Takvim.com.tr Sosyalleşme sandığımızdan çok daha derin: Beynimiz kararları saniyeler önce hazırlıyor!
Nature Communications dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, sosyal etkileşimlerin başlamadan önce beyinde belirgin bir sinirsel iz bıraktığını kanıtladı. Zebra balıklarının beyin aktivitelerini gerçek zamanlı inceleyen bilim insanları, beyindeki "pallium" bölgesinin sosyal yaklaşım kararlarındaki kritik rolünü çözdü.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi:
Hızlı Özet Göster
- Kudüs İbrani Üniversitesi'nden araştırmacılar, sosyal davranışların beyinde önceden planlandığını gösteren bir çalışma gerçekleştirdi.
- Çalışmada zebra balıklarının beyin aktiviteleri izlenerek, sosyal etkileşim öncesi nöron aktivitesinin arttığı tespit edildi.
- Araştırma, sosyal davranışların pallium adı verilen beyin bölgesinde yoğunlaştığını ve bu bölgenin sosyal etkileşimlerde kritik rol oynadığını ortaya koydu.
- Sosyal etkileşimlerde belirginleşen nöral aktivite, yalnızca sosyal amaçlı yaklaşımlarda gözlemlendi.
- Araştırma sonuçları, sosyal etkileşimlerin beyindeki temel işleyişine dair yeni bilgiler sunarak gelecekte sosyal etkileşim zorlukları yaşayan bireylere yönelik destek yöntemlerinin geliştirilmesine katkı sağlayabilir.
Bir kalabalığın içinde tanıdık birini fark edip yanına gitmeye karar verdiğiniz anı düşünün. Yeni bir araştırmaya göre beyniniz, siz harekete geçmeden birkaç saniye önce bu sosyal etkileşimi planlamaya başlamış olabilir.
İsrail'deki Kudüs İbrani Üniversitesi'nden araştırmacılar tarafından yürütülen çalışma, sosyal davranışların altında yatan sinirsel mekanizmaları inceleyerek dikkat çekici sonuçlara ulaştı. Bulgular, sosyal yaklaşım kararlarının beyinde önceden şekillendiğini gösteriyor.
Araştırma sonuçları Nature Communications dergisinde yayımlandı.
Araştırma, sosyal etkileşim kararlarının beyinde hareketten saniyeler önce şekillenebileceğini ortaya koydu. (Haberde yer alan fotoğraflar Takvim Foto Arşiv ve Sciencealert'e aittir)
ZEBRA BALIKLARININ BEYİN AKTİVİTELERİ İZLENDİ
Çalışmada araştırmacılar, laboratuvar ortamında zebra balıklarının beyin faaliyetlerini gerçek zamanlı olarak takip etti. Bilim insanları, diğer balıklarla etkileşime giren bireylerin sosyal davranış öncesindeki sinirsel aktivitelerini analiz etti.
Zebra balıkları, omurgalı canlılar olmaları ve insanlarla bazı biyolojik benzerlikler taşımaları nedeniyle sinirbilim araştırmalarında sıkça kullanılan modeller arasında yer alıyor.
Gözlemler sırasında, başka bir balığa yaklaşmaya karar veren bireylerin beyninde belirgin bir nöron aktivitesi artışı tespit edildi. Bu aktivite, hareket başlamadan birkaç saniye önce ortaya çıktı.
Zebra balıklarının beyin aktiviteleri, diğer balıklara yaklaşma anlarında detaylı şekilde takip edildi.
SOSYAL DAVRANIŞLARIN MERKEZİ OLARAK DİKKAT ÇEKEN BÖLGE
Araştırmacılar, söz konusu aktivitenin zebra balığının "pallium" adı verilen beyin bölgesinde yoğunlaştığını belirledi.
Bu bölgenin insan beynindeki amigdala ve hipokampus gibi yapılarla işlevsel benzerlik taşıdığı düşünülüyor. Söz konusu merkezler; duyguların işlenmesi, anıların depolanması ve sosyal ipuçlarının değerlendirilmesi gibi görevlerde rol oynuyor.
