217 yıllık şifre kırıldı! Yapay zeka 6 saatte çözdü: Napolyon’un şifreli mektubunda ne yazıyor?

Tarihin en ünlü komutanlarından Napolyon Bonapart'ın dönemine ait, 217 yıldır çözülemeyen şifreli bir askeri mektup yapay zeka sayesinde gün yüzüne çıkarıldı. Yalnızca tek bir fotoğraf üzerinden yürütülen çalışma, yüzlerce sembolün analiz edilmesinden mektubun içeriğinin ortaya çıkarılmasına kadar yaklaşık 6 saat sürdü.

217 yıllık Napolyon mektubunun şifresi yapay zekayla çözüldü. (Foto: Carter Church)

Belge, Napolyon'un Avusturya ile savaş hazırlıkları yaptığı Mart 1809 dönemine uzanıyor. Mektup, Dalmaçya'da konuşlanan Fransız Generali Auguste de Marmont'a gönderilmişti. Marmont'un bulunduğu bölge, dönemin savaş koşullarında Fransız ve müttefik kuvvetlerinden büyük ölçüde izole durumdaydı.

Şifreli belge, Mart 1809 dönemine ait askeri bilgiler içeriyordu. (Foto: AA)

217 YIL BOYUNCA ÇÖZÜLEMEYEN GİZEM

Mektubun ilk satırı Fransızca ve okunabilir durumdaydı. Ancak devamındaki 24 satır, rakamlar, harfler ve el yazısıyla oluşturulmuş çok sayıda sembolden meydana geliyordu.

Şifreleme sisteminin anahtarının belgeyle birlikte bulunmuş olması muhtemeldi. Ancak aradan geçen yüzyıllar içinde bu anahtar kayboldu. Böylece mektubun büyük bölümü, tarihçiler ve şifre uzmanları için çözülemeyen bir gizem olarak kaldı.

Belge daha sonra Fransız Yarbay J. Valynseele tarafından 1969 yılında yayımlanan bir çalışmadaki fotoğraf sayesinde yeniden gündeme geldi. Ancak mektubun tarihi de uzun süre yanlışlıkla 1807 olarak kabul edildi.

Mektup, Fransız General Auguste de Marmont'a gönderilmişti. (Foto: Carter Church)

TEK BİR FOTOĞRAFLA BAŞLAYAN YAPAY ZEKA OPERASYONU

Siber güvenlik şirketi SentinelOne'da mühendis olarak çalışan Carter Church, şifreli belgeyi çözmek için yeni nesil bir yapay zeka modelinden yararlandı.

Church'e göre çalışmanın en dikkat çekici tarafı yalnızca şifrenin çözülmesi değildi. Yapay zeka; fotoğrafı inceledi, el yazısındaki sembolleri ayırt etti, birbirine benzeyen işaretleri karşılaştırdı, sembolleri katalogladı ve ardından olası şifreleme sistemlerini test etti.

Belgede yaklaşık 1.300 şifreli birim ve 155 farklı işaret bulunuyordu. Bazı semboller tek bir harfi temsil ederken bazıları doğrudan kelimelerin karşılığı olarak kullanılmıştı. Tüm bu işlemler yaklaşık 6 saat içinde tamamlandı.

Belgede yaklaşık 1.300 şifreli birim ve 155 farklı işaret yer alıyordu. (Foto: Heritage Images)

KAYIP ŞİFRE ANAHTARININ İZLERİ BULUNDU

Çözüm sürecinde daha önce tarihçi Daniel Tan tarafından yayımlanan kısmi bir şifre anahtarından da yararlanıldı. Ancak bu anahtar yalnızca yaklaşık 33 harfin değerini açıklıyordu.

Bu nedenle geri kalan sembollerin anlamlarının, mektubun kendi içeriğinden ve tekrar eden işaretlerden çıkarılması gerekiyordu. Yapay zekâ, benzer görünen el yazısı işaretlerinin aynı sembol olup olmadığını da analiz ederek şifre sisteminin yapısını ortaya çıkardı.

Daha sonra tarihi şifreler üzerine çalışan Japon araştırmacı Satoshi Tomokiyo, ulaşılan çözümü inceledi ve belgeyi çözülmüş olarak değerlendirdi.

