Ölümcül zehirden hayat kurtaran mucize: Akrebin zehiri nasıl şifaya dönüşüyor?

Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinden temin edilen akreplerden elde edilen zehir, laboratuvar ortamında saflaştırılarak özel üretim aşamalarından geçiriliyor. Daha sonra atların bağışıklık sistemi kullanılarak geliştirilen antikorlar sayesinde hazırlanan panzehir, Türkiye'nin dört bir yanındaki sağlık merkezlerine dağıtılıyor.

Akrep panzehri üretimi, ileri biyoteknoloji ve sıkı kalite kontrol süreçlerinin bir araya geldiği uzun soluklu bir çalışmanın ürünü olarak öne çıktı.

AKREPLERDEN ALINAN ZEHİR ÖZEL İŞLEMLERDEN GEÇİRİLİYOR

Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü bünyesindeki Mikrobiyoloji Referans Laboratuvarları ve Biyolojik Ürünler Dairesi Başkanlığında akrep panzehri üretimi aralıksız sürdürülüyor.

Laboratuvar sorumlusu Veteriner Hekim Mehmet Ali Kanat, panzehir üretiminde Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinden getirilen akreplerin kullanıldığını belirterek, laboratuvarda kontrollü koşullarda bakılan akreplerden belirli aralıklarla zehir sağımı yapıldığını söyledi.

Kanat, elde edilen venomun doğrudan üretimde kullanılmadığını vurgulayarak, "Akrepten alınan zehrin içinde farklı doku kalıntıları da bulunuyor. Bunların ayrıştırılması gerekiyor. Aksi halde venom kısa sürede bozulabiliyor. Bu nedenle uzun ve titiz bir saflaştırma sürecinden geçiyoruz." ifadelerini kullandı.

Bir doz antivenomun hazırlanabilmesi için laboratuvar, veterinerlik ve biyolojik üretim ekipleri aylar süren koordineli bir çalışma yürüttü. (Görsel: AA)

PANZEHİR ÜRETİMİNDE 10 AT GÖREV ALIYOR

Saflaştırılan venomun protein ve enzim analizlerinin ardından kalite kontrol testlerinden geçirildiğini aktaran Kanat, panzehir üretiminde kullanılan 10 at bulunduğunu söyledi.

Kanat, "Bizim akrep panzehri ürettiğimiz atlarımız var. Şu anda panzehir üretiminde kullandığımız 10 atımız var. Bu atlara düşük dozlarda enjeksiyonlar yapıyoruz. Bu enjeksiyonlardan sonra belli aralıklarda bu atlarımızın kanındaki panzehir miktarını ölçüyoruz." dedi.

Bağışıklık sistemi yeterli seviyede antikor oluşturduğunda atlardan plazma alındığını belirten Kanat, plazmanın ileri düzey saflaştırma işlemlerinden geçirildiğini ifade etti.

"Yeterli düzeye ulaşıldığında atlardan plazma alıyoruz. Daha sonra bu plazmayı tamamen saflaştırıyoruz. Son üründe yalnızca akrep zehrine karşı etkili antikorlar kalıyor. Tüm kontroller yapıldıktan sonra sağlık müdürlüklerimize veriyoruz ve bütün illere dağıtıyoruz. Şu anda Türkiye'nin her yerinde bol miktarda akrep panzehrimiz bulunmakta ve vakaların tedavisinde kullanılmaktadır." diye konuştu.

Türkiye'de üretilen panzehir, yalnızca yerli akrep türlerine değil benzer zehir yapısına sahip birçok yabancı türün sokmalarına karşı da etkilidir. (Görsel: AA)

KUZEY AFRİKA VE ORTA DOĞU'DA DA ETKİLİ

Türkiye'de üretilen panzehirin uluslararası düzeyde de önemli bir avantaj sunduğunu dile getiren Kanat, üretimde kullanılan akrep türünün güçlü protein yapısına sahip olduğunu belirtti.

Kanat, "Bizim özellikle panzehir üretiminde kullandığımız akreplerimiz, Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki 'androctonus crassicauda' adında bir akrep türü. Bunun zehri çok zengin bir protein yapısı bulunuyor. Bu nedenle buna karşı ürettiğimiz bir panzehir neredeyse Kuzey Afrika'da, Orta Doğu'daki birçok akrep sokma vakalarının tedavisinde kullanılmaya uygun bir panzehir. Böyle de bir avantajı var aynı zamanda." değerlendirmesinde bulundu.

YILDA 10 BİN DOZ PANZEHİR ÜRETİLİYOR

Yaz aylarında özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri ile Adana çevresinde akrep sokması vakalarının arttığını ifade eden Kanat, mevcut üretim kapasitesinin Türkiye'nin ihtiyacını rahatlıkla karşıladığını söyledi.

Kanat, "Panzehrimiz çok etkili ve bütün merkezlerde bulunduğu için herhangi bir ölüm vakası şu ana kadar görülmüyor. Son yıllarda da ciddi bir ölüm vakası görülmedi." ifadelerini kullandı.

Bir antivenomun üretiminin yaklaşık bir yıl sürdüğünü belirten Kanat, "Ülkemizin akrep panzehri ihtiyacı yılda 10 bin doz. Biz bunu rahatlıkla üretiyoruz. Gerekli olduğu durumlarda kapasitemizi de artırabiliriz." dedi.

Türkiye'nin yıllık yaklaşık 10 bin dozluk üretim kapasitesi, olası vaka artışlarına karşı güçlü bir güvence. (Görsel: AA)

YAZ AYLARINDA KIYAFET VE AYAKKABI KONTROLÜ ÖNEMLİ

Vatandaşlara uyarılarda bulunan Mehmet Ali Kanat, özellikle kırsalda çadırda kalanlar ile açık alanda uyuyanların daha dikkatli olması gerektiğini söyledi.

Kanat, "Kıyafet içindeki akreplerin sokma vakaları daha şiddetli oluyor. Birkaç yerden sokabiliyorlar. Çizme ve ayakkabı içinde birkaç defa sokabiliyor. Bu da vatandaşın aldığı zehir miktarının artmasına ve daha ciddi sorunlara sebep oluyor. Kıyafetlerini akreplerin giremeyecekleri yerlere asmaları ya da giyerken dikkatli bir şekilde temizlemeleri veya kontrol etmelerini tavsiye ediyoruz." uyarısında bulundu.