Takvim.com.tr Bilim insanları açıkladı: İki hastalık aynı genleri paylaşıyor
Psikiyatrik hastalıkların genetik yapısına ilişkin yürütülen kapsamlı araştırmalar ruh sağlığı alanındaki mevcut sınıflandırmaları yeniden düşündürebilecek sonuçlar ortaya koydu. Bir milyondan fazla hastanın genetik verilerinin incelendiği yeni çalışmada şizofreni ve bipolar bozukluğun genetik risk faktörlerinin yaklaşık yüzde 70'ini ortak paylaştığı belirlendi.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
Ruh sağlığı alanında ezber bozacak bir araştırma yayımlandı. Bilim insanları, şizofreni ile bipolar bozukluğun genetik altyapısının büyük ölçüde ortak olduğunu belirledi. Bulgular, gelecekte tanı ve tedavi yöntemlerinin tamamen değişebileceğine işaret ediyor.
Şizofreni ve bipolar bozukluğun genetik bağları araştırıldı
DNA VERİLERİ KARŞILAŞTIRILDI
Araştırmacılar, en az 14 farklı psikiyatrik tanı almış 1 milyondan fazla kişi ile herhangi bir psikiyatrik tanısı bulunmayan yaklaşık 5 milyon kişinin DNA verilerini karşılaştırdı. Analizler sonucunda, söz konusu hastalıkların önemli bölümünü açıklayan beş temel genetik küme tespit edildi.
Takvim Kaynak Tercihleri 
Bilim insanları iki hastalık arasındaki ortak genetik yapıyı inceledi.
BEŞ ORTAK GENETİK KÜME BELİRLENDİ
Araştırmaya göre;
- Depresyon, kaygı bozukluğu ve travma sonrası stres bozukluğu aynı genetik grupta yer alıyor.
- Otizm ve DEHB benzer genetik altyapıyı paylaşıyor.
- Madde kullanım bozuklukları ayrı bir genetik küme oluşturuyor.
- Anoreksiya nervoza, Tourette sendromu ve obsesif kompulsif bozukluk ortak genetik özellikler taşıyor.
- En dikkat çekici sonuç ise şizofreni ile bipolar bozukluk arasında görüldü.
- İki hastalığın genetik mimarisinin büyük ölçüde örtüştüğü saptandı.
Araştırmada milyonlarca kişinin genetik verileri analiz edildi.
TANI VE TEDAVİ ANLAYIŞI DEĞİŞEBİLİR
Araştırmacılar, psikiyatrik hastalıkların bugün büyük ölçüde belirtilere göre sınıflandırıldığını ancak genetik verilerin bu hastalıkların aslında ortak biyolojik mekanizmalar üzerinden gelişebileceğini gösterdiğini belirtiyor.
Şizofreni ve bipolar bozuklukta ortak genetik izler bulundu.
Bu durumun gelecekte tek bir biyolojik mekanizmayı hedefleyen tedavilerin birden fazla psikiyatrik rahatsızlıkta kullanılabilmesinin önünü açabileceği değerlendiriliyor.
Farklı renklerle boyanmış protein ekspresyonuna sahip insan öncü nöronları, gelişmekte olan nöron tipini göstermektedir. (Fotoğraf: Cell)
ÖNCEKİ ÇALIŞMALARI DA DESTEKLİYOR
Yeni bulgular, 2025 yılında yayımlanan ve sekiz farklı psikiyatrik hastalık arasında ortak genetik varyantlar tespit eden araştırmaları da güçlendiriyor. Bilim insanları bu çalışmalarda yüzlerce genetik varyantın beyin gelişimini düzenleyen mekanizmalarda birlikte rol oynadığını ortaya koymuştu. Uzmanlara göre bu ortak genetik yapı farklı psikiyatrik hastalıkların neden aynı kişide birlikte görülebildiğini açıklayabilecek önemli ipuçları sunuyor.
Yeni bulgular, ruhsal hastalıkların sınıflandırılmasını değiştirebilir.
MİLYARLARCA KİŞİYİ İLGİLENDİREBİLİR
Dünya genelinde ruh sağlığı sorunlarının yaygınlığı düşünüldüğünde bu tür çalışmaların gelecekte tanı yöntemlerinden ilaç geliştirme süreçlerine kadar birçok alanda önemli değişikliklere yol açabileceği belirtiliyor.
Genetik keşif, gelecekte yeni tedavi yöntemlerine ışık tutabilir.
Bilim insanları, psikiyatrik hastalıkları tek tek değerlendirmek yerine ortak biyolojik kökenlerini hedefleyen yeni tedavi yaklaşımlarının geliştirilebileceğini vurguluyor.
Araştırma, iki hastalığın genetik riskinin yaklaşık yüzde 70'ini ortak paylaştığını ortaya koydu.
ŞİZOFRENİ VE BİPOLAR HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER
1. Şizofreni ve bipolar bozukluk aslında aynı hastalık mı?
Hayır. Ancak araştırma, iki hastalığın genetik riskinin yaklaşık yüzde 70'ini ortak paylaştığını ortaya koydu. Bu benzerlik, ortak biyolojik mekanizmalara işaret ediyor.
2. Bilim insanlarını en çok şaşırtan bulgu ne oldu?
Birbirinden farklı görülen 14 psikiyatrik hastalığın büyük bölümünün yalnızca beş temel genetik yapı etrafında toplanması.
3. Gelecekte tek bir tedavi birden fazla ruhsal hastalığa çözüm olabilir mi?
Araştırmacılar bunun mümkün olabileceğini düşünüyor. Ortak genetik mekanizmaları hedefleyen tedaviler üzerinde çalışılması hedefleniyor.
4. Neden bazı kişilerde birden fazla psikiyatrik hastalık görülebiliyor?
Çünkü birçok psikiyatrik rahatsızlık aynı genetik risk faktörlerini paylaşıyor. Bu ortak altyapı, hastalıkların birlikte ortaya çıkmasını açıklayabilir.
5. Bu keşif hastaların hayatını nasıl değiştirebilir?
Uzmanlara göre gelecekte daha doğru tanılar konulabilir, kişiye özel tedaviler geliştirilebilir ve aynı biyolojik kökene sahip hastalıklar tek bir yaklaşımla tedavi edilebilir.
Not: Araştırma, şizofreni ve bipolar bozukluğun aynı hastalık olduğunu değil, genetik risk faktörlerinin önemli bölümünü paylaştığını gösteriyor. Haberde kullanılan fotoğraflar AA'dan servis edilmiştir.
Çalışma, ScienceAlert haberine dayanan Cell (2025) ve Nature (2025) dergilerinde yayımlanan psikiyatrik hastalıkların ortak genetik kökenlerini inceleyen araştırmalardan derlenmiştir.
Zeynep Durusoy Takvim.com.tr Sağlık