Yapay zeka, sembolleri analiz ederek şifreleme sistemini ortaya çıkardı. (Foto: AA)

NAPOLYON'UN GİZLİ MESAJINDA NE VARDI?

Şifre çözüldüğünde mektubun bir aşk mektubu ya da kişisel sır değil, doğrudan askeri istihbarat içerdiği ortaya çıktı. Metinde Fransa ve müttefiklerinin Avusturya ile savaş öncesindeki askeri durumuna ilişkin bilgiler bulunuyordu. Bavyera, Polonya, Saksonya ve Fransız kuvvetlerinin konumları ile asker sayılarından söz ediliyordu.

Mektupta ayrıca Rusların Avusturya'ya doğru ilerlediği yönündeki değerlendirme de yer alıyordu. Napolyon'un Marmont'a vermek istediği mesaj ise oldukça netti: Dalmaçya'daki yalnızlığından dolayı endişelenmemesi ve gelecek emirleri uygularken küçük düşman birliklerinden korkmaması gerekiyordu.

Şifrenin çözülmesi yaklaşık 6 saat sürdü. (Foto: NY Post)

"KORKMANIZA İZİN VERMEMELİSİNİZ"

Çözülen metinde Marmont'a moral veren dikkat çekici ifadeler de yer alıyordu. Napolyon, Avusturya'nın farklı yönlerden saldırı altında olduğunu belirterek müttefik ve Fransız kuvvetlerinin hareketlerini aktarıyordu. Marmont'a ise harekât emri geldiğinde karşısındaki küçük birliklerin kararlarını etkilemesine izin vermemesi gerektiğini bildiriyordu. Mektubun sonunda Napolyon'un Marmont'tan gelecek haberleri sabırsızlıkla beklediği anlaşılıyordu.

Mektupta Fransız ve müttefik kuvvetlerin askeri durumları anlatılıyordu. (Foto: AA)

BELGENİN TARİHİ DE DEĞİŞTİ

Yapay zeka çalışmasının sonucu yalnızca şifreyi çözmekle sınırlı kalmadı. Mektuptaki askeri birliklerin isimleri, asker sayıları ve konumları, Napolyon'un 16 Mart 1809'da Eugène de Beauharnais'e verdiği emirlerle karşılaştırıldı. Bu karşılaştırma, belgenin 1807 yılına değil, 1809 yılına ait olduğunu güçlü biçimde ortaya koydu. Böylece 217 yıldır yanlış tarihle ilişkilendirilen belge için de önemli bir tarih düzeltmesi yapılmış oldu.

Çalışma, belgenin 1807 değil 1809 yılına ait olduğunu ortaya koydu. (Foto: AA)

TARİHİN KAYIP PARÇASI TAMAMLANDI

NY Post'ta yer alan habere göre çözülen mektubun bir başka önemli özelliği ise Napolyon'un daha önce yarım kaldığı bilinen bir emrindeki eksik bölüme ışık tutması oldu.

Araştırmacılara göre Marmont'a ulaşan bu mektup, söz konusu kayıp kısmın nasıl tamamlandığına dair doğrudan kanıt sağlıyor. Ancak bunun Napolyon'un sözlerinin birebir orijinal ifadesi olduğunu kesin olarak kanıtlamadığı da vurgulanıyor. Mektuptaki beş sembolün okunuşu hala tam olarak kesinleşmiş değil. Buna rağmen bu belirsizlik, metnin genel anlamını değiştirmiyor.

İki asırlık gizem, yapay zekâ sayesinde tarihin önemli bir parçasını gün yüzüne çıkardı. (Foto: AA)

İKİ ASIRLIK SIR 6 SAATTE ÇÖZÜLDÜ

1809'da savaşın ortasında yazılan, anahtarı kaybolan ve 217 yıl boyunca çözülemeyen mektup artık okunabiliyor. Üstelik çözüm yalnızca bir şifreleme sisteminin kırılması anlamına gelmiyor. Yapay zeka; eski bir el yazısını okumaktan sembolleri sınıflandırmaya, hesaplamalar yapmaktan tarihi belgelerle karşılaştırmaya kadar daha önce farklı uzmanlık alanlarına bölünmesi gereken işlemleri tek bir süreçte birleştirdi. Napolyon döneminden kalan bu gizemli belge, böylece iki asırdan uzun bir sürenin ardından yeniden konuşmaya başladı.