Dolu riski en yüksek iller hangileri? En tehlikeli aylar ve saatler belirlendi

Samsun Üniversitesi (SAMÜ) bünyesinde yapılan araştırmayla Türkiye'deki dolu riskinin analizi yapıldı. Araştırmaya göre; Türkiye'de dolu riskinin yılın belirli dönemlerinde belirgin şekilde arttığı, özellikle mayıs ve haziran aylarında dolu görülme sıklığının diğer aylara kıyasla 2 ila 3 kat yükseldiği belirlendi.

İŞTE ARAŞTIRMANIN SONUCU

SAMÜ Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Veli Yavuz ve Araştırma Görevlisi Yiğitalp Kara yönetimindeki araştırma ekibi, 2001-2023 arasında Avrupa Şiddetli Hava Olayları Veritabanı (ESWD) üzerinden, gözleme dayalı dolu hadisesi raporlarını analiz etti.

Çalışmaya göre, gece saatlerinde düşük olan dolu riski, sabah saatlerinden itibaren artarak öğleden sonra en yüksek seviyeye çıktı. Akşam saatlerinde dolu riski yeniden azaldı. Dolu yağışı, gün içinde en sık 14.00 ile 19.00 arasında görülürken, özellikle 14.00 ve 16.00 saatlerinde zirveye ulaştı. Türkiye genelinde 81 ilin tamamında görülen dolu, bazı bölgelerde belirgin biçimde yoğunlaştı. İç Anadolu ve Akdeniz bölgeleri en çok dolu yağışı alırken, en az dolu olayı Marmara Bölgesi'nde gerçekleşti.

KRİTİK ÖNEME SAHİP

Uluslararası literatürde de yer alan çalışmanın yalnızca bilimsel değil, tarım ve sigorta sektörü açısından da önemli sonuçlar sunduğunu aktaran Kara, dolunun özellikle ekim, büyüme ve hasat dönemlerinde ürün kaybına, kalite düşüşüne ve çiftçi gelirinde ciddi dalgalanmalara yol açabildiğini ifade etti.

Çalışmalarında, dolu olaylarının belirli aylarda ve günün belirli saat aralıklarında yoğunlaştığını ortaya koyduklarını vurgulayan Kara, "Bu bulgular, tarımsal risk yönetimi açısından kritik öneme sahip. Hangi dönemlerde koruyucu önlemlerin artırılması gerektiği, hangi bölgelerde kırılganlığın daha yüksek olduğu ve hangi meteorolojik göstergelerin erken uyarı amacıyla izlenmesi gerektiğine dair sayısal bir çerçeve sunuyor" dedi.

422 BİN HEKTAR OVA KORUMA ALTINDA

Tarım ve Orman Bakanlığı, toprak kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir kullanımının sağlanması amacıyla 2025'te 18 ildeki 34 ovada 421 bin 914 hektar alanla ilgili koruma çalışmalarını tamamladı.

Bakanlık verilerine göre, Tarımsal İzleme ve Bilgi Sistemi Projesi Arazi Kullanım Planlamasının (AKUP) temel altlığı olan 1/5.000 ölçekli detaylı toprak etüt çalışmaları 10 ilde sona ererken, 21 ilde devam ediyor, planlama kapsamında 13 ilde ihale çalışmaları ise sürüyor.

Toprak etütleri tamamlanan Edirne, Tekirdağ, Yalova ve Kırklareli illerinde 1/5.000 ölçekli AKUP ihale süreciyle ilgili çalışmalar geçen yıl başlatıldı. Tarımsal üretim potansiyeli yüksek, erozyon, kirlenme, amaç dışı veya yanlış kullanımlar gibi çeşitli nedenlerle toprak kaybı ve arazi bozulmalarının hızlı geliştiği ovaların koruma altına alınması faaliyetleri de devam ediyor.

Bu amaçla 2025'e kadar 73 ildeki 468 ova olmak üzere toplam 9 milyon 448 bin 55 hektarlık büyük ova koruma alanı ilan edildi. Geçen yıl içerisinde 18 ildeki 34 ovada 421 bin 914 hektar alanla ilgili çalışmalar ile 10 ildeki büyük ova koruma alanlarıyla ilgili revize faaliyetleri sona erdi.