İstanbul’un Kurtuluşu’nun 103. yılı! Şükrü Naili Paşa komutasındaki birlikler şehre girdi: İşte tarihi süreç

İstanbul, I. Dünya Savaşı'nın ardından 13 Kasım 1918'de İtilaf Devletleri tarafından işgal edilmişti. İşgal yaklaşık 4 yıl 10 ay 23 gün sürdü. Lozan Antlaşması'nın ardından işgal kuvvetlerinin İstanbul'dan çekilmesi 2 Ekim 1923'te tamamlanırken, 6 Ekim'de Türk birlikleri şehrin yönetimini resmen devraldı.

İstanbul’un Kurtuluşu, 6 Ekim 1923’te Türk birliklerinin şehre girmesiyle yeni bir dönemin başlangıcı oldu. (Foto: Takvim foto arşivi)

İSTANBUL NE ZAMAN İŞGAL EDİLDİ?

I. Dünya Savaşı'nın sona ermesinin ardından İtilaf Devletleri donanması 13 Kasım 1918'de İstanbul'a geldi ve şehir fiilen işgal edildi. İşgal yıllarında İstanbul'un siyasi ve sosyal hayatında önemli değişimler yaşandı.

Milli Mücadele'nin başarıya ulaşmasıyla birlikte İstanbul'un geleceği de yeniden şekillendi. Mudanya Mütarekesi sonrasında Trakya'nın TBMM yönetimine bırakılması kararlaştırılırken, İstanbul'daki durum barış antlaşmasına kadar devam etti.

13 Kasım 1918’de başlayan İstanbul işgali, 6 Ekim 1923’te Türk ordusunun şehre girişiyle sona erdi. (Foto: AA)

İSTANBUL'UN KURTULUŞUNA GİDEN SÜREÇ

• 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması, İstanbul'un işgal kuvvetleri tarafından boşaltılmasının yolunu açtı. Antlaşmanın TBMM tarafından onaylanmasının ardından İtilaf Devletleri İstanbul'dan çekilmeye başladı.
• İşgal kuvvetlerinin son birlikleri 2 Ekim 1923'te düzenlenen tahliye töreniyle İstanbul'dan ayrıldı. İstanbul'un yönetimi ise 6 Ekim 1923'te Türk birliklerine devredildi.

İstanbul’un kurtuluşu, Milli Mücadele’nin ardından Türkiye’nin siyasi tarihinde önemli bir dönüm noktası oldu. (Foto: Takvim foto arşivi)

6 EKİM 1923'TE İSTANBUL'DA NELER YAŞANDI?

6 Ekim 1923, İstanbul için tarihi bir dönüm noktası oldu. Şükrü Naili Paşa komutasındaki 3. Kolordu, İstanbul'a girerek şehrin yönetimini resmen devraldı.

Milli Savunma Bakanlığı'nın Atatürk sitesindeki biyografik bilgilere göre Şükrü Naili Gökberk, 29 Temmuz 1922'de 3. Kolordu Komutanlığı'na atanmış ve 6 Ekim 1923'te kolordusuyla İstanbul'a girmiştir.

Dönemin kaynaklarına yansıyan bilgilere göre İstanbul halkı Türk birliklerini büyük bir kalabalıkla karşıladı. Sirkeci, Babıali, Divanyolu ve Beyazıt gibi merkezi bölgelerde toplanan halk, askerlerin şehre girişine tanıklık etti.

Şükrü Naili Gökberk Paşa komutasındaki 3. Kolordu, 6 Ekim 1923’te İstanbul’a girerek şehrin yönetimini devraldı. (Foto: Yapay zeka)

İstanbul’un kurtuluşundan 23 gün sonra Türkiye Cumhuriyeti ilan edilirken, Ankara ülkenin başkenti oldu. (Foto: Sosyal medya)

İSTANBUL'UN KURTULUŞUNDA HALKIN KARŞILAMASI

6 Ekim sabahı İstanbul'un önemli noktalarında büyük bir hareketlilik yaşandı. Dönemin gazete haberleri ve tarih araştırmalarında, halkın Türk ordusunu karşılamak için Sirkeci ve çevresinde toplandığı aktarılıyor.

Şükrü Naili Paşa komutasındaki birliklerin İstanbul'a ulaşması sırasında halkın askerleri coşkuyla karşıladığı, birliklerin vapurlarla şehrin çeşitli noktalarına ulaştığı ve törenlerin düzenlendiği dönemin kaynaklarında yer alıyor.

İstanbul’un kurtuluşu, Osmanlı başkentinin işgalden çıkarak yeni Cumhuriyet dönemine geçişindeki önemli aşamalardan biri oldu. (Foto: Takvim foto arşivi)

İSTANBUL'UN KURTULUŞUNDAN CUMHURİYET'E

İstanbul'un kurtuluşundan yalnızca 23 gün sonra, 29 Ekim 1923'te Türkiye Cumhuriyeti ilan edildi. İstanbul ise Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte başkentlik dönemini tamamladı; başkent Ankara oldu.

Buna rağmen İstanbul, Türkiye'nin siyasi, ekonomik, kültürel ve tarihi açıdan en önemli şehirlerinden biri olmayı sürdürdü. İstanbul Valiliği de kentin 1923 yılına kadar Osmanlı İmparatorluğu'nun başkenti olduğunu ve 6 Ekim 1923'te işgalden kurtarıldığını belirtiyor.

6 Ekim 1923’te İstanbul’da yaşanan gelişmeler, Milli Mücadele’nin askeri ve siyasi kazanımlarının şehirdeki yansıması oldu. (Foto: Takvim foto arşivi)

6 EKİM İSTANBUL'UN KURTULUŞU'NUN 103. YILI

6 Ekim 1923, İstanbul'un işgalden kurtuluşunun ve Türk birliklerinin şehre yeniden girişinin simgesi olarak tarihteki yerini aldı. 2026 yılında İstanbul'un Kurtuluşu'nun 103. yılı anılıyor.

Her yıl 6 Ekim'de düzenlenen törenlerle İstanbul'un kurtuluşu hatırlanırken, Milli Mücadele döneminde görev alan komutanlar, askerler ve bu süreçte hayatını kaybedenler anılıyor.

İstanbul’da işgal yılları boyunca yaşanan siyasi ve sosyal değişimler, Milli Mücadele’nin başarıya ulaşmasıyla yeni bir sürece evrildi. (Foto: Takvim foto arşivi)

Kaynak

İstanbul Valiliği – Atatürk Sitesi, 1923 kronolojisi

Milli Savunma Bakanlığı – Şükrü Naili Gökberk biyografisi

Atatürk Ansiklopedisi – İstanbul'un İşgali

Atatürk Ansiklopedisi – Şükrü Naili Paşa (Gökberk)

İstanbul Büyükşehir Belediyesi İtfaiyesi – 6 Ekim İstanbul'un Kurtuluşu'nun 102. yılı