150'den fazla matematikçi hükümetleri yapay zeka konusunda uyardı: Abartılara inanmayın!

Yapay zekanın yıllardır çözülemeyen matematik problemlerini tek başına çözmeye başladığı iddiaları, bilim dünyasında sert bir karşılık buldu. Futurism'in haberine göre 150'den fazla matematik uzmanı, hükümetlere "yapay zeka abartısına kapılmayın" çağrısı yaparak teknoloji şirketlerinin açıklamalarının bağımsız uzmanlarca denetlenmesi gerektiğini söyledi.

150’den fazla matematikçi, hükümetleri yapay zeka abartısına karşı uyardı. (Haberde yer alan görseller takvim.com.tr grafik servisine aittir)

MATEMATİKTE BÜYÜK İDDİA, BÜYÜK ŞÜPHE

Tartışma bir anda ortaya çıkmadı. Önce, matematik alanında resmi eğitimi olmayan 23 yaşındaki bir kişinin ChatGPT kullanarak Paul Erdos'un zorlu problemlerinden birini çözdüğünü söylemesi gündem oldu. Ardından OpenAI, yapay zekasının yine Erdos'a dayanan yaklaşık 80 yıllık "birim mesafe" varsayımını çürüttüğünü duyurdu.

Şirket bu gelişmeyi, yapay zekanın matematikte önemli ve açık bir problemi otonom şekilde çözmesi açısından bir ilk olarak tanıttı. Ancak matematik dünyasında herkes bu açıklamayı aynı heyecanla karşılamadı.

Matematikçiler, ikna edici görünen hatalı kanıtların bilimi yanıltabileceğini söylüyor.

"BASIN BÜLTENİYLE BİLİM YAPILMAZ" MESAJI

150'den fazla matematik uzmanının imzaladığı 11 sayfalık "Leiden Yapay Zeka ve Matematik Bildirisi", doğrudan karar alıcılara sesleniyor.

Bildirideki temel uyarı net: Hükümetler, yapay zeka şirketlerinin iddialarını yalnızca basın açıklamaları veya popüler haberler üzerinden değerlendirmemeli.Uzmanlara göre matematik gibi doğrulama üzerine kurulu bir alanda, etkileyici görünen her sonuç bilimsel gerçek kabul edilemez.Bu nedenle politika yapıcıların, yapay zeka konusunda karar alırken matematikçiler dahil alan uzmanlarına danışması gerektiği vurgulanıyor.

SORUN YAPAY ZEKA KULLANMAK DEĞİL, ONA FAZLA GÜVENMEK

Bildirinin tonu, yapay zekayı tamamen reddeden bir yerden kurulmuş değil. Asıl itiraz, yapay zekanın sınırları net biçimde görülmeden "devrim" diye sunulmasına.

Uluslararası Matematik Birliği Başkan Yardımcısı Ulrike Tillmann, yapay zekanın matematikte cevaplanması gereken ciddi sorular doğurduğunu belirtti. Tillmann'a göre matematik araştırmalarının geleceği, insan yargısı, şeffaf uygulamalar ve bilim dünyasının ortak değerleriyle ilerlemeli.

Uzmanlara göre 80 yıllık problemin çözümü hala bağımsız doğrulama bekliyor.

EN TEHLİKELİ HATA: YANLIŞ AMA İKNA EDİCİ KANITLAR

Matematikçilerin en çok üzerinde durduğu risk, yapay zekanın hatalı sonuç üretmesi değil. Daha büyük sorun, hatalı sonucun doğruymuş gibi görünmesi.

Oxford Üniversitesi Bilgisayar Bilimi Bölümü Başkanı Leslie Ann Goldberg, mevcut otomatik tekniklerin güvenilmez hatta yanlış argümanlar üretebildiğini söyledi. Bu tür argümanların, doğru matematiksel kanıtlardan ayırt edilmesinin zor olabileceğine dikkat çekti.

Matematikte bu risk büyüyor. Çünkü yeni çalışmalar çoğu zaman önceki araştırmaların üzerine kuruluyor. Temeldeki bir hata, daha sonra gelen birçok çalışmayı da etkileyebiliyor.

BİLİM İNSANLARINI BASKI ALTINA ALAN YENİ DÜZEN

Bildiri, yapay zeka tartışmasının sadece teknik bir mesele olmadığını da gösteriyor. Akademide fon bulmanın zorlaştığı, iş güvencesinin azaldığı bir dönemde yapay zekaya yönelik ilgi hızla artıyor. Bu tablo, bazı bilim insanlarını teknoloji şirketlerinin sunduğu imkanlara daha açık hale getiriyor.

Bildiride şirketlerin akademisyenlere yüksek maaşlı işler, maddi ödüller, güçlü hesaplama kaynakları ve cazip araştırma fırsatları sunduğu belirtiliyor. Matematikçiler bu imkanların varlığını reddetmiyor. Ancak bilimsel bağımsızlığın bu ortamda daha dikkatli korunması gerektiğini savunuyor.

ŞİRKETLERİN ÇIKARI DA TARTIŞMANIN MERKEZİNDE

Bildiride dikkat çeken cümlelerden biri, teknoloji sektörünün ekonomik motivasyonuna ilişkin. Uzmanlara göre şirketlerin, ürünlerinin kapasitesini olduğundan büyük gösterme yönünde güçlü bir ticari teşviki var. Bu nedenle matematikçiler, yapay zeka başarılarının yalnızca şirket duyurularıyla kabul edilmemesi gerektiğini söylüyor.

Onlara göre bir matematik sonucu için asıl ölçüt, tanıtım dili değil; denetlenebilirlik, doğrulanabilirlik ve uzman incelemesi.

MESELE ARTIK SADECE MATEMATİK DEĞİL

Leiden Bildirisi, yapay zeka konusundaki endişeleri matematikle sınırlı tutmuyor.

Metinde yapay zeka sektörünün askeri programlarla ilişkisi, kitlesel gözetim, dezenformasyon, demokrasi üzerindeki etkiler ve çevresel maliyetler de düzenleme gerektiren alanlar arasında sayılıyor. Bu yüzden bildiri, dar bir akademik tartışmadan daha geniş bir çağrıya dönüşüyor.

Matematikçilerin mesajı, yapay zekanın yalnızca laboratuvarlarda değil; siyasette, güvenlikte, bilgi düzeninde ve çevrede de sonuçlar doğurduğu yönünde.

Bildiride, yapay zeka şirketlerinin ticari çıkarlarına özellikle dikkat çekildi.

AKADEMİK ÇALIŞMALAR YAPAY ZEKAYA NASIL GİRDİ?

Tartışmanın bir başka boyutu da yapay zeka modellerinin hangi verilerle eğitildiği.

Leiden Üniversitesi'nden yapay zeka antropoloğu Rodrigo Ochigame, matematikçilerin rızası olmadan çalışmalarının yapay zeka geliştirme süreçlerinde kullanılmasını kaygı verici bulduğunu söyledi. Bu noktada mesele yalnızca telif tartışması değil.

Uzmanlara göre araştırmacıların yıllarca ürettiği bilimsel bilgi, onların açık onayı olmadan teknoloji şirketlerinin ürün geliştirme sürecine dahil ediliyor olabilir.

YAPAY ZEKA MATEMATİKTE ARAÇ OLABİLİR, HAKEM DEĞİL

Bildirinin sonunda öne çıkan mesaj basit ama güçlü: Yapay zeka matematikte yardımcı bir araç olabilir, ancak tek başına hakem yerine konulmamalı.

Matematikçiler, yeni teknolojilerin araştırmalara katkı sunabileceğini kabul ediyor. Fakat bunun insan denetimi, uzman incelemesi ve açık doğrulama süreçleriyle birlikte ilerlemesi gerektiğini belirtiyor.

Kısacası uyarı yapay zekaya değil, yapay zeka etrafında kurulan aceleci zafer diline. Bilim dünyasına göre matematikte gerçek ilerleme, parlak iddialarla değil; sabırla, denetimle ve kanıtla ölçülmeli.

SONRAKİ HABER

İnternette botlar insanları geçti

Diyar Oktuay Takvim.com.tr Teknoloji