Takvim.com.tr Avrupa'da "parlamenter" sancı: Danimarka 70 gün sonra hükümetsizlikten kurtuldu | 4 partili koalisyon
Türkiye’nin Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçerek geride bıraktığı parlamenter sistemin neden olduğu siyasi istikrarsızlık Avrupa’da etkisini sürdürüyor. Danimarka’da 24 Mart’ta gerçekleştirilen parlamento seçimlerinin ardından tam 70 gün süren kriz koalisyon hükümetiyle aşılabildi. Hiçbir ittifakın tek başına iktidar çoğunluğunu sağlayamadığı ülkede, Sosyal Demokrat Parti lideri Mette Frederiksen dört partili koalisyon hükümetinin kurulduğunu duyurdu. Kral Frederik X’ten icazet alan Frederiksen üçüncü defa başbakanlık görevini üstlenmiş oldu. Kuzey Avrupa ülkesinde son yıllardaki hemen her seçimde parlamenter sistemin neden olduğu siyasi boşluk yaşandı. Öyle ki ülkede vizon itlafı nedeniyle bile hükümet düştü.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
Hızlı Özet Göster
- Danimarka'da 24 Mart seçimlerinin ardından 70 gün süren hükümetsizlik krizi, dört partili koalisyonla çözüldü.
- Mette Frederiksen liderliğindeki Sosyal Demokrat Parti, 1903 yılından bu yana en kötü seçim sonucunu aldı.
- Danimarka Kralı Frederik X, hükümet kurma görevini yeniden Frederiksen'e verdi.
- Yeni hükümet, Sosyal Demokratlar, Sosyalist Halk Partisi, Sosyal Liberal Parti ve Ilımlılar'dan oluşuyor.
- Seçimlerde hiçbir blok 90 sandalyeli çoğunluğa ulaşamadı.
Türkiye'nin Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile geride bıraktığı parlamenter sistem, Avrupa ülkelerinde derin siyasi krizler ve yönetim boşlukları oluşturmayı sürdürüyor. Kuzey Avrupa ülkesi Danimarka'da 24 Mart'ta yapılan parlamento seçimlerinin ardından tam 70 gün süren hükümetsizlik krizi, dört partili koalisyonun kurulmasıyla ancak aşılabildi.
Parlamenter sistemin doğurduğu koalisyon krizleri Kuzey Avrupa ülkesi Danimarka’yı 70 gün boyunca hükümetsiz bıraktı.
ÜLKE TARİHİNDEKİ EN UZUN KOALİSYON SÜRECİ
İskandinav ülkesinde 179 sandalyeli parlamentoda çoğunluk için gerekli 90 sandalyeye hiçbir blok ulaşamadı.
Sosyal Demokratlar ve Yeşil Sol Parti'nin oluşturduğu kırmızı blok 84 sandalyede kalırken, Liberal Parti, Danimarka Halk Partisi, Liberal İttifak Partisi ve Muhafazakar Halk Partisi'nin yer aldığı mavi blok 77 sandalye elde etti.
Moderaterne Partisi 14 sandalye kazandı.
24 Mart seçimlerinde 179 sandalyeli parlamentoda çoğunluğun sağlanamaması üzerine başlayan uzun müzakerelerle sonuçlandı.
123 YIL SONRA İLK
2019 yılından beri iktidarda bulunan Mette Frederiksen liderliğindeki Sosyal Demokrat Parti, 38 sandalye ile en büyük parti konumunu korumasına rağmen 1903 yılından bu yana en kötü seçim sonucunu aldı.
KRAL'DAN İCAZETİ ALDI 4'LÜ KOALİSYONU KURDU
Seçimlerin ardından geniş tabanlı koalisyon kurma çabaları ilk etapta sonuçsuz kaldı. Danimarka Kralı Frederik X, 23 Mayıs'ta geçici Savunma Bakanı Troels Lund Poulsen liderliğindeki merkez sağ koalisyon görüşmelerinin çökmesi üzerine görevi yeniden Frederiksen'e verdi.
Kral Frederik X ile görüşmesinin ardından kameralar karşısına geçen geçici Başbakan Frederiksen, Sosyal Demokratlar, Sosyalist Halk Partisi, Sosyal Liberal Parti ve Ilımlılar'dan oluşan dört partili hükümetin kurulduğunu duyurdu.
Müzakerelerin yıpratıcılığına dikkat çeken Frederiksen, "Uzun ve zorlu bir müzakere yürüttük. Birçok şey zor olsa da sürecin nihayetinde başarılı olmak zorunda." diye konuştu.
Üçüncü kez başbakanlık koltuğuna oturmaya hazırlanan Frederiksen, hükümet programının ve yeni kabinenin kısa süre içinde kamuoyuyla paylaşılacağını aktardı.