Bilim insanlarına göre yaklaşma davranışı öncesinde pallium bölgesindeki aktivite yükselirken, orta ve arka beyin bölgelerinde ise aktivitenin azaldığı görüldü.
Bilim insanları, sosyal davranış öncesinde belirgin bir nöron aktivitesi artışı tespit etti.
HAREKET ETMEK YETMİYOR, SOSYAL AMAÇ ÖNEMLİ
Araştırmada dikkat çeken bir diğer bulgu ise bu sinirsel imzanın yalnızca sosyal etkileşimlerde ortaya çıkması oldu.
Balıklar başka bir balığı takip etmek yerine hareket eden bir noktayı kovalamaya yönlendirildiğinde aynı beyin aktivitesi gözlenmedi. Bu durum, tespit edilen sinirsel modelin yalnızca sosyal yaklaşım kararlarıyla ilişkili olduğunu gösterdi.
Araştırmacılar ayrıca daha sosyal davranışlar sergileyen balıklarda bu aktivitenin çok daha güçlü olduğunu belirledi.
Beyindeki ʺpalliumʺ bölgesinin sosyal karar alma sürecinde kritik rol oynadığı belirlendi.
BEYİNDEKİ BELİRLİ HÜCRELER DEVRE DIŞI BIRAKILDI
Ekip, sosyal davranışlarla bağlantılı olduğu belirlenen bazı pallium hücrelerini lazer teknolojisi kullanarak etkisiz hale getirdi.
Bu müdahalenin ardından balıkların sosyal yaklaşım davranışlarının büyük ölçüde ortadan kalktığı görüldü.
Sonuçlar, söz konusu beyin bölgesinin sosyal etkileşimlerin oluşmasında kritik rol oynadığını ortaya koydu.
Senkron hareket eden balıklar daha sosyal çıktı
Araştırma sırasında iki balığın hareketlerinin birbirine uyumlu olduğu durumlarda sosyal etkileşimlerin daha sık gerçekleştiği de gözlendi.
Bilim insanlarına göre sosyal davranış ile hareket senkronizasyonu arasında güçlü bir ilişki bulunuyor. Başka bir ifadeyle, canlılar birbirlerinin ritmine uyum sağladıkça sosyal etkileşim ihtimali de artıyor.
Çalışmanın yazarlarından sinirbilimci Lilach Avitan, elde edilen bulguların sosyal davranışların beyindeki temel işleyişine ışık tuttuğunu belirtti.
İNSANLAR İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?
Araştırma doğrudan zebra balıkları üzerinde gerçekleştirildiği için aynı mekanizmanın insanlarda da kesin olarak bulunduğu henüz bilinmiyor.
Bununla birlikte uzmanlar, omurgalı canlılar arasındaki biyolojik benzerlikler nedeniyle benzer süreçlerin memelilerde ve insanlarda da işliyor olabileceğini düşünüyor.
Araştırmacılara göre elde edilen veriler, bazı insanların neden daha sosyal olduğunu anlamaya yardımcı olabilir. Ayrıca gelecekte sosyal etkileşim kurmakta zorlanan bireylere yönelik yeni destek yöntemlerinin geliştirilmesine de katkı sağlayabilir.
SOSYALLEŞME SANDIĞIMIZDAN DAHA DERİN BİR SÜREÇ OLABİLİR
Çalışma, sosyal davranışların yalnızca anlık kararlar olmadığını; beynin bu süreç için ön hazırlık yaptığını gösteren önemli kanıtlar sunuyor.
Bilim insanları şimdi, bu sinirsel farklılıkların gelişim süreci, genetik yapı, geçmiş sosyal deneyimler ve bireyin ruh hali gibi faktörlerden nasıl etkilendiğini araştırmayı hedefliyor.
Yeni bulgular, sosyal davranışların kökenine ilişkin sorulara henüz tüm yanıtları vermese de, beynin insan ilişkilerini nasıl şekillendirdiğini anlamada önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Ezgi Polat Takvim.com.tr Sağlık