Olay karşısında, bölgesel ve küresel güçlerin konumuna dikkatle bakarsak, gelişmelerin nereye doğru evrileceğini daha iyi anlama şansımız olacaktır.
Peki, TÜRKİYE ne yapıyor? Çok zor ve kritik bir sorunu, son derece dikkatli ve soğukkanlı bir yaklaşımla yönetiyor. Birinci aşamada, diplomatik kanalların tamamını kullanıyor. İkinci aşamada, mukabelei bil misil (misliyle cevap verme) hakkını kullanmaya hazırlanıyor.
ABD: Türkiye'nin detay bilgileri paylaşması ve olayın uluslararası hava sahasında gerçekleşmesi üzerine sertleşti. Hillary Clinton, "ABD olarak, bu küstah ve kabul edilemez eylemi mümkün olan en güçlü şekilde kınıyoruz" diyerek, Esad'ı köşeye sıkıştıracak hamlelere devam edeceğini gösterdi. RUSYA: Suriye krizinde en kritik aktörlerden biri olan Rusya'dan henüz olayla ilgili resmi açıklama yok.Fakat, Rusya lideri Putin'in İsrail'e bir günlük sürpriz ziyareti dikkatlerden kaçmadı.
ÇİN: Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Hong Lei, gelişmeleri yakından takip ettiklerini belirterek, taraflara sükunet ve itidal çağrısında bulundu. Bölgesel durumun son derece karmaşık ve hassas olduğunu vurgulayan sözcü Hong, ilgili tarafların, diplomasiye sadık kalmak suretiyle itidal içinde hareket etmelerini istedi. İNGİLTERE: Türkiye'nin haklı olduğunu açıkladı. İngiltere Dışişleri Bakanı William Hague, "NATO'da bununla ilgili görüşmelerimiz olacak.Suriye'de bir çöküş ve çatışmanın yoğunlaşması tehlikesini yaşamaya devam edeceğiz. Esad rejimine karşı baskıyı ek yaptırımlarla artırmamız lazım" dedi.
FRANSA: Dışişleri Bakanı Laurent Fabius, Suriye'nin Türk uçağına ateş açmasıyla ilgili olarak, "Silahlı olmayan bir uçağa uyarmadan ateş açmak kabul edilemez" açıklamasını yaptı. İRAN: İran Cumhurbaşkanı Yardımcısı Saidlo, aniden Türkiye'ye geliyor. Bu sürpriz ziyaret, İran'ın arabuluculuğa soyunduğunu gösteriyor. İSRAİL: Resmi bir açıklama yapmadı. Fakat, Türk uçağının düşürülmesinden kısa süre sonra, İsrail gizli servisi MOSSAD'a yakınlığıyla bilinen Debkafile sitesi ilginç bir iddiada bulundu. Site, F-4 savaş uçağının daha önce belirtildiği gibi Buk-M2 değil, yine Rus yapımı hava savunma sistemi tarafından vurulduğunu ve bu sistemin de Ruslar tarafından kullanılmış olabileceğini yazdı.Rusya lideri İsrail'de ne yapıyor?
Rusya lideri Putin'in aniden İsrail'e bir günlük ziyarete çıkması diplomatik çevrelerde manidar bulundu. Putin'in başta Suriye, düşürülen Türk uçağı ve İran nükleer programını konuşacağı tahmin ediliyor. İsrail'in, Beşar Esad'ın düşürülmesi konusunda ikircikli yol izlemesi de dikkatlice değerlendiriliyor. İsrail'in Suriye konusunda ne yaptığına ilişkin değerlendirmeler şöyle: "İsrail şimdiki rejimle daha kolay yaşayacağını düşünüyor.
Esad'ın gitmesini tercih etmiyor. İsrail'in Esad yönetimini tercih etmesinin birçok nedeni var. Bir kere İsrail, Esad'ın yerine Müslüman Kardeşler'in geleceğini düşünerek böyle yapıyor. Suriye'de iktidar değişikliğinde Golün gündeme gelecektir. Bu da İsrail için güvenlik riski yaratabilir. Eğer İsrail'in çıkarı rejimin bir an önce devrilmesinde olsaydı, şimdiye kadar devirmek için birçok enstrümanı kullanmışlardı. Bu işleri iyi bilirler...''
Beşar Esad'ın ömrü
Beşar Esad'ın kesinlikle gideceği konuşuluyor. Son olay da bu gidişin hızlanmasına yol açacağa benziyor. "Peki, yerine kim nasıl gelecek?" sorusu devamlı gündemde...
ABD ve Rusya'nın yeni bir Esad'ı bulacakları ısrarla belirtiliyor. Yeni iktidarın, Rusya'yı rahatsız etmeyecek şekilde dizaynı önemli. Bunun için, "Esad gider ama Rusya yakını iktidar güçleri yönetimde kalır" düşüncesi, diplomatik kulislere yansıyor.
Suriye muhalefetinin çatı örgütü Suriye Ulusal Konseyi'nin başına bir Kürt akademisyen olan Abdülbaset Sayda'nın getirilmesini nasıl okumak lazım?
Bir diplomatik kaynak, Sayda'nın öncelikle Suriye Kürtleri'ni muhalefete katılmaya ikna etmeye çalışacağı ve konseyi daha geniş kitleye hitap eder hale getireceğini söyledi.
Devamındaki sözleri çok dikkat çekici: "Türkiye, bu ismin göreve gelmesine destek verdi. Böylece Suriye'deki farklı dini azınlıklara ve Kürt vatandaşlara yönelim olacaktır.'' Suriye muhalefetinin başına Sayda'nın getirilmesi, Esad'a ve gizli servislere karşı önemli bir hamle olarak görülüyor.
NATO ne yapacak?
Türkiye, 5. maddenin işlemesini talep etmeyecek. NATO'nun sert bir uyarı mesajı yayınlaması söz konusu.
Mercedes operasyonu
Yıllar önce, Türk devlet aklı, kararı vermişti: "Apo'nun kellesi alınacak. Ne yapıp yapıp, Apo imha edilecek." Operasyona kod ismi olarak Mercedes verildi. Detaylı çalışmalar yapıldı. Aylar sonra, Mercedes operasyonunun icra noktası olarak, çiftlik evi seçildi. Apo, Suriye'de bir çiftlik evinin içindeydi. Operasyon yapıldı, ne yazık ki Apo suikastten sağ olarak kurtulmuş, ancak kendisini ortadan kaldırmak isteyen Ankara'nın evinin dibine kadar sokulabileceğini de görmüştü. Bahoz Erdal için sadece Suriye değil, dünya dar edilecek. Bu böyle biline......