Danimarka Kralı Frederik X
HER SEÇİMDE YAPBOZ
Seçimi ikinci sırada tamamlayan Danimarka Liberal Partisi lideri Troels Lund Poulsen'in 70 günlük krizin ardından kurulan yeni hükümete dair sessizliğini koruduğu öğrenildi.
Kuzey Avrupa ülkesinde siyasi boşluklara yol açan parlamenter sistemin neden olduğu kriz ilk değil.
Danimarka'nın son 15 yıllık hükümet karnesi şöyle…
15 Eylül 2011'deki seçimlerin ardından Helle Thorning-Schmidt, Danimarka'nın ilk kadın başbakanı olarak Sosyal Demokratlar, Sosyal Liberal Parti ve Sosyalist Halk Partisi'nden oluşan üçlü koalisyon kurdu.
Koalisyon, dışarıdan Kızıl-Yeşil İttifak'ın desteğine dayandı.
10 yıllık merkez sağ iktidarın ardından yönetim "Kırmızı Blok"a (sol kanat) geçti.
Kral Frederik X’ten icazet alan Frederiksen üçüncü defa başbakanlık görevini üstlenmiş oldu.
18 Haziran 2015'teki seçimler "Mavi Blok" (sağ kanat) lehine olsa da, en büyük sağ parti olan Danimarka Halk Partisi hükümete girmeyi reddetti.
Bu nedenle Lars Løkke Rasmussen liderliğindeki Venstre (Liberal Parti), parlamentoda sadece 34 koltuğu olan tek partili azınlık hükümeti kurdu.
Kasım 2016'da hükümet yapısı genişletilerek Venstre, Liberal İttifak ve Muhafazakar Halk Partisi'nden oluşan koalisyon hükümetine dönüştü.
4 YILI BİLE GÖREMEDEN DÜŞTÜ
5 Haziran 2019'daki seçimler "Kırmızı Blok"un zaferiyle neticelendi. Seçim sonrası Mette Frederiksen, 27 Haziran 2019'da göreve başladı.
Sosyal Demokratlar liderliğindeki tek partili azınlık hükümeti kuruldu.
Sosyal Liberaller, Sosyalist Halk Partisi ve Kızıl-Yeşil İttifak dışarıdan destekledi.
Hükümet, 2022'deki erken seçimlere kadar yaklaşık 3,5 yıl görevde kalabildi.
VİZON İTLAFININ DÜŞÜRDÜĞÜ HÜKÜMET
1 Kasım 2022'deki seçimde hükümetin 2020'deki "vizon itlafı" kararına yönelik eleştiriler sonrası Sosyal Liberaller'in ültimatomuyla erken seçime gidildi.
Frederiksen, geleneksel blok siyasetini aşarak Sosyal Demokratlar, Liberal Parti ve yeni kurulan Ilımlılar partisinden oluşan merkez sağ-sol koalisyonunu kurdu.
1978'den bu yana iki ana rakip parti Sosyal Demokratlar ve Liberal Parti ilk kez aynı hükümette yer aldı.
Danimarka'da virüs nedeniyle itlaf edilen vizonların yakılmasına onay çıkmıştı.
70 GÜNDE ANCAK 'AZINLIK'
24 Mart 2026'daki son seçimlerde Sosyal Demokratlar en fazla koltuğu kazanmasına rağmen, yüzde 21,9 ile 1903'ten bu yana en kötü seçim sonucunu aldı.
Seçimlerin üzerinden 70 gün geçmesine rağmen yeni hükümet ancak kurulabildi.
Süreçte Mette Frederiksen ve Troels Lund Poulsen sırayla hükümet kurma görevini üstlenmiş ancak müzakereler uzun süre neticesiz kalmıştı.
2 Haziran 2026 itibarıyla Sosyal Demokratlar, Yeşil Sol, Ilımlılar ve Sosyal Liberallerden oluşan, dışarıdan desteklenen azınlık hükümetinin kurulacağı ilan edildi.
TÜRKİYE KURTULDU
Türkiye 9 Temmuz 2018 tarihinde Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçiş yaparak parlamenter sistemi tarihe gömmüştü. Yeni sistemin ilk cumhurbaşkanını ve milletvekillerini belirlemek üzere 24 Haziran 2018'de düzenlenen erken genel seçimlerde yüzde 52.59 oy alan Recep Tayyip Erdoğan Türkiye'nin seçilmiş ilk cumhurbaşkanı olmuştu. Genel seçimleri AK Parti-MHP blokunun oluşturduğu Cumhur İttifakı yüzde 53.66'lık oy oranıyla kazanmıştı. Millet İttifakı ise yüzde 33.94'te kalmıştı.
Faruk Arslan Takvim.com.tr Dünya