Takvim.com.tr Sivrisinekler neden bazı insanları daha fazla ısırıyor? Bilim insanları açıkladı
Sivrisineklerin bazı insanları neden diğerlerinden daha fazla ısırdığı uzun yıllardır merak konusu olurken, bilim insanları bu tercihin arkasındaki biyolojik nedenleri ortaya koymaya başladı. Yapılan araştırmalar, sivrisineklerin insanları seçerken yalnızca tesadüfi davranmadığını, belirli kimyasal ve fiziksel sinyallere göre hareket ettiğini gösteriyor.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
Hızlı Özet Göster
- Bilim insanları sivrisineklerin insanları vücut kokusu, karbondioksit miktarı, vücut sıcaklığı ve cilt yapısına göre seçtiğini belirledi.
- İsveç'ten araştırmacı Rickard Ignell'in yürüttüğü çalışmada Aedes aegypti türü sivrisineklerin 1-okten-3-ol adlı bileşiğe yüksek ilgi gösterdiği tespit edildi.
- Fransa Kalkınma Araştırma Enstitüsü'nden tıp entomoloğu Frederic Simard, kan grubunun sivrisinek tercihi üzerinde etkili olduğuna dair güçlü bilimsel kanıt bulunmadığını açıkladı.
- Uzmanlar hamileliğin ikinci trimesterindeki kadınların ciltteki sebum parçalanması sonucu daha fazla bileşik üreterek sivrisinekleri çektiğini saptadı.
- Bilim insanları korunma için vücudu örten kıyafetler, cibinlik kullanımı ve sivrisinek kovucu ürünler kullanılmasını öneriyor.
Uzmanlara göre sivrisineklerin hedef seçimi vücut kokusu, nefesle dışarı verilen karbondioksit miktarı, vücut sıcaklığı ve cilt yapısıyla yakından ilişkili. Son çalışmalar, özellikle bazı cilt bileşiklerinin sivrisinekler için güçlü bir çekim unsuru oluşturduğunu ortaya koydu.
SİVRİSİNEKLER İNSANLARI NASIL SEÇİYOR?
Etrafınızdaki insanlara kıyasla sivrisineklerin sizi daha sık ısırdığını düşünüyorsanız, bu durum yalnızca bir algıdan ibaret olmayabilir. Bilim insanları, bazı kişilerin sivrisinekler için gerçekten daha çekici olduğunu ve bunun çeşitli biyolojik faktörlerden kaynaklandığını belirtiyor.
Fransa'daki Kalkınma Araştırma Enstitüsü'nde görev yapan tıp entomoloğu Frederic Simard, "Bu bir yanılgı değil sivrisinekler bazı insanlara diğerlerinden daha fazla ilgi gösteriyor" dedi. Ancak Simard, insanların sürekli olarak sivrisineklerin hedefi olmadığını da vurgulayarak, "Hepimiz her zaman onlar için birer mıknatıs değiliz" ifadelerini kullandı.
Sivrisinekler bir sonraki öğünlerini bulmak için kimyasal sinyalleri takip eder.
Uzmanlara göre sivrisinekler, insanları seçerken birçok duyusal ipucundan yararlanıyor. Vücudun yaydığı koku, ürettiği ısı ve nefes yoluyla dışarı verilen karbondioksit bu sinyallerin başında geliyor. Kan emerek beslenen yalnızca dişi sivrisinekler, son derece hassas reseptörleri sayesinde bu işaretleri algılıyor ve hedeflerini buna göre belirliyor.
İsveçli araştırmacı Rickard Ignell ise, "Sivrisineklerin nefesimizden çıkan karbondioksite yöneldiğini 100 yılı aşkın süredir biliyoruz. Bu, onlarca metre uzaklıktan bile davranışlarını harekete geçiren ilk sinyal" dedi.
Ignell, "Yaklaşık 10 metre mesafeye geldiklerinde ise vücudumuzun yaydığı kokuları algılamaya başlıyorlar. Bu kokular karbondioksitle birleştiğinde çekicilik daha da artıyor" değerlendirmesinde bulundu.
Araştırmalara göre sivrisinekler insanlara yaklaştıkça vücut sıcaklığı ve ciltteki nem oranı da devreye giriyor. Bu özellikler bazı kişileri diğerlerine göre daha cazip hale getirebiliyor.
KAN GRUBUNUN ETKİSİ OLDUĞUNA DAİR GÜÇLÜ KANIT YOK
Sivrisineklerin belirli kan gruplarını tercih ettiği yönündeki yaygın inanış ise bilimsel verilerle desteklenmiyor. Simard, bu görüşün sağlam bir bilimsel temele dayanmadığını belirterek, geçmişte yapılan çalışmaların oldukça sınırlı sayıda katılımcıyla gerçekleştirildiğini söyledi.
Ayrıca uzmanlar, sivrisineklerin insanları seçmesinde cilt rengi, göz rengi veya saç renginin belirleyici olduğuna dair güvenilir bir kanıt bulunmadığını ifade ediyor.
Buna karşılık vücut kokusu, sivrisineklerin tercihinde önemli bir rol oynuyor. Simard, "Vücudumuzda yaşayan mikroorganizmaların ürettiği moleküllerden oluşan karışım, sivrisinekler için az ya da çok çekici olabiliyor" dedi.
Fransa Kalkınma Araştırma Enstitüsü'nden tıp entomoloğu Frederic Simard, kan grubunun sivrisinek tercihi üzerinde etkili olduğuna dair güçlü bilimsel kanıt bulunmadığını açıkladı.
Bilim insanları insanların 300 ila 1000 arasında farklı koku bileşiği salgıladığını belirtiyor. Ancak hangi bileşiklerin sivrisinekleri daha fazla cezbettiği konusu yeni yeni aydınlatılmaya başlanıyor.
Rickard Ignell'in yürüttüğü son araştırmada, sarı humma ve dang hummasının taşıyıcısı olan Aedes aegypti türü sivrisineklerin tercihleri incelendi. Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen çalışmada 42 kadın gönüllü üzerinde testler yapıldı.
Ignell, "Sivrisineklerin insanlara yönelmek için koku veren bileşiklerin belirli bir kombinasyonunu kullandığını ortaya koyduk. Olası binlerce bileşik arasından sivrisineklerin algılayabildiği 27 tanesini belirledik" dedi.
Laboratuvarda bir Aedes aegypti sivrisineği.
Araştırmada sivrisineklerin en fazla yöneldiği kişiler arasında hamileliğin ikinci trimesterindeki kadınların da bulunduğu görüldü. Bu kişilerin, ciltteki yağlı tabaka olan sebumun parçalanması sonucu ortaya çıkan bazı bileşikleri daha yüksek miktarda ürettikleri tespit edildi.
Özellikle "1-okten-3-ol" olarak bilinen ve "mantar alkolü" adıyla da anılan bileşiğin seviyesindeki küçük artışların bile sivrisineklerin davranışlarını etkileyebildiği belirlendi.
Ignell, "Bu bileşiğin miktarındaki küçük değişimlerin bile fark yaratması gerçekten şaşırtıcı. Sivrisinekler son derece etkileyici canlılar" ifadelerini kullandı.
İsveç'ten araştırmacı Rickard Ignell'in yürüttüğü çalışmada Aedes aegypti türü sivrisineklerin 1-okten-3-ol adlı bileşiğe yüksek ilgi gösterdiği tespit edildi.
SİVRİSİNEKLER NEDEN BAZI İNSANLARI DAHA FAZLA ISIRIYOR?
Sivrisineklerin bazı insanları diğerlerinden daha fazla ısırıyormuş gibi görünmesinin birkaç bilimsel nedeni var. Aslında sivrisinekler insanları rastgele seçmez koku, vücut kimyası ve çevresel ipuçlarını kullanarak hedef bulurlar.
Uzmanlar hamileliğin ikinci trimesterindeki kadınların ciltteki sebum parçalanması sonucu daha fazla bileşik üreterek sivrisinekleri çektiğini saptadı.
Karbondioksit (CO₂) Salınımı
Sivrisinekler nefes verirken çıkardığımız karbondioksiti uzaktan algılayabilir.
- Daha büyük vücutlu kişiler genellikle daha fazla CO₂ üretir.
- Hamile kişiler de ortalamadan daha fazla CO₂ salgıladıkları için daha çekici olabilir.
Vücut Kokusu ve Ciltteki Bakteriler
Cildimizde yaşayan bakteriler ter ve deri salgılarıyla etkileşerek kendimize özgü bir koku oluşturur.
- Bazı insanların cilt kimyası sivrisinekler için daha çekicidir.
- Özellikle laktik asit, amonyak ve bazı yağ asitlerinin yüksek seviyeleri sivrisinekleri çekebilir.
Çikungunya virüsü, kaplan sivrisineği ( Aedes albopictus ) tarafından yayılır.
Vücut Sıcaklığı
Sivrisinekler sıcaklığı algılayabilir.
- Egzersiz sonrası
- Ateşliyken
- Sıcak havalarda daha fazla terlerken
ısırılma olasılığı artabilir.
Kıyafet Rengi
Sivrisinekler görsel ipuçlarını da kullanır.
Koyu renkler:
- Siyah
- Lacivert
- Koyu kırmızı
sivrisineklerin sizi fark etmesini kolaylaştırabilir. Açık renkli kıyafetler genellikle daha az dikkat çeker.
Yaygın Bir Efsane
"Kanım tatlı olduğu için sivrisinekler beni daha çok ısırıyor" ifadesinin bilimsel bir karşılığı yoktur. Sivrisinekler kanın "tatlılığını" uzaktan algılamaz onları çeken şey esas olarak karbondioksit, vücut kokusu, sıcaklık ve diğer kimyasal sinyallerdir.
Kısacası Bir kişinin sivrisinekler tarafından daha çok ısırılmasının en önemli nedenleri cilt kokusu, karbondioksit üretimi, vücut sıcaklığı ve genetik özelliklerdir. Kan grubunun etkisi olabilir, ancak genellikle ikincil bir faktördür.
SİVRİSİNEKLERDEN KORUNMAK İÇİN NELER YAPILABİLİR?
Uzmanlar, sivrisinek ısırıklarından korunmak için vücudu örten bol kıyafetler tercih edilmesini, cibinlik kullanılmasını ve etkili sivrisinek kovuculara başvurulmasını öneriyor.
Simard ayrıca, "Mümkün olduğunca hafif yiyecekler tüketmeye çalışın" tavsiyesinde bulunarak yaşam tarzının da sivrisineklerin ilgisini etkileyebileceğine dikkat çekti.
(Science Alert, Takvim foto arşiv)
Sena Demiröz Takvim.com.tr Sağlık