Vitaminler enerji vermez! Uzmanı uyardı: Eksikliğinde hastalık, fazlasında zehirlenme riski

Hastalıklar kol geziyor. Vitaminler ise insana direnç vererek sağlıklı yaşamı sağlıyor. İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi'nden Prof. Dr. Osman Erk, vitaminlerin sağlığımız üzerindeki etkilerini anlatıyor:

Vitaminler doğrudan enerji sağlamıyor ancak vücudun enerji üretiminde önemli rol oynuyor. (Fotoğraflar: Takvim Foto Arşivi)

GELİŞİGÜZEL KULLANILMAMALI

Vitaminler, 1900'lü yılların başında keşfedilmiştir. Vitamin ismi, "Vital Amin" yani "Hayat Veren Azot" anlamına gelmektedir. Vitaminler vücutta yapılamadığı için diyetle alınmak zorundadır. Vitaminler protein, yağ ve karbonhidrat metabolizmasında, enerji üretiminde ve protein sentezinde rol oynarlar. Vitaminler enerji sağlamaz, vücutta enerji üretilmesine yardımcı olurlar. 13 vitamin çeşidi vardır, görevleri birbirinden farklıdır. Vitaminler, suda çözünen ve yağda çözünen olmak üzere 2 ana gruba ayrılırlar.

Suda eriyen vitaminler en geç 48 saat içinde kullanılır veya idrarla atılırlar. B ve C vitaminleri suda çözünen vitaminlerdir. B vitaminleri içerisinde birbirinden farklı 6 adet değişik vitamin yer almaktadır. A, D, E ve K vitaminleri yağda eriyen vitaminlerdir. Vücut ve hücrelerin yağ dokusunda yer alırlar, vücutta kalış süreleri uzundur. Suda çözünen vitaminlere kıyasla eksikliklerine daha az rastlanır, fazlası idrarla atılamaz, yağ dokusunda birikir. Yağda çözünen vitaminlerin fazlası toksik etki yapar. Özellikle A ve D vitaminlerinin fazlası zehirlenme belirtilerine yol açar. Hastalıklardan korunmak ya da enerji kazanmak için gelişigüzel vitamin kullanımı çok yaygın. Ancak bu durum, sağlığa yarardan çok zarar verebilir. Örneğin, fazla alınan A ve D vitaminleri zehirlenmelere, C vitamini ise böbrek taşına ve ishale yol açabilir.

A ve D vitaminlerinin aşırı alınması vücutta birikerek zehirlenme belirtilerine yol açabiliyor.

VİTAMİNLERİN ÖNEMİ

A vitamini, görme için önemlidir ve kemik sağlığı için gereklidir. Ayrıca vücut dokularını örten epitel hücrelerinin oluşumunda önemli katkı sağlar. B vitaminleri (B1, B2, B3, B6) çoğunlukla enerji metabolizmasında rol oynarlar. Protein, yağ ve karbonhidratların enerjiye dönüştürülmesini sağlarlar. B12 ve folik asit ise hücrelerin DNA ve RNA sentezinde önemlidirler. C vitamini, kolajen üretiminde gereklidir. Kolajen proteini, kemik, bağ dokusu, akciğer ve kan damarlarının sağlığı için elzemdir. C vitamini ayrıca demir emilimine yardımcı olur ve antioksidandır. Yağların oksitlenmesini ve katarakt oluşumunu engeller. D vitamini, özellikle kemik ve diş sağlığı için önemlidir. Vücudun kalsiyum, fosfor ve magnezyum dengesini ayarlar. K vitamini, kanın pıhtılaşmasında ve kemik sağlığında önemli rol oynar.

Vitamin eksiklikleri kansızlık, gece körlüğü ve kemik erimesi gibi ciddi sağlık sorunlarına neden olabiliyor.

EKSİKLİĞİ TEHLİKELİ

A vitamini eksikliğinde gece körlüğü ve göz kuruluğu ortaya çıkar. B vitaminlerinin eksikliğinde hormonal sistemler zarar görür, kansızlık ortaya çıkar ve beyin fonksiyonları hasara uğrar. C vitamini eksikliği nadirdir. İskorbüt adı verilen C vitamini eksikliğinde dişlerde dökülme, deri altı kanamaları ve eklem harabiyeti olur, bağışıklık sistemi zayıflar. D vitamini eksikliğinde bütün vücut sistemleri olumsuz etkilenir, osteoporoz ve kemik kırıkları ortaya çıkar. E vitamini eksikliği çok nadirdir. K vitamini eksikliğinde kan pıhtılaşması durur ve kemikler zarar görür.