Fikret Çengel 100 yaşın formülü: Neden bazı insanlar daha sağlıklı ve mutlu yaşlanıyor?
Dünyanın en sağlıklı insanları neyi farklı yapıyor? Bilim araştırdı, ortak noktaları ortaya çıktı. Bilim insanları araştırdı: Uzun yaşamın sırrı sandığımız kadar karmaşık değil. Dünyanın en sağlıklı insanlarını ortak noktada buluşturan alışkanlıklar şaşırtıyor.
Fikret Çengel Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
Uzun yıllar "iyi genlere sahip olanlar uzun yaşar" düşüncesi hakimdi. Ancak son yirmi yılda yapılan çalışmalar, sağlıklı yaşlanmada günlük alışkanlıkların çok daha belirleyici olduğunu ortaya koydu. Uzmanlara göre hareket etmek, kasları korumak, kaliteli uyumak, güçlü sosyal bağlar kurmak ve hayatın içinde aktif kalmak; yalnızca yaşam süresini değil, yaşam kalitesini de artırıyor.
Tıp dünyasında artık sadece kaç yıl yaşadığınız değil, o yılları ne kadar sağlıklı geçirdiğiniz de önem kazanıyor. (Fotoğraflar AA, Takvim Foto Arşivi ve sosyal medyadan alınmıştır.)
YAŞAM TARZIYLA ALAKALI
Japonya'nın Okinawa Adası, İtalya'nın Sardinya Adası ve Kosta Rika'nın Nicoya Yarımadası… Dünyada "Mavi Bölgeler" olarak bilinen bu yerlerde insanlar yalnızca uzun yaşamıyor; ileri yaşlarda da üretmeye, yürümeye ve sosyal hayatın içinde kalmaya devam ediyor. Araştırmalar, bunun büyük ölçüde yaşam tarzıyla ilişkili olduğunu gösteriyor.
Japonların “İkigai” olarak tanımladığı yaşam amacı; insanın kendini değerli, gerekli ve hayata bağlı hissetmesini ifade ediyor.
90 VE 100 YAŞI ÇOK FAZLA
Yüzyılı aşan bir ömür… Üstelik yatağa bağımlı olmadan, yürüyerek, üreterek, sosyal hayatın içinde kalarak yaşamak… Bilim insanları yıllardır bu sorunun peşinde: Bazı insanlar neden daha uzun ve daha sağlıklı yaşıyor?
Japonya'nın Okinawa Adası, İtalya'nın Sardinya Adası, Yunanistan'ın İkaria Adası ve Kosta Rika'nın Nicoya Yarımadası gibi dünyanın farklı noktalarında yaşayan insanlar bu araştırmaların merkezinde. "Mavi Bölgeler" olarak adlandırılan bu yerlerde 90 ve 100 yaşını aşan insanların oranı dikkat çekici seviyelerde.
Düzenli hareket, kaliteli uyku, güçlü sosyal bağlar, sigaradan uzak durmak büyük fark oluşturuyor.
DOĞAYLA İÇ İÇE YAŞIYORLAR
Yapılan araştırmalar, uzun yaşamın tek bir sırrı olmadığını gösteriyor. Genetik miras önemli ancak kader değil. Günlük alışkanlıklar, yaşam tarzı ve çevre faktörleri sağlıklı yaşlanmada büyük rol oynuyor. Bu insanların ortak özelliklerine bakıldığında şaşırtıcı bir tablo ortaya çıkıyor.
Sürekli hareket ediyorlar, kas güçlerini koruyorlar, doğayla iç içe yaşıyorlar, düzenli uyuyorlar, güçlü sosyal bağlar kuruyorlar ve hayatlarının bir anlamı olduğuna inanıyorlar.
Bilim insanlarına göre güçlü sosyal bağlar ve yaşam amacı, sağlıklı yaşlanmanın önemli parçalarından biri.
BİZİM SEÇİMLERİMİZ
Uzmanlara göre asıl hedef yalnızca daha fazla yıl yaşamak değil; sağlıklı yaşam süresini uzatmak. Yani 80 yaşında da merdiven çıkabilmek, hafızayı koruyabilmek, kendi ihtiyaçlarını karşılayabilmek ve hayattan kopmamak… Modern tıbbın geldiği noktada artık yaşlanma kaçınılmaz bir süreç olarak görülse de, nasıl yaşlanacağımızın büyük ölçüde bizim seçimlerimizle şekillendiği kabul ediliyor.
