Doğu Akdeniz, küresel ve bölgesel güçlerin enerji satranç tahtası konumuna geldi.
Son 10 yılın en büyük doğalgaz keşiflerinden üçü Doğu Akdeniz'de gerçekleşti. Sadece bu bilgi bile son dönemde bölgede yaşanan gelişmelerin habercisi niteliğinde.
Doğu Akdeniz'de olduğu tahmin edilen devasa doğalgaz ve petrol yataklarının geleceğinde, Türkiye'nin rolü nerelere uzanacak? Ve Doğu Akdeniz'in enerji başkenti Ceyhan mı? Yoksa Hayfa mı? Olacak.
Bu sorulara verilecek cevaplar, sonuçta Doğu Akdeniz'in büyük patronu Türkiye mi? İsrail mi? olacak noktasına bizi getirecek. Enerji koridorlarının merkezinde bulunan Türkiye, jeo-politik ve jeo-ekonomik tercihin vazgeçilmez unsurlarından biridir.
Enerji rezervlerinin uluslararası pazarlara aktarılması ve aslan payının alınması bir güvenlik ağını gerektirmektedir.
Ortadoğu üzerinde oynanan küresel ve bölgesel güç oyunları ve Ceyhan'ının yarınlarını değerlendirelim. Bu bölge, Ortadoğu ve Hazar Bölgesi enerji merkezleri ile buralardaki boru hatlarını da kontrolünde bulundurmakta.
13 Temmuz 2006 tarihinde Bakü-Tiflis-
Ceyhan (BTC) petrol boru hattının devreye girmesi ile beraber, Hazar Denizi'nin doğusundaki ülkeler için önemli bir ithalat ve ihracat kapısı durumuna gelmiş olan İskenderun Körfezi, Doğu Akdeniz'i tamamıyla etkisine aldı. BTC ve Kerkük-Yumurtalık hattına Samsun-Ceyhan hattı ve Kuzey Irak - Ceyhan hattı ilave edildiğinde, Ceyhan'ın enerji başkenti olduğunu gözler önüne seriyor.
Geçen hafta İstanbul'da yapılan enerji diplomasisi panelinde Enerji Bakanı Taner Yıldız, önemli kodlar içeren konuşma yaptı.
Dış siyaset ve enerji bağlamındaki kodlar şöyle:
1: Türkiye'nin yeni satın aldığı Barbaros Hayrettin sismik gemisi Akdeniz'e açılacak.
KKTC ve Gazze'nin ekonomik deniz alanında uzun süreli araştırmalara başlayacak.
2: Türkiye ve Kuzey Irak Kürt yönetimi arasında yeni doğalgaz boru hattı inşa edilecek.
3: Türkiye ile Irak merkezi yönetimi Basra-
Bağdat-Musul-Ceyhan arasında yeni bir boru hattı devreye girebilir. Yani Türkiye ile Irak, enerji dosyasında beraber olacak. Bakan Yıldız'ın sözleri şöyle: Irak bir bütünse ki öyle, kuzeyi, güneyi, doğusu, batısı neden fark ediyor. Kuzey Irak'ta 19 ülke anlaşlma yaptı.
20. ülke Türkiye olunca itiraz ediliyor. Biz ne yapıyorsak Türkiye'nin yararına yapıyoruz."
4: İsrail'de bulunan doğalgaz 'Türkiye'den taşınabilir mi? Türkiye olmaksızın o projelerin gerçekleşmesi fizibilitesini kaybediyor.
5: Güney Kıbrıs Rum'ları dikkatli olmalı.
Pire için yorgan yakılmaz.
Bakan Yıldız'ın açıklamasının hemen sonrasında Rum yönetiminin eski bakanlarından Nikos Rolandis ilginç bir açıklama yaptı, "Türkiye, Doğu Akdeniz'deki büyük bir zenginliği tek başımıza almamıza izin vereceğini zannetmeyelim. Böyle düşünüyorsak aptalız" diye konuştu.
BÖLGENİN LİDERİ TÜRKİYE
Önemi soru: İsrail-Ceyhan Doğalgaz Boru Hattı'nın önü açıldı mı? Uluslararası enerji analistleri, İsrail'in özür dilemesini "İsrail doğalgaz gazını Türkiye üzerinden satabilir" şeklinde yorumlarken, Enerji Bakanı Yıldız'ın dikkati çeken uyarıları Ceyhan'ın enerji başkenti olma yolunda önemli bir işaret olarak görülmeli. Türk yetkililer, bu konuda şu değerlendirmede bulunuyor:
İsrail gazı son 10 yılın en önemli keşfi. Bu gazın piyasaya ulaştırılması İsrail için çok önemli."
SONUÇ:
Türkiye, Ortadoğu'nun sadece siyasi haritasına değil, enerji haritasına da müdahale etmeye başlamış durumda. Ortadoğu'nun bölgesel lideri Türkiye, Mısır-Filistin-Ürdün hattı ile Ceyhan'ı Doğu Akdeniz'in enerji merkezi yapma yolunda emin adımlarla ilerliyor.
İsrail ağzında kuş tutsa da eski dönemleri çok arar.
Hayfa, küresel güçlerce yedeğe alınırken, Ceyhan tırmanışa geçiyor.
