Dünya Meteoroloji Örgütü'nden korkutan rapor: 2026 yazı nasıl geçecek? El Nino sıcakları geri dönüyor

Dünya Meteoroloji Örgütü'nün (WMO) internet sitesinde yayımlanan değerlendirmeye göre, son dönemde etkisini gösteren zayıf La Nina hava olayı ilerleyen aylarda El Nino-Güney Salınımı (ENSO) nötr koşullarına dönebilir. Yılın ikinci yarısında ise sistemin yeniden ısınma eğilimine girerek El Nino'ya dönüşme ihtimali bulunuyor.

Ekvatoral Pasifik’te görülen sıcaklık değişimleri önemli dalgalanmalara yol açabiliyor. (Haberde yer alan fotoğraflar Takvim.com.tr grafik servisine ve Anadolu Ajansı'na aittir.)

El Nino ve La Nina gibi okyanus-atmosfer kaynaklı olaylar, insan kaynaklı iklim değişikliğinin etkili olduğu daha geniş bir iklim sistemi içinde gerçekleşiyor. Bu süreçler küresel sıcaklıkların artmasına, aşırı hava olaylarının güçlenmesine ve mevsimsel yağış ile sıcaklık düzenlerinin değişmesine neden olabiliyor.

Dünya Meteoroloji Örgütü verileri, ENSO sisteminin önümüzdeki aylarda nötr koşullara yaklaşabileceğini gösteriyor.

ENSO İÇİN NÖTR KOŞUL OLASILIĞI YÜKSELİYOR

WMO'nun tahminlerine göre mart-mayıs döneminde ENSO'nun nötr koşullarda olma olasılığı yüzde 60seviyesinde bulunuyor. Bu oran nisan-haziran dönemi için yüzde 70'e kadar yükseliyor.

Aynı dönem için La Nina ihtimali yaklaşık yüzde 30 olarakhesaplanırken El Nino oluşma olasılığı yüzde 10 ile düşük seviyede görülüyor.

Bilim insanları, yaz aylarına doğru El Nino oluşma ihtimalinin kademeli olarak arttığını belirtiyor.

Mayıs-temmuz dönemine ilişkin değerlendirmelerde ise nötr koşulların görülme ihtimali yüzde 60 civarında kalırken El Nino ihtimali giderek artarak yaklaşık yüzde 40 seviyesine ulaşıyor.

Bununla birlikte yılın bu döneminde yapılan ENSO tahminlerinin, bilim insanlarının "boreal baharı öngörülebilirlik bariyeri" olarak adlandırdığı süreç nedeniyle daha düşük güvenilirlik taşıdığı da belirtiliyor.

Küresel iklim sistemindeki bu dalgalanmalar, sıcaklık ve yağış düzenlerini önemli ölçüde etkileyebiliyor.

EL NİNO KÜRESEL SICAKLIKLARI ETKİLEYEBİLİYOR

WMO Genel Sekreteri Celeste Saulo, önümüzdeki aylarda gelişmelerin yakından izleneceğini belirtti.

Saulo, 2023-2024 döneminde yaşanan El Nino'nun kayıtlardaki en güçlü beş olaydan biri olduğunu hatırlatarak, bu durumun 2024'te görülen rekor küresel sıcaklıklarda etkili olduğunu ifade etti.

El Nino ve La Nina için yapılan mevsimsel tahminlerin tarım, sağlık, enerji ve su yönetimi gibi iklime duyarlı sektörler için önemli bir planlama aracı olduğunu belirten Saulo, bu öngörülerin afet risk yönetimi ve insani yardım çalışmalarında da kritik rol oynadığını söyledi.

2024 yılı aletli ölçümlerin başladığı dönemden bu yana kaydedilen en sıcak yıl olarak kayıtlara geçti.

2024 REKOR SICAKLIKLARIN GÖRÜLDÜĞÜ YIL OLDU

Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Murat Türkeş de iki hava olayının Ekvatoral Orta-Doğu Pasifik'teki deniz yüzeyi sıcaklıklarında başlayan değişimle birlikte basınç, akıntı ve rüzgar sistemlerinde farklılıklara yol açtığını belirtti.

Türkeş, 2023-2024 döneminde etkili olan güçlü El Nino'nun küresel sıcaklıklardaki yükselişe katkı sağladığını hatırlatarak 2024'ün hem aletli gözlem kayıtlarında ölçülen en sıcak yıl olduğunu hem de küresel sıcaklık artışının ilk kez 1,5 derece eşiğini aştığını söyledi.

Pasifik’teki deniz yüzeyi sıcaklık anomalileri, iklim bilimciler tarafından yakından takip ediliyor.

ŞİMDİLİK GÜÇLÜ EL NİNO SİNYALİ YOK

Türkeş, küresel deniz yüzeyi sıcaklık anomalilerine göre Ekvatoral Orta-Doğu Pasifik'te normalin yaklaşık0,5 ila 1-1,5 derecealtında sıcaklıkların görüldüğünü ifade etti.

Bu durumun güçlü bir El Nino sinyali vermediğini belirten Türkeş, bölgede şu anda zayıf bir La Nina evresinin yaşandığını dile getirdi.

Bugünden güçlü bir El Nino tahmini yapmanın mümkün olmadığını vurgulayan Türkeş, bu nedenle küresel ısınma üzerinde kısa vadede ek bir El Nino etkisinin öngörülmediğini söyledi.

ENSO döngüsündeki değişimler, tarım, su yönetimi ve enerji planlaması açısından kritik önem taşıyor.

TEMMUZ SONRASI EL NİNO İHTİMALİ GÜNDEMDE

Mevcut durumda nötre yakın bir La Nina etkisinin sürdüğünü belirten Türkeş, temmuz sonrasına ilişkin senaryolara da değindi.

Türkeş, daha çok nötr koşulların beklendiğini ancak temmuzdan sonra yaklaşık yüzde 40 olasılıkla El Nino'ya geçiş ihtimalinin bulunduğunu kaydetti.

El Nino-Güney Salınımı'nın genellikle 2 ila 5 yıl, bazı dönemlerde ise 2 ila 7 yıl aralıklarla ortaya çıkan bir okyanus-atmosfer olayı olduğunu belirten Türkeş, bazı yıllarda El Nino'nun, bazı yıllarda ise La Nina'nın etkili olabildiğini ifade etti.

Türkeş'e göre eğer temmuz sonrasında güçlü bir El Nino gelişirse küresel yüzey sıcaklıklarında yaz sonundan itibaren bölgelere göre değişmekle birlikte yaklaşık 0,1 ila 0,2 derece ek artış görülebilir. El Nino'nun devam etmesi halinde bu artışın küresel ölçekte 0,2 ila 0,3 dereceye kadar çıkması mümkün görünüyor.

EL NİNO HAKKINDA MERAK EDİLENLER

EL NİNO NEDİR?

El Nino, Pasifik Okyanusu'nun Ekvator çevresindeki orta ve doğu kesimlerinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının normalden daha fazla ısınmasıyla ortaya çıkan doğal bir iklim olayıdır. Okyanus ve atmosfer arasındaki etkileşim sonucu oluşan bu süreç rüzgar sistemlerini, yağış düzenlerini ve sıcaklık dağılımını değiştirerek dünya genelinde hava koşullarını etkileyebilir.

EL NİNO NE KADAR SIKLIKLA GÖRÜLÜR?

El Nino genellikle 2 ila 7 yıl aralıklarla ortaya çıkar. Bazı dönemlerde birkaç ay sürerken bazı yıllarda etkisi daha uzun sürebilir. Bu olay La Nina ve nötr dönemlerle birlikte El Nino-Güney Salınımı (ENSO) adı verilen iklim döngüsünün bir parçasıdır.

EL NİNO'NUN DÜNYA ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ NELERDİR?

El Nino bazı bölgelerde kuraklık riskini artırırken bazı bölgelerde ise aşırı yağış ve sel olaylarının görülmesine yol açabilir. Tarım, su kaynakları, enerji üretimi ve ekosistemler üzerinde önemli etkiler oluşturabilir.

EL NİNO İLE LA NİNA ARASINDAKİ FARK NEDİR?

El Nino deniz yüzeyi sıcaklıklarının normalden daha sıcak olduğu dönemi ifade eder. La Nina ise bunun tersidir ve Pasifik'te deniz yüzeyi sıcaklıklarının normalden daha soğuk olduğu dönemi tanımlar. Bu iki olay dünya genelindeki hava düzenlerini farklı şekillerde etkiler.