Dijital çağda çocuklara kalkan: Dünyada sosyal medya yaş sınırı uygulayan ülkeler

Gelişen dijital tehditler karşısında Türkiye'de somut adımlar atarak küresel boyuttaki bu güvenlik düzenlemelerine dahil oluyor. Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından hazırlanan yeni yönetmelik, çocukların dijital dünyadaki varlığını e-Devlet tabanlı doğrulama sistemleriyle güvence altına almayı hedefliyor.

Dünya, çocukları dijital risklerden korumak için sosyal medyaya yaş sınırı ve ağır yaptırımlar getiren yasaları yürürlüğe koyuyor. (Foto: AA)

DÜNYADA SOSYAL MEDYA KULLANIMINA YAŞ SINIRI VE YASAK UYGULAYAN ÜLKELER

Çocukların sosyal ağlardaki güvenliğini sağlamak için sert tedbirler alan ve yasal düzenlemeleri hayata geçiren önde gelen ülkeler şunlardır:

Avustralya: 16 yaş altındaki bireylerin Facebook, Instagram, TikTok, X ve YouTube gibi platformlarda hesap açmasını ve kullanmasını yasaklayan dünyadaki en kapsayıcı yasayı kabul etti. Kurallara uymayan platformlara yüksek para cezaları uygulanıyor.

Fransa: 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya platformlarına erişimini ebeveyn iznine ve yaş doğrulama şartına bağlayan yasayı yürürlüğe koydu.

Avustralya, 16 yaş altındakilere sosyal medyayı tamamen yasaklayarak dünyadaki en sert düzenlemeyi hayata geçirdi. (Foto: AA)

İspanya: 16 yaşından küçük çocukların sosyal medya hesabı oluşturmasını engelleyen ve platformlara sıkı yaş doğrulama mekanizmaları kurma zorunluluğu getiren düzenlemeleri gündemine aldı.

Çin: Çocukların dijital platformlarda harcadığı süreyi ve içerik türlerini yaş gruplarına göre sınırlayan "Gençlik Modu" uygulamasını zorunlu kılan en sıkı regülasyonlardan birine sahip.

Çin, çocukların dijital platformlardaki süre ve içeriklerini kısıtlayan zorunlu ʺGençlik Moduʺ uygulamasını sürdürüyor. (Foto: Takvim foto arşivi)

Amerika Birleşik Devletleri (Eyalet Düzeyinde): Utah, Arkansas, Teksas ve Florida gibi çeşitli eyaletler, 18 veya 16 yaş altındaki kişilerin sosyal medya hesabı açması için ebeveyn onayı veya yaş doğrulaması getiren eyalet yasalarını hayata geçirdi.

Avrupa Birliği (Genel Düzenlemeler): AB genelinde kabul edilen regülasyonlar doğrultusunda 13-15 yaş aralığındaki çocukların dijital platform kullanımı ebeveyn iznine bağlanırken, platformlara çocuklara yönelik kişiselleştirilmiş reklam gösterme yasağı getirildi.

Sosyal medya hesap açılışlarında yaş kontrolü doğrudan e-Devlet Kapısı üzerinden sunulacak ʺyaş doğrulama belirteciʺ ile gerçekleştirilecek. (Foto: AA)

TÜRKİYE'DE 15 YAŞ SINIRI: YENİ YÖNETMELİĞİN ÖNE ÇIKAN DETAYLARI

Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından hazırlanan ve 1 Kasım'da yürürlüğe girecek olan yönetmelikle Türkiye'de dijital mecralara erişimde yeni bir dönem başlıyor.

15 yaş altına tam erişim yasağı: Sosyal ağ sağlayıcıları, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak.

e-Devlet üzerinden yaş doğrulama: Hesap açılışı aşamasında yaş durumu, e-Devlet Kapısı üzerinden sunulacak "yaş doğrulama belirteci" ile kontrol edilecek. Kimlik tespiti yapılmadan yalnızca yaş eşiği doğrulanarak kişisel veriler korunacak.

Yeni yönetmeliğe göre çocuk hesaplarında canlı yayın açılmasına ve kişiselleştirilmiş reklam gösterilmesine izin verilmeyecek. (Foto: AA)

15 yaş üstü için ayrıştırılmış hizmet: 15 yaşını doldurmuş gençlerin hesapları varsayılan olarak gizli hesap şeklinde tanımlanacak. Bu hesaplarda canlı yayın açılmasına ve kişiselleştirilmiş reklam gösterilmesine izin verilmeyecek. Çocuklar yalnızca takip ettikleri kişilerden mesaj alabilecek ve takipçi/takip edilen listeleri dışarıya kapalı olacak.

Ebeveyn denetim araçları ve süre sınırı: Ebeveynlere çocuklarının kullanım sürelerini sınırlandırma, hesap ayarlarını yönetme ve ücretli işlemlere onay verme yetkisi tanınacak.

Geçiş süreci (31 Mart 2027): Yönetmelik 1 Kasım'da yürürlüğe girdikten sonra mevcut hesapların doğrulama işlemleri 31 Mart 2027'ye kadar tamamlanacak; 15 yaş altı olduğu tespit edilen hesaplar kapatılacak.

Ebeveynler, ebeveyn kontrol araçları sayesinde çocuklarının sosyal medya kullanım sürelerini sınırlandırabilecek ve ücretli işlemleri yönetebilecek. (Foto: AA)

Kaynak

Türkiye Cumhuriyeti Resmi Gazete / Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı – Sosyal Ağ Sağlayıcılarında Yaş Doğrulama ve Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik

Avustralya Hükümeti eSafety Komiserliği (eSafety Commissioner) – Online Safety Amendment (Social Media Minimum Age) Legislation

Avrupa Birliği Dijital Hizmetler Yasası (EU Digital Services Act - DSA) & KIDS Act Duyuruları

Fransa Ulusal Meclisi (Assemblée Nationale) – Çocukların Dijital Dünyada Korunması ve Sosyal Medya Yaş Sınırı Yasası