Takvim.com.tr 655 milyon kişi hala karanlıkta: Dünya enerji hedefi alarm veriyor
Küresel temiz enerji yatırımları büyümeye devam etse de, dünya genelinde 2 milyar insan hâlâ sağlığa zararlı yakıtlar kullanıyor. DSÖ verilerine göre, her yıl 3 milyon kişinin hayatına mal olan ev içi hava kirliliğinin en ağır faturasını ise elektriğe erişimi olmayan Sahra Altı Afrika ülkeleri ödüyor.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
Hızlı Özet Göster
- Dünya genelinde 655 milyon kişi elektriğe erişemiyor ve yaklaşık 2 milyar insan yemek pişirmek için sağlığa zararlı yakıtlar kullanıyor.
- Sahra Altı Afrika'da 560 milyondan fazla insan elektriksiz yaşarken, temiz yemek pişirme imkanına erişemeyenlerin sayısı 970 milyona ulaşıyor.
- Ev içi hava kirliliği her yıl yaklaşık 3 milyon kişinin ölümüne neden oluyor.
- Dünya Sağlık Örgütü'nün ortağı olduğu Enerji İlerleme Raporu'na göre mevcut hızla devam edilmesi halinde 2030 evrensel enerji erişimi hedefine ulaşmak zor görünüyor.
- Gelişmekte olan ülkelere yönelik temiz enerji finansmanı 2024 yılında 24,6 milyar dolara yükselirken, en az gelişmiş ülkelere sağlanan destek yüzde 11 azalarak 3,7 milyar dolara düştü.
Dünya Sağlık Örgütü'nün de katkı sunduğu yeni küresel enerji raporu, milyonlarca insanın hala temel enerji hizmetlerinden mahrum olduğunu ortaya koydu. Dünya genelinde 655 milyon kişi elektriğe erişemiyor, yaklaşık 2 milyar insan ise yemek pişirmek için sağlığa zararlı yakıtlar kullanmaya devam ediyor.
2030 HEDEFİ GİDEREK UZAKLAŞIYOR
Birleşmiş Milletler'in sürdürülebilir kalkınma hedefleri kapsamında herkesin uygun fiyatlı ve temiz enerjiye erişmesi amaçlanıyor. Ancak Dünya Sağlık Örgütü'nün de ortakları arasında yer aldığı "Enerji İlerleme Raporu"na göre mevcut hızla devam edilmesi halinde bu hedefe ulaşmak zor görünüyor.
Rapora göre 2024 yılında küresel elektrik erişim oranı yüzde 92 seviyesinde kaldı. Evrensel erişimin sağlanabilmesi için elektrikleşme hızının mevcut seviyenin yaklaşık üç katına çıkması gerekiyor.
Yenilenebilir enerji küresel elektriğin yüzde 30'unu karşılıyor.
EN BÜYÜK YÜK AFRİKA'NIN OMUZLARINDA
Sorunun merkezi ise Sahra Altı Afrika. Bölgede 560 milyondan fazla insan elektriksiz yaşıyor. Temiz yemek pişirme imkanına erişemeyenlerin sayısı ise 970 milyona ulaşıyor.
Kırsal bölgelerdeki tablo daha da dikkat çekiyor. Sahra Altı Afrika'da elektriğe erişemeyen kırsal nüfus 2010 yılında 376 milyonken, 2024 itibarıyla 447 milyona yükseldi.
HER YIL MİLYONLARCA KİŞİ DUMAN NEDENİYLE HAYATINI KAYBEDİYOR
Rapordaki en çarpıcı başlıklardan biri de temiz yemek pişirme konusu oldu. Halen yaklaşık 2 milyar kişi odun, kömür, gazyağı ve odun kömürü gibi kirletici yakıtları kullanıyor.
Bu durum yalnızca enerji sorunu olarak görülmüyor. Ev içi hava kirliliğinin her yıl yaklaşık 3 milyon kişinin ölümüne neden olduğu belirtiliyor.
Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, temiz enerjiye erişimin aynı zamanda bir halk sağlığı meselesi olduğunu vurguladı. Ghebreyesus'a göre kirli yakıtlar uzun vadeli hastalıklara yol açarken kadınlar ve çocuklar üzerindeki yükü de artırıyor.
Yaklaşık 2 milyar kişi kirletici yakıtlarla yemek pişiriyor.
YENİLENEBİLİR ENERJİDE REKOR VAR AMA EŞİTSİZLİK SÜRÜYOR
Rapora göre yenilenebilir enerji üretimi büyümeye devam ediyor. Bugün dünya elektriğinin yüzde 30'dan fazlası yenilenebilir kaynaklardan sağlanıyor.
Kişi başına düşen yenilenebilir enerji üretim kapasitesi küresel ölçekte rekor seviyeye ulaşsa da ülkeler arasındaki fark dikkat çekiyor.
| Gösterge | Durum |
| Dünya elektriğinde yenilenebilir payı | %30+ |
| Düşük gelirli ülkelerde kişi başına kapasite | 33,6 watt |
| Yüksek gelirli ülkelerde kişi başına kapasite | 1.224 watt |
Bu tablo, temiz enerji dönüşümünün hızlandığını ancak herkes için eşit ilerlemediğini gösteriyor.
PARA AKIŞI YETERSİZ KALDI
Rapora göre gelişmekte olan ülkelere yönelik temiz enerji finansmanı da beklentilerin gerisinde kaldı. Uluslararası kamu kaynaklarından sağlanan temiz enerji desteği 2024 yılında 24,6 milyar dolara yükselse de bu artış hedeflere ulaşmak için yeterli görülmüyor.
En az gelişmiş ülkelere sağlanan finansman ise tersine geriledi. Bu ülkelere yönelik destek 2024 yılında 3,7 milyar dolara düştü. Bu rakam bir önceki yıla göre yüzde 11'lik azalmaya işaret ediyor.
ENERJİ FATURASI SADECE ELEKTRİK DEĞİL
Dünya Sağlık Örgütü'nün yer aldığı rapora göre enerjiye erişim; sağlık, eğitim, ekonomik büyüme ve iklim hedefleriyle doğrudan bağlantılı. Uzmanlar, özellikle güneş enerjisi, mini şebekeler ve temiz pişirme teknolojilerine yapılacak yatırımların milyonlarca insanın yaşamını değiştirebileceğini belirtiyor.
DSÖ'nün ortak yayımladığı rapora göre önümüzdeki dört yıl içinde daha güçlü siyasi irade, daha fazla finansman ve temiz enerji yatırımlarında hızlanma sağlanamazsa, dünyanın 2030 evrensel enerji erişimi hedefini kaçırması kaçınılmaz görünüyor.
(Haberde yer alan görseller Takvim Foto Arşiv'e aittir)
Diyar Oktuay Takvim.com.tr Haberler