzenlediği 7 Ekim 2023'ten sonra İsrail'in Suriye ve Lübnan hava sahası üzerinde tam kontrol sağladığı ortaya çıktı. İsrail Suriye'ye 255'ten fazla hava ve topçu saldırısı düzenlerken bunlardan 95'i Suriye'deki Hizbullah'a, 23'ü ise Devrim Muhafızları Kolordusu'nu hedef aldı.
Söz konusu şartlar altında Esad'a yardım göndermek de İsrail'in güneydeki tesislerine ve üslerine saldırı düzenlediği İran için imkansız hale gelmişti.
Geçtiğimiz günlerde 2023 ortalarından kalma belgeler ortaya çıktı ve gündeme damga vurdu. Musa kod adlı İsrail bağlantılı bir ajanın Suriye Savunma Bakanı Ali Mahmud Abbas ile doğrudan WhatsApp üzerinden iletişim kurduğu ortaya çıkmıştı, Takvim Ekran Görüntüsü
UÇUŞ YASAĞI
Tahran'ın, İsrail'in Suriye'deki herhangi bir İran kuvvetine saldıracağından korktuğu belirtilirken İsrail'in Suriye'ye silah taşıdığından şüphelenilen İran uçuşlarına fiili yasak getirdiği hatırlatıldı. The Conversation'a göre İran, bölgedeki fraksiyonlarına silah aktarmak için kullandığı Suriye'deki askeri fabrikaları yönetirken, 7 Ekim saldırısıyla tetiklenen bir yıllık bölgesel savaşlardan sonra rejimi savunamaz hale geldi ve sonunda inşa ettiği ve savaştığı her şeyi teslim etti.
Öte yandan İsrail'in Hizbullah'a yönelik saldırıları ve son olarak Hizbullah lideri Hasan Nasrallah'ın İsrail saldırısında hayatını kaybetmesinin İran'ı rejimi savunamaz durumda bıraktığını belirtti.

ŞAM HİZBULLAH'IN İKMAL HATTINI KESTİ
The Conservation "Şam, Hizbullah'ın ikmal hattını ciddi şekilde kesintiye uğrattı ve bu tür operasyonlarla ilişkili operasyonel riskler sürdürülemez hale geldi." dedi.
Lübnan'daki ateşkes anlaşmasının Hizbullah için bölgesel bir rolden vazgeçmek zorunda kaldığı yeni bir gerçeklik yarattığını belirten The Coservation, "Önümüzdeki aylar İran'ın stratejisini yeni Suriye gerçekliğine uyarlayıp uyarlayamayacağını ya da Esad'ın düşüşünün Suriye'deki ve hatta belki de tüm Ortadoğu'daki emellerine son verip vermeyeceğini gösterecek." ifadelerini kullandı.