Uzun yaşayan insanların önemli bir bölümü sabah kalkmak için bir sebebe sahip.
YARIN: VÜCUDUN GENÇLİK SİGORTASI
ŞEHİR EFSANESİ: "Uzun yaşamak tamamen gen meselesidir."
İŞİN ASLI: Aileden gelen genetik miras önemlidir; ancak düzenli hareket, kaliteli uyku, sigaradan uzak durmak, kas gücünü korumak ve sosyal ilişkileri sürdürmek gibi alışkanlıklar sağlıklı yaşlanmada çok daha büyük rol oynar.
Bilim insanlarına göre sağlıklı yaşlanmayı tek bir besin ya da tek bir egzersiz belirlemiyor.
UZUN YAŞAMAK DEĞİL GÜÇLÜ YAŞLANMAK
Modern tıp artık yalnızca ömrü uzatmayı değil, "sağlıklı yaşam süresini" artırmayı hedefliyor. Yani 80 yaşına geldiğinizde de merdiven çıkabilmek, kendi işinizi görebilmek, hafızanızı koruyabilmek ve başkalarına bağımlı olmadan yaşayabilmek. Uzmanların "başarılı yaşlanma" dediği kavram tam olarak bunu anlatıyor.
BİLİM NE DİYOR?
Araştırmalar, yaşam süresini belirleyen etkenlerin yalnızca küçük bir bölümünün genetik olduğunu, büyük kısmının ise yaşam tarzı ve çevresel faktörlerle ilişkili olduğunu gösteriyor. Bu nedenle günlük alışkanlıklarda yapılacak küçük ama sürdürülebilir değişiklikler, uzun vadede sağlığı belirgin şekilde etkileyebiliyor. Bilim insanlarına göre sağlıklı yaşlanmanın temelinde:
Kas kütlesini korumak
Düzenli hareket etmek
Kaliteli uyku
Sosyal ilişkileri sürdürmek
Sigara ve alkol gibi risklerden uzak durmak
100 YAŞINA ULAŞANLARIN ORTAK NOKTASI: HAREKET
Dünyanın en uzun yaşayan toplumlarında dikkat çeken özelliklerden biri, spor salonu alışkanlığından çok günlük doğal hareketin hayatın parçası olması. Bahçe işleri, yürüyüş, merdiven kullanımı ve sürekli aktif kalmak; ileri yaşlarda hareket kabiliyetinin korunmasına yardımcı oluyor.
Uzun yaşamın sırrı bazen bir spor programı değil, hareketsiz kalmamaktır.
BUGÜN BAŞLAYIN
1. Gün içinde 30 dakika tempolu yürüyün.
2. Asansör yerine merdiveni tercih edin.
3. Uyku saatinizi düzenlemek için aynı saatte yatın.
4. Yatmadan bir saat önce telefonu bırakın.
MAVİ BÖLGELERİN SIRRI
Dünyada uzun ve sağlıklı yaşayan insanların yoğun olduğu bölgelere "MAVİ BÖLGELER" adı veriliyor.
ÖNE ÇIKAN BÖLGELER:
Okinawa – Japonya
Sardinya – İtalya
İkaria – Yunanistan
Nicoya – Kosta Rika
Loma Linda – ABD
ORTAK NOKTALARI:
Günlük doğal hareket
Güçlü aile ve arkadaş bağları
Ölçülü beslenme
Hayata bağlılık
Düzenli yaşam alışkanlıkları
EDİTÖRÜN NOTU
Sağlıklı yaşamın tek bir formülü yok. Ancak dünyanın en uzun yaşayan insanlarına baktığımızda ortak bir gerçek ortaya çıkıyor: Onlar sağlıklarını tek bir alışkanlığa değil, her gün tekrarladıkları küçük ama doğru seçimlere borçlu.
Bu yazı dizisinde önümüzdeki günlerde kas gücünden uykuya, hareketten beyin sağlığına kadar uzun ve kaliteli yaşamın temel taşlarını birlikte inceleyeceğiz. Amaç sadece yaş almak değil; kaliteli yaşlanmak.
TAKVİM UYGULAMASINI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYIN
Meryem Kartal Takvim.com.tr Yaşam