Keşiflerde korkutan senaryo! Bilim insanlarının yeni rakibi yapay zeka mı?

Giderek daha yetenekli hale gelen yapay zeka sistemlerinin bilimsel keşiflerde insanları geride bırakabileceği endişesi büyüyor. Bazı araştırmacılar, yıllardır üzerinde çalıştıkları konularda yapay zeka şirketlerinin kendilerinden önce sonuç açıklaması üzerine çalışmalarını korumak için yeni önlemler almaya başladı.

Yapay zekanın bilim insanlarını geride bırakabileceği endişesi büyüyor. (Foto: AA)

ROLÜ GİDEREK GENİŞLİYOR

Yapay zekanın bilimsel araştırmalardaki rolü giderek genişlerken, bilim dünyasında yeni bir tartışma gündeme geldi. Bilim insanları, kendi başlarına araştırma yapabilen ve karmaşık problemleri çözebilen yapay zeka ajanlarının yalnızca işlerini kolaylaştırmakla kalmayıp bilimsel keşiflerde kendilerini geride bırakabileceğinden endişe ediyor.

Araştırmacılar, özgün keşiflerini yapay zekaya kaptırmaktan korkuyor. (Foto: AA)

Nature dergisinde yer alan habere göre son haftalarda yaşanan iki ayrı gelişme, bu kaygıları daha da artırdı. Araştırmacılar, uzun süredir üzerinde çalıştıkları bilimsel sorularla ilgili yapay zeka şirketlerinin kendilerinden önce sonuç açıklaması üzerine, araştırma verilerinin güvenliği ve bilimsel öncelik hakkı konusunda soru işaretleri yaşamaya başladı.

Bazı bilim insanları, henüz yayımlanmamış araştırmalarının yapay zeka sistemleri tarafından öğrenilerek kendilerinden önce benzer sonuçlara ulaşılmasından çekiniyor. Bu nedenle kimi araştırmacılar, ticari yapay zeka araçlarına aktardıkları bilgileri sınırlandırırken bazıları da bu sistemleri araştırma süreçlerinden tamamen uzak tutmayı tercih ediyor.

Yapay zeka teknolojileri bilim dünyasında yeni tartışmaları beraberinde getiriyor. (Foto: AA)

MATEMATİKTEKİ TARTIŞMA BİLİM DÜNYASINI HAREKETLENDİRDİ

Tartışmanın dikkat çeken örneklerinden biri, akışkanlar dinamiğinin en önemli ve uzun süredir çözülemeyen problemlerinden biri olan Navier-Stokes denklemleriyle ilgili yaşandı.

New York Üniversitesi matematikçilerinden Tristan Buckmaster, 7 Eylül'de yaptığı açıklamada, kendisinin ve Anthropic'te matematikçi olarak çalışan Levent Alpöge'nin yaklaşık bir yıldır bu problem üzerinde çalıştığını duyurdu. Buckmaster, açıklamasıyla birlikte problemin daha basit bir versiyonuna ilişkin çözümü içeren bir makale de paylaştı.

Bazı bilim insanları, araştırmalarının yapay zeka tarafından kullanılmasından endişe ediyor. (Foto: AA)

Ancak ertesi gün OpenAI, yapay zeka ajanlarının söz konusu matematiksel problemle ilgili bir çözüm elde ettiğini açıkladı. Açıklamaların birbirine çok yakın tarihlerde yapılması, bilimsel keşiflerde kimin önce sonuca ulaştığı ve araştırma verilerinin bu süreçte nasıl kullanıldığı konusunda tartışma başlattı.

Buckmaster, kendisinin ve Alpöge'nin OpenAI aracıyla paylaştığı bilgilerin şirketin modellerini eğitmek için kullanılmış olabileceği ihtimalini gündeme getirdi. OpenAI ise bu iddiayı reddetti. Şirket, yaptığı incelemede Buckmaster'ın yönlendirmelerinin sistemin eğitim süreci dahil hiçbir aşamasını etkilemediğinin doğrulandığını ve araştırmacıların çalışmalarını kamuoyuna açıklamalarından önce görmediklerini bildirdi.

Yapay zekanın bilimsel keşiflerdeki rolü giderek daha fazla sorgulanıyor. (Foto: AA)

YAPAY ZEKANIN BİYOLOJİDEKİ KEŞFİ DE SORU İŞARETLERİ YARATTI

Benzer bir tartışma, biyoloji alanında yaşanan gelişmenin ardından gündeme geldi. Anthropic, Claude modeli üzerinde çalışan yapay zeka ajanlarının bazı virüslerde, CRISPR gen düzenleme sistemlerinde görülen örüntülere benzer tekrarlanan DNA dizileri keşfettiğini duyurdu.

Ancak Kopenhag Üniversitesi'nde hesaplamalı biyoloji alanında doktora yapan Mario Rodríguez Mestre, söz konusu DNA örüntülerini birkaç yıldır, çoğunlukla Claude'dan yararlanarak incelediğini ve çalışmalarını henüz yayımlamadığını belirtti. Mestre, araştırma ekibinin Anthropic'in araçlarına yüklediği bilgilerin modelin eğitim verilerine dâhil edilmiş olabileceği ihtimalini de gündeme getirdi.

Araştırmacılar, gizli çalışmalarını korumak için yapay zeka araçlarına mesafeli yaklaşıyor. (Foto: AA)

Anthropic ise The New York Times gazetesine yaptığı açıklamada, modelinin kullanıcılarla yapılan görüşmeler üzerinden eğitilmediğini ifade etti. Bu iki olayda da araştırmacıların dile getirdiği kaygılar, yapay zeka şirketlerinin açıklamalarıyla doğrulanmış değil. Ancak yaşananlar, bilimsel çalışmaların gizliliği ve yapay zeka sistemleriyle paylaşılan bilgilerin nasıl korunduğu konusundaki tartışmaları derinleştirdi.

Yapay zeka şirketlerinin duyuruları bilim dünyasında kaygı yaratıyor. (Foto: AA)

ARAŞTIRMACILAR YAPAY ZEKA KULLANIMINI SINIRLANDIRIYOR

Bilimsel çalışmalarının güvenliği konusunda endişe duyan bazı araştırmacılar, yapay zeka araçlarını kullanma biçimlerini değiştirmeye başladı.

Almanya'daki Münster Üniversitesi'nde üreme epigenetiği alanında çalışan Sandra Laurentino, artık yapay zekayı yalnızca kodlarındaki hataları kontrol etmek gibi sınırlı amaçlarla kullandığını söylüyor. Üstelik bunu yaparken deneylerine ilişkin ayrıntıları doğrudan paylaşmaktan kaçınıyor.

Laurentino, yapay zeka sistemine bilgi vermeden önce parametre ve değişken adlarını genel ifadelerle değiştirerek araştırmasının ayrıntılarını gizlemeye çalışıyor. Son gelişmelerin kendisini daha da temkinli hale getirdiğini belirten araştırmacı, bilimsel verilerin korunması konusunda daha dikkatli davranıyor.

Yapay zekanın bilimsel çalışmalara etkisi yeni etik soruları gündeme taşıyor. (Foto: AA)

Yeni Zelanda'daki Auckland Üniversitesi'nde işitsel bilişsel bilim alanında çalışan Samuel Mehr de benzer bir yaklaşım benimsiyor. Mehr, laboratuvarında öğrencilerin korunan bilgileri ticari yapay zeka modellerine yüklemesini yasaklayan bir politika oluşturdu. Ayrıca yapay zekanın araştırma sürecinin herhangi bir aşamasında kullanılmasına karşı uyarılarda bulundu.

Mehr'e göre, fikrî mülkiyetin nasıl kullanılacağı konusunda yeterli bilgi sahibi olunmayan üçüncü taraflarla paylaşılması ciddi riskler doğurabilir.

1. Bilim dünyasında yapay zeka ile rekabetin geleceği tartışılıyor. (Foto: AA)

YAPAY ZEKA BİLİM İNSANLARININ YERİNİ Mİ ALACAK?

Yapay zeka sistemlerinin bilimsel problemleri çözme kapasitesinin artması, araştırmacılar arasında geleceğe yönelik farklı değerlendirmelere yol açıyor. Bazı uzmanlar, yapay zekanın bilimsel keşifleri hızlandırarak insanlara yeni fırsatlar sunacağını düşünürken bazıları da bu teknolojilerin araştırmacılar arasındaki rekabeti ve bilimsel öncelik tartışmalarını daha karmaşık hale getireceğine dikkat çekiyor.

Kaliforniya merkezli yapay zeka güvenliği araştırma kuruluşu Resolution'ın baş bilim insanı Geoffrey Irving, yapay zekanın bilim insanlarından önce sonuçlara ulaşma ihtimalinin giderek arttığını savunuyor. Irving'e göre temel mesele yalnızca araştırmacıların çalışmalarını yapay zeka sistemleriyle paylaşması değil, bu sistemlerin bilimsel problemleri çözme konusunda giderek daha yetenekli hale gelmesi.

Bu durum, bilim dünyasında yalnızca teknolojik gelişmelerin değil, araştırma etiği, veri güvenliği ve bilimsel katkının nasıl tanımlanacağı gibi konuların da yeniden ele alınmasını gerektiriyor.

Yapay zeka bilimsel araştırmalarda güçlü bir yardımcı olmaya devam ederken, araştırmacıların en büyük kaygılarından biri çalışmalarının gizliliğini ve keşiflerdeki önceliklerini koruyabilmek